Trần Văn Sáu

Tôi tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp từ năm 1947, khi vừa tròn 18 tuổi.

Ngày ấy, quê tôi bị địch đóng đồn ngay đầu làng. Ban ngày, chúng lùng sục, bắt bớ, tra khảo. Ban đêm, chúng đốt đuốc tuần tra dọc bờ sông Hàm Luông. Dân làng sống trong cảnh nơm nớp lo sợ.

Tôi tham gia đội du kích xã sau một lần chứng kiến lính Pháp bắt cha tôi lên đồn tra hỏi vì nghi che giấu cán bộ. Cha bị đánh đập, nhưng vẫn một mực không khai. Nhìn tấm lưng cha đầy vết roi, tôi quyết định xin vào du kích.

Vũ khí của chúng tôi khi ấy rất thiếu thốn. Cả đội có vài khẩu súng trường cũ, còn lại là giáo mác, lựu đạn tự chế. Chúng tôi đào hầm bí mật dưới gốc dừa, làm chông tre ven lộ. Ban ngày giả làm nông dân ra đồng, ban đêm tập trung nhận nhiệm vụ.

Tháng 3 năm 1948, đội tôi nhận tin một toán lính Pháp khoảng 15 tên sẽ đi tuần qua con lộ đất đỏ phía ngoài làng. Chúng tôi bàn kế hoạch phục kích. Địa điểm được chọn là đoạn đường cong gần rặng dừa nước – nơi tầm nhìn bị che khuất.

Đêm trước trận đánh, tôi không ngủ được. Tay cứ lần sờ khẩu súng như để tự trấn an. Tôi biết đây không còn là tập bắn, mà là sinh tử thật sự.

Sáng hôm sau, chúng tôi chia làm hai tổ. Tôi nằm ép mình sau mô đất, tim đập mạnh đến mức tưởng như địch cũng nghe thấy. Khi toán lính đi đến giữa đoạn đường, anh đội trưởng ra hiệu.

Tiếng súng nổ chát chúa phá tan sự im lặng. Chúng tôi bắn nhanh rồi rút vào vườn dừa theo đường hầm đã chuẩn bị sẵn. Trận đánh diễn ra chưa đầy mười phút nhưng khiến địch hoang mang. Chúng bắn loạn xạ vào rặng dừa, nhưng chúng tôi đã rút an toàn.

Sau trận đó, địch tăng cường càn quét. Nhiều ngày liền, chúng đốt nhà, bắt dân ra đình tra khảo. Có người bị đánh đến ngất xỉu nhưng không khai nơi du kích ẩn náu.

Tôi nhớ mãi hình ảnh má tôi giấu tôi xuống hầm bí mật dưới nền bếp. Trên miệng hầm, má đặt nồi khoai đang luộc, giả vờ như đang nấu ăn. Lính Pháp vào nhà, lục soát khắp nơi. Tôi nằm dưới hầm, nghe rõ tiếng giày đinh nện trên nền đất. Mồ hôi ướt đẫm lưng áo, nhưng tôi không dám thở mạnh.

Chúng bỏ đi. Má mở hầm, nhìn tôi mà nước mắt rơi. Bà chỉ nói:
“Con đã chọn đường này thì phải đi cho trọn.”

Những năm 1949–1950, phong trào kháng chiến ở Bến Tre phát triển mạnh. Du kích chúng tôi phối hợp với bộ đội chủ lực đánh nhiều trận nhỏ, tiêu hao sinh lực địch. Có khi chỉ là đặt mìn tự chế bên lộ, có khi là phục kích chớp nhoáng rồi rút nhanh.

Nhưng chiến tranh không chỉ có những trận đánh. Đó còn là những đêm đói cơm, những ngày sốt rét run lẩy bẩy dưới rặng dừa nước. Có đồng đội tôi hy sinh khi chưa kịp lập gia đình. Có người bị bắt và tra tấn đến chết.

Năm 1954, khi nghe tin Hiệp định Genève được ký kết, cả làng tôi vỡ òa. Chúng tôi tập trung dưới bóng dừa, nghe cán bộ đọc tin đình chiến. Tôi nhìn lại mảnh đất quê mình – nơi từng in dấu bao bước chân du kích.

Giờ đây, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những rặng dừa năm xưa vẫn còn, nhưng con lộ đất đỏ đã thành đường nhựa phẳng lì. Mỗi lần đi ngang qua đoạn đường từng phục kích, tôi lại nhớ về tuổi 18 của mình – tuổi 18 cầm súng bảo vệ làng quê.

Tôi không coi mình là anh hùng. Tôi chỉ là một người nông dân đã làm điều cần làm khi Tổ quốc gọi tên. Và tôi tin rằng, chính lòng dân Bến Tre – như những hàng dừa kiên cường trước gió – đã làm nên sức mạnh của kháng chiến.