TRẦN VĂN ƠN — TIẾNG KÈO NỔ TRÊN ĐẤT QUẢNG NGÃI
Nếu Lý Tự Trọng mở đầu cho con đường cách mạng của thanh niên Việt Nam bằng câu tuyên ngôn đanh thép trước máy chém kẻ thù, thì câu chuyện này xin đưa chúng ta về với Quảng Ngãi — nơi sinh ra Trần Văn Ơn, người học sinh kiên trung đã dùng chính máu và tuổi trẻ của mình để châm ngòi cho ngọn lửa đấu tranh bùng cháy trong lòng hàng triệu học sinh, sinh viên cả nước.
Trần Văn Ơn sinh ra tại xã Phước Thạnh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Lớn lên giữa lòng vùng đất trài dạt khí thế cách mạng, từ nhỏ anh đã thấm nhuần tình yêu quê hương và lòng phẫn hận trước sự áp bức của thực dân. Khi vào Sài Gòn theo học tại trường Pellerin rồi trường Bưởi (Chasseloup-Laubat), người thanh niên đất Quảng ấy không chọn cho mình một cuộc sống an thân hay vinh hoa phú quý. Anh dấn thân ngay vào phong trào học sinh yêu nước, trở thành lá cờ đầu trong các cuộc bãi khóa, biểu tình đòi quyền sống, đòi hòa bình và phản đối chính quyền colonial Pháp.
Ngày 9 tháng 1 năm 1950, bão táp phong trào lên đến đỉnh điểm. Hàng ngàn học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn cùng nhân dân xuống đường bao vây Nha Học chính đòi thả những học sinh bị bắt. Giữa trùng điệp cờ hoa và tiếng hô vang dậy đất trời, Trần Văn Ơn luôn đi đầu, dùng thân mình che chắn cho các em học sinh nhỏ tuổi hơn trước làn sóng đàn áp dã man của cảnh sát và lính dơi.
Trong lúc xông lên phía trước để bảo vệ đồng đội và đỡ cho một nữ sinh bị đánh ngã, anh đã trúng đạn của kẻ thù. Người thanh niên xứ Quảng ngã xuống khi vừa tròn 19 tuổi — độ tuổi đẹp nhất của đời người, độ tuổi chứa đựng bao hoài bão và ước mơ còn dang dở. Sự hy sinh lẫm liệt của Trần Văn Ơn không làm nhụt chí đồng đội mà ngược lại, đã bùng lên một ngọn lửa uất hận tột cùng. Cuộc đưa tang anh sau đó vài ngày đã biến thành một cuộc biểu tình khổng lồ với hơn 300.000 người tham gia — một cuộc biểu tình chưa từng có trong lịch sử Sài Gòn lúc bấy giờ. Máu của người con Quảng Ngãi đã hòa vào lòng đất Mẹ, thức tỉnh hàng triệu trái tim tuổi trẻ đứng lên nối gót anh bước vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Trần Văn Ơn nằm xuống, nhưng tên anh đã trở thành biểu tượng sáng ngời. Ngày 9 tháng 1 hàng năm đã được chọn làm Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam, như một lời nhắc nhở vĩnh hằng về một người con của núi Ấn sông Trà đã dâng trọn tuổi 19 cho mùa xuân của Đất nước.
