Quách Văn Phẩm – Người chiến sĩ cách mạng kiên trung của quê hương Cà Mau

Trong trang sử hào hùng của phong trào cách mạng miền Nam và cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, tên tuổi của đồng chí Quách Văn Phẩm (1920–1941) luôn được nhắc đến với niềm tự hào sâu sắc. Dù cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng ngắn ngủi, ông đã để lại một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước nồng nàn, ý chí kiên định và sự hy sinh oanh liệt của tuổi trẻ Việt Nam.

Quách Văn Phẩm sinh năm 1920 tại làng Phong Lạc, tổng Quản Xuyên (nay thuộc tỉnh Cà Mau). Sinh ra và lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến cảnh đồng bào chịu đựng ách áp bức nặng nề dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai, ông sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng từ những năm tháng tuổi đời còn rất trẻ.

Với nhiệt huyết thanh xuân và tinh thần dấn thân vì nghĩa lớn, ông tích cực tham gia các phong trào yêu nước địa phương. Nhờ phẩm chất đạo đức, năng lực tổ chức và sự mưu trí, dũng cảm, ông nhanh chóng được tin tưởng giao trọng trách lớn, từng giữ chức Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau, góp phần quan trọng trong việc xây dựng cơ sở đảng, tập hợp quần chúng và chuẩn bị lực lượng cho cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 tại địa phương.

Cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ trong bối cảnh vô cùng khốc liệt. Trước sức mạnh đàn áp dã man của thực dân Pháp, nhiều cán bộ, chiến sĩ ta sa vào tay giặc, trong đó có đồng chí Quách Văn Phẩm.

Bị giam cầm trong nhà lao đế quốc, đối mặt với những đòn tra tấn tàn khốc, dã man của kẻ thù, Quách Văn Phẩm vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của một người cộng sản. Ông tuyệt đối trung thành với Đảng, với cách mạng, kiên quyết bảo vệ cơ sở và đồng đội, không hé răng nửa lời trước mọi thủ đoạn xảo quyệt hay cực hình của giặc.

Không thể khuất phục được ý chí sắt đá của người chiến sĩ trẻ tuổi, thực dân Pháp đã mở phiên tòa kết án tử hình ông cùng nhiều đồng chí khác. Ngày 12 tháng 7 năm 1941, đồng chí Quách Văn Phẩm cùng các đồng chí của mình hiên ngang bước ra pháp trường tại sân vận động Cà Mau để lãnh án tử hình bằng hình thức xử bắn. Cho đến giây phút cuối cùng trước nòng súng của kẻ thù, ông và các đồng đội vẫn hiên ngang hô vang khẩu hiệu: "Đả đảo Đế quốc Pháp!", "Việt Nam độc lập muôn năm!". Sự hy sinh oanh liệt ấy đã biến tuổi 20 của ông thành một bản hùng ca bất tử.

Sự ra đi của đồng chí Quách Văn Phẩm là một mất mát lớn cho phong trào cách mạng Cà Mau thời bấy giờ, nhưng tinh thần và khí phách của ông đã trở thành ngọn lửa soi đường cho các thế hệ đấu tranh tiếp nối.

Để khắc ghi công ơn to lớn và gìn giữ truyền thống đạo lý "uống nước nhớ nguồn", Đảng bộ, chính quyền và nhân dân ta luôn trân trọng tôn vinh những cống hiến của ông: tên của ông đã được vinh dự đặt cho các địa danh hành chính như xã Quách Phẩm (huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau). Nhiều tuyến đường giao thông huyết mạch, các ngôi trường học và công trình công cộng tại Cà Mau cũng mang tên Quách Văn Phẩm như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về một thời kỳ máu lửa nhưng vô cùng oanh liệt của cha ông.

Cuộc đời của liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Quách Văn Phẩm khép lại ở tuổi 21, nhưng tên tuổi và khí tiết của ông vẫn mãi sống cùng non sông đất nước, là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.