Trần Văn Ơn – Người Ngã Xuống Cho Ngọn Lửa Tuổi Trẻ Sài Gòn

Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931 trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Cha anh là ông Trần Văn Nghĩa, một công chức nhỏ, và mẹ là bà Huỳnh Thị Tữu. Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, tinh thần bất khuất của quê hương Đồng Khởi đã sớm thấm sâu vào tư tưởng của người thanh niên trẻ.

Thuở nhỏ, Trần Văn Ơn theo học tiểu học tại Mỹ Tho. Đến năm 1947, anh thi đỗ vào trường Trung học Pétrus Ký (nay là Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh) – một trong những ngôi trường trung học danh tiếng và là cái nôi của nhiều phong trào học sinh yêu nước lúc bấy giờ. Tại đây, bước vào năm học lớp 11, anh bắt đầu tham gia tích cực vào các hoạt động cốt lõi của Hội học sinh kháng chiến Nam Bộ. Anh được giao nhiệm vụ quan trọng là liên lạc, vận động phong trào học sinh trong trường, đồng thời bí mật nhận nhiệm vụ móc nối và xây dựng cơ sở cách mạng trong nội thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Sự kiện ngày 9 tháng 1 năm 1950 và sự hy sinh anh dũng

Thời điểm cuối năm 1949 và đầu năm 1950, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn bùng nổ mạnh mẽ nhằm chống lại sự đàn áp bạo lực của chính quyền thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn bảo hộ.

Vào ngày 9 tháng 1 năm 1950, một cuộc biểu tình quy mô lớn đã diễn ra với sự tham gia của hơn 2.000 học sinh, sinh viên từ các trường Pétrus Ký, Gia Long, Nguyễn Văn Khuê cùng đông đảo nhân dân Sài Gòn. Đoàn biểu tình kéo về Nha Giám đốc Học chính Nam Bộ để đưa yêu sách, đòi trả tự do cho những học sinh bị bắt giữ trước đó và yêu cầu mở cửa lại các trường học. Chính quyền thực dân đã huy động lực lượng cảnh sát, hiến binh mang theo dùi cui, súng ống và xe lội nước đến đàn áp dã man đoàn người tay không.

Trong thế trận hỗn loạn, thực dân Pháp nổ súng bừa bãi vào đám đông. Với tư cách là một trong những người dẫn đầu và bảo vệ đoàn biểu tình, Trần Văn Ơn đã dũng cảm xông lên phía trước, che chở cho các em học sinh nhỏ tuổi hơn đang bị dồn ép phía sau. Giữa làn đạn tàn khốc, một viên đạn của kẻ thù đã trúng ngực anh. Trần Văn Ơn ngã xuống ngay trên đường phố Sài Gòn khi chưa đầy 19 tuổi. Anh trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Chợ Rẫy vào chiều cùng ngày.

Ngọn đuốc bất tử của phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam

Sự hy sinh của Trần Văn Ơn đã thổi bùng lên ngọn lửa phẫn nộ trong lòng hàng vạn người dân miền Nam. Ngày 12 tháng 1 năm 1950, lễ tang của anh đã biến thành một cuộc biểu tình lịch sử vô tiền khoáng hậu tại Sài Gòn với sự tham gia của hơn 300.000 người thuộc mọi tầng lớp nhân dân. Linh cữu của anh được tiễn đưa về nghĩa trang trong không khí trang nghiêm, rực lửa căm hờn và quyết tâm kháng chiến.

Để khắc ghi lòng quả cảm và cống hiến của người thanh niên đất Bến Tre, Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam lần thứ nhất vào tháng 2 năm 1950 tại Việt Bắc đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hằng năm làm Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam. Vào năm 2000, Trần Văn Ơn vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.