Trần Văn Ơn sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931, quê ở làng Phước Thạnh, tổng Hòa Qưới, quận An Hóa, tỉnh Mỹ Tho (nay là phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long). Cha anh là ông Trần Văn Nghĩa là công chức bậc thấp,[1][2] mẹ anh là bà Huỳnh Thị Tữu. Thuở nhỏ, anh học tiểu học ở thị xã Mỹ Tho,[3] sau đó cùng gia đ
Liệt sĩ Trần Văn Ơn sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931 tại làng Phước Thạnh, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), lớn lên trong một gia đình công chức có truyền thống cách mạng kiên trung. Từ mái trường Pétrus Ký danh tiếng, ông không chỉ là một học sinh chăm ngoan, hiếu học, xuất sắc vượt lớp và sớm tiếp thu tinh thần dân tộc, mà còn nhiệt thành tham gia Hội học sinh sinh viên Việt Nam - Nam Bộ. Hoạt động mật trong Đoàn học sinh kháng chiến nội thành, ông đã trở thành một cột trụ vững chắc trong việc tuyên truyền, vận động và thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong thế hệ trẻ Sài Gòn những năm tháng kháng chiến gian khổ.
Đỉnh cao trong hành trình dấn thân của Trần Văn Ơn là sự kiện lịch sử ngày 9 tháng 1 năm 1950, khi hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên Sài Gòn biểu tình đòi thả những người bị bắt giam vô cớ. Trước cuộc đàn áp dã man bằng vòi rồng và dùi cui của cảnh sát thực dân, Trần Văn Ơn đã hiên ngang tiến lên tuyến đầu để tố cáo tội ác của kẻ thù và che chở cho các em nhỏ. Trong khoảnh khắc đối mặt với lằn ranh sinh tử khi dũng cảm đỡ học sinh vượt tường và cứu bạn, ông đã ngã xuống khi chưa tròn 19 tuổi, hóa thân trọn vẹn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Sự hy sinh anh dũng của Trần Văn Ơn đã châm ngòi cho một làn sóng căm phẫn sâu sắc, biến đám tang của ông từ ngày 10 đến ngày 12 tháng 1 năm 1950 thành một cuộc biểu dương lực lượng vĩ đại với sự tham gia của hơn 300.000 đồng bào Sài Gòn - Chợ Lớn. Toàn bộ các hoạt động thương mại, đình công và đưa tang quy mô lớn đã giáng một đòn mạnh vào chính quyền thực dân, minh chứng cho sức mạnh đoàn kết khốc liệt của nhân dân đô thị miền Nam. Để tri ân cống hiến to lớn ấy, Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam năm 1950 đã chính thức lấy ngày 9 tháng 1 hàng năm làm Ngày truyền thống Học sinh Sinh viên Việt Nam.
Ghi nhận những đóng góp và máu xương mà ông dâng hiến cho Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu Liệt sĩ (1979) và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (2000). Tên tuổi của Trần Văn Ơn nay đã được vinh danh qua các tuyến đường, ngôi trường trên khắp mọi miền đất nước và giải thưởng thanh niên mang tên ông. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của anh mãi mãi là ngọn đuốc soi đường, khắc ghi vào lịch sử như một biểu tượng bất tử của lòng quả cảm và khát vọng tự do.
