Trần Văn Sen – giữ nghề dệt, tạo sinh kế cho quê hương

Lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những chiến công nơi chiến trường. Trong thời bình, những người biết gìn giữ nghề truyền thống, tạo việc làm và xây dựng quê hương bằng lao động sáng tạo cũng để lại những dấu ấn đáng trân trọng. Anh hùng Lao động, nghệ nhân Trần Văn Sen là một trong những người như thế.

Trần Văn Sen sinh năm 1940, quê tại xã Thái Phương, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Quê hương ông gắn với làng Phương La, còn được nhiều người biết đến với tên gọi làng Mẹo – nơi có truyền thống dệt lâu đời.

Sau năm 1954, nghề dệt tại địa phương từng bước được khôi phục. Tuy nhiên, đến cuối những năm 1960, nghề dệt lại đứng trước nhiều khó khăn: nguyên liệu thiếu, máy móc thô sơ, đầu ra không ổn định và đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. Trước nguy cơ nghề truyền thống bị mai một, Trần Văn Sen trăn trở tìm hướng tạo việc làm cho người dân.

Ông không bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Trước hết, ông tìm các nghề phù hợp với điều kiện của địa phương như đan vó, làm lưới, dệt các sản phẩm phục vụ đánh bắt thủy sản và dệt chiếu. Mục tiêu trước mắt là giúp người dân có thêm thu nhập, ổn định cuộc sống và giữ được tinh thần lao động trong cộng đồng.

Từ nền tảng đó, Trần Văn Sen tiếp tục tìm hiểu kinh nghiệm tại các làng nghề dệt, học hỏi công nghệ mới và cải tiến máy móc. Từ những khung dệt thủ công năng suất thấp, ông cùng người lao động từng bước áp dụng máy dệt bán tự động, tổ chức dệt vải khổ rộng và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Điều có ý nghĩa nhất trong hành trình ấy là tư duy gắn phát triển sản xuất với lợi ích của người lao động. Một làng nghề chỉ có thể tồn tại khi người dân có việc làm, có thu nhập và có niềm tin vào nghề. Việc khôi phục nghề dệt không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn giúp nhiều gia đình có cơ hội bám quê hương, phát triển kinh tế và truyền nghề cho thế hệ sau.

Trong quá trình xây dựng doanh nghiệp, Trần Văn Sen cùng tập thể Tập đoàn Hương Sen tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động. Theo số liệu Đài Phát thanh và Truyền hình Thái Bình công bố năm 2016, thu nhập bình quân của người lao động khi đó đạt trên 5 triệu đồng/người/tháng. Doanh nghiệp cũng dành nguồn quỹ phúc lợi để tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, an sinh xã hội và hỗ trợ cộng đồng.

Những đóng góp của Trần Văn Sen được Nhà nước ghi nhận. Ngày 10/12/2009, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Danh hiệu này không chỉ ghi nhận thành tích của một doanh nhân mà còn tôn vinh tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết gắn khát vọng làm giàu với trách nhiệm đối với quê hương.

Bên cạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, Trần Văn Sen còn dành nhiều tâm huyết cho việc tìm hiểu và lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa thời Trần. Ông tham gia tổ chức hoạt động nghiên cứu, hội thảo, sưu tầm tư liệu và kết nối cộng đồng họ Trần tại nhiều địa phương. Qua đó, truyền thống văn hóa không chỉ được nhắc lại trong sách vở mà còn được gắn với trách nhiệm của mỗi người trong hiện tại.

Câu chuyện của Trần Văn Sen là bài học về sự bền bỉ. Giữ một nghề truyền thống không phải là chỉ giữ lại kỹ thuật cũ, mà cần biết đổi mới để nghề phù hợp với đời sống hiện đại. Xây dựng quê hương cũng không chỉ bằng những khẩu hiệu lớn, mà bắt đầu từ việc tạo ra công việc, nâng cao chất lượng sản phẩm và chăm lo cho con người.

Đối với người trẻ hôm nay, tấm gương ấy gợi ra một hướng đi thiết thực: trân trọng giá trị truyền thống nhưng không ngại sáng tạo; yêu quê hương bằng hành động cụ thể; biến tri thức và tinh thần khởi nghiệp thành những đóng góp hữu ích cho cộng đồng.