TRẦN VĂN THỜI – NGƯỜI CON CÀ MAU KIÊN CƯỜNG TRONG KHỞI NGHĨA NAM KỲ
Trần Văn Thời (1902–1942) là một nhà hoạt động cách mạng ở Nam Bộ, quê Cà Mau. Ông từng giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu, tham gia chỉ đạo Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 tại khu vực Hòn Khoai. Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, ông vào rừng U Minh xây dựng căn cứ và tổ chức sản xuất vũ khí. Bị bắt năm 1941, ông bị đày ra Côn Đảo và qua đời trong nhà tù năm 1942.
Người con của vùng đất Cà Mau
Trần Văn Thời sinh năm 1902 tại ấp Giao Vàm, xã Phong Lạc, vùng Cà Mau thuộc tỉnh Bạc Liêu thời kỳ đó, trong một gia đình nông dân.
Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia vận động người dân chống lại sự áp bức của thực dân và địa chủ. Năm 1936, ông bắt đầu hoạt động cách mạng; tháng 7/1937 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Từ vùng đất Cà Mau, hoạt động của Trần Văn Thời ngày càng gắn với phong trào đấu tranh của nông dân Nam Bộ.
Từ người hoạt động cơ sở đến Bí thư Tỉnh ủy
Năm 1938, ông được bầu vào Ban Chấp hành Quận ủy Cà Mau.
Đến tháng 5/1940, tại Hội nghị đại biểu tỉnh Bạc Liêu, Trần Văn Thời được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu và được Xứ ủy Nam Kỳ chỉ định tham gia Liên Tỉnh ủy Hậu Giang.
Đây là thời điểm phong trào cách mạng ở Nam Bộ bước vào giai đoạn đặc biệt căng thẳng.
Khởi nghĩa Nam Kỳ – Hòn Khoai
Cuối năm 1940, Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ ở nhiều địa phương.
Tại Bạc Liêu – Cà Mau, Trần Văn Thời tham gia Ban Chỉ huy quân sự tỉnh và cùng Tỉnh ủy chỉ đạo lực lượng khởi nghĩa ở Hòn Khoai.
Cuộc khởi nghĩa cuối cùng không đạt được mục tiêu. Thực dân Pháp tiến hành đàn áp, truy bắt cán bộ và những người tham gia phong trào.
Trước tình thế đó, Trần Văn Thời cùng lực lượng còn lại rút vào rừng U Minh.
Giữa rừng U Minh – xây dựng lại lực lượng
Thất bại của cuộc khởi nghĩa không khiến phong trào chấm dứt.
Trong rừng U Minh, Trần Văn Thời cùng đồng đội xây dựng căn cứ, tổ chức lực lượng và lập xưởng sản xuất vũ khí để tiếp tục hoạt động.
Rừng tràm, sông nước và những căn cứ bí mật trở thành nơi che chở cho lực lượng cách mạng trong thời kỳ bị truy lùng gắt gao.
Đây cũng là một giai đoạn cho thấy cuộc đấu tranh lúc ấy không chỉ diễn ra bằng những trận đánh, mà còn bằng việc giữ được lực lượng, xây dựng cơ sở và duy trì hoạt động trong điều kiện bị đàn áp.
Người cán bộ mang tên Nguyễn Văn Chất
Năm 1941, Trần Văn Thời được điều động về xây dựng lực lượng ở khu vực Châu Đốc.
Để bảo vệ hoạt động bí mật, ông sử dụng tên Nguyễn Văn Chất.
Nhưng mạng lưới hoạt động cuối cùng bị phát hiện.
Đêm 3/5/1941, ông bị chính quyền thực dân bắt. Một số tư liệu địa phương ghi ngày bắt là 1/5/1941, vì vậy khi sử dụng cho bài giảng nên ghi thận trọng là đầu tháng 5/1941.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Trước nhà tù Côn Đảo
Sau khi bị bắt, Trần Văn Thời bị tra tấn và thẩm vấn.
Theo tư liệu của Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo, ông vẫn giữ bí mật về tổ chức và không khai báo trước sự tra tấn của đối phương. Sau đó, ông bị kết án tù và đày ra Côn Đảo.
Tại Côn Đảo, điều kiện sống khắc nghiệt cùng chế độ nhà tù khiến sức khỏe ông suy kiệt.
Ngày 5/2/1942, Trần Văn Thời qua đời tại nhà tù Côn Đảo, khi mới khoảng 40 tuổi.
🕯️TÊN NGƯỜI TRỞ THÀNH TÊN ĐẤT
Điều đặc biệt trong câu chuyện của Trần Văn Thời là sau khi ông hy sinh, tên ông được đặt cho một đơn vị hành chính ở Cà Mau.
Năm 1948, Tỉnh ủy và Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ lấy tên Trần Văn Thời đặt cho một quận mới ở vùng U Minh.
Tên gọi ấy được duy trì qua nhiều giai đoạn và trở thành tên của huyện Trần Văn Thời – một địa danh quen thuộc của Cà Mau.
Ngày 14/4/2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tại Cà Mau hiện có các công trình tưởng niệm và không gian lưu niệm gắn với tên tuổi ông; phần mộ ông được an táng tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo.
