TRẦN XUÂN LAI – NGƯỜI TIỂU ĐOÀN PHÓ GIỮ VỮNG MŨI TIẾN CÔNG GIỮA 11 GIỜ MẤT LIÊN LẠC

Ngày 16 tháng 4 năm 1972.

Trận chiến tại điểm cao 128, gần sân bay Bình Long đang diễn ra quyết liệt.

Trần Xuân Lai, lúc này là tiểu đoàn phó, trực tiếp chỉ huy Đại đội 10.

Giữa lúc trận đánh đang phát triển, một tình huống đặc biệt nguy hiểm xảy ra:

LIÊN LẠC VỚI CẤP TRÊN BỊ CẮT ĐỨT.

Không phải vài phút.

Không phải một giờ.

Mà kéo dài tới 11 giờ đồng hồ.

Giữa chiến trường, không nhận được chỉ thị mới, người chỉ huy phải tự mình phán đoán tình hình và quyết định.

Trần Xuân Lai đã chọn:

Tiếp tục tiến công.

TỪ NGƯỜI LÍNH YÊN BÁI ĐẾN CÁN BỘ TIỂU ĐOÀN

Trần Xuân Lai sinh năm 1942 tại xã Văn Phú, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái.

Tháng 4-1968, ông nhập ngũ.

Từ tháng 6-1969, ông chiến đấu tại Đông Nam Bộ, rồi làm nhiệm vụ quốc tế ở Đông Bắc Campuchia.

Từ một chiến sĩ, Trần Xuân Lai từng bước trưởng thành thành cán bộ tiểu đoàn.

Qua các trận đánh, một phẩm chất ngày càng nổi bật ở ông:

Càng trong tình huống khó khăn, người chỉ huy càng phải bình tĩnh.

Điều ấy đã được thể hiện từ những trận đánh đầu tiên.

BỔ TÚC – BÀ CHIÊM: HAI QUẢ B.40 MỞ ĐẦU TRẬN ĐÁNH

Tháng 3-1970, đơn vị tổ chức phục kích trên đoạn đường Bổ Túc – Bà Chiêm.

Mục tiêu là một đoàn xe gồm 30 chiếc.

Trận địa im lặng chờ đợi.

Khi đoàn xe tiến vào đúng khu vực phục kích, Trần Xuân Lai lập tức khai hỏa.

Quả B.40 thứ nhất – một xe tăng bị diệt.

Quả thứ hai – thêm một xe tăng bị diệt.

Không dừng lại ở đó, ông nhanh chóng dẫn đầu tiểu đội đánh mạnh vào giữa đội hình xe.

Đòn đánh ban đầu tạo thời cơ để đại đội đồng loạt xuất kích.

Kết quả, đoàn xe 30 chiếc bị tiêu diệt.

CHI RUM – GÃY BỐN CHIẾC RĂNG VẪN KHÔNG RỜI TRẬN ĐỊA

Ngày 26-5-1970, tại căn cứ Chi Rum, Campuchia, Trần Xuân Lai lại dẫn đầu đơn vị.

Lần này, nhiệm vụ là thọc sâu vào giữa căn cứ.

Ông cùng đơn vị đánh vào sở chỉ huy tiểu đoàn, đồng thời tiến công trận địa pháo.

Giữa trận đánh, Trần Xuân Lai bị thương.

Chấn thương khiến ông gãy bốn chiếc răng.

Nhưng ông không rời vị trí.

Không lui về phía sau.

Trần Xuân Lai tiếp tục chiến đấu cho đến khi trận đánh kết thúc.

Hai năm sau, tại Lộc Ninh, tinh thần ấy lại được thử thách ở mức độ khốc liệt hơn.

LỘC NINH – HAI LẦN BỊ THƯƠNG VẪN GIỮ CHỐT

Ngày 5-4-1972, Trần Xuân Lai chỉ huy đại đội thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng:

Chốt chặn một trung đoàn thiết giáp đối phương tại Lộc Ninh.

Muốn tạo điều kiện cho lực lượng chủ lực vận động tiến công, chốt phải được giữ.

Trong trận đánh, Trần Xuân Lai bị thương.

Rồi ông bị thương lần thứ hai.

Nhưng người chỉ huy vẫn bám trận địa.

Ông tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu, giữ vững thế trận, tạo điều kiện để trung đoàn vận động tiến công và tiêu diệt lực lượng thiết giáp.

Riêng Trần Xuân Lai trong trận này được ghi nhận:

Bắn cháy 4 xe tăng.

Diệt 20 địch.

Thu 4 súng.

Chỉ 11 ngày sau, ông bước vào trận đánh cuối cùng.

16-4-1972 – 11 GIỜ MẤT LIÊN LẠC

Điểm cao 128, gần sân bay Bình Long.

Trần Xuân Lai trực tiếp chỉ huy Đại đội 10.

Trong chiến đấu, đơn vị bất ngờ mất liên lạc với cấp trên.

Giữa chiến trường, điều đó đồng nghĩa với việc người chỉ huy phía trước không thể chờ mệnh lệnh cho từng tình huống.

Một giờ trôi qua.

Rồi nhiều giờ tiếp theo.

11 GIỜ KHÔNG LIÊN LẠC.

Trần Xuân Lai vẫn giữ được sự bình tĩnh.

Ông tự mình đánh giá tình hình và tiếp tục chỉ huy đơn vị.

Thay vì dừng lại chờ bắt lại liên lạc, ông đưa Đại đội 10 thọc sâu vào thị xã Bình Long.

MŨI TIẾN CÔNG TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN

Đại đội lần lượt đánh chiếm các mục tiêu.

Trần Xuân Lai vừa chỉ huy chiến đấu, vừa tìm cách kết nối với những lực lượng đang hoạt động trong khu vực.

Cuối cùng, ông chủ động bắt được liên lạc với đơn vị bạn.

Hai lực lượng phối hợp.

Mục tiêu tiếp theo:

DINH TỈNH TRƯỞNG

Trần Xuân Lai tiếp tục chỉ huy đơn vị tiến công.

Từ một đơn vị bị mất liên lạc với cấp trên suốt nhiều giờ, mũi chiến đấu dưới sự chỉ huy của ông vẫn không bị tê liệt.

Nó vẫn tiến lên.

Vẫn đánh chiếm mục tiêu.

Vẫn chủ động tìm đơn vị bạn để phối hợp chiến đấu.

Và cuối cùng tiến tới đánh chiếm dinh tỉnh trưởng.

Trong trận đánh ấy, Trần Xuân Lai anh dũng hy sinh sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Ông ra đi khi khoảng 30 tuổi.

TỪ CHIẾN SĨ ĐẾN TIỂU ĐOÀN PHÓ

Trong chưa đầy bốn năm chiến đấu, Trần Xuân Lai đã trưởng thành từ:

Chiến sĩ → cán bộ → Tiểu đoàn phó.

Đơn vị do ông tham gia chỉ huy được ghi nhận tiêu diệt hàng nghìn địch.

Riêng Trần Xuân Lai:

Diệt 120 địch, trong đó có 40 lính Mỹ
Bắt 5 địch
Bắn cháy 7 xe tăng
Phá hủy 2 khẩu pháo
Phá hủy 3 đại liên
Thu 15 súng các loại

Ông được tặng thưởng:

🏅 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất
🏅 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì
🏅 2 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba
🏅 2 lần danh hiệu Chiến sĩ thi đua
🏅 5 lần danh hiệu Dũng sĩ
🏅 4 bằng khen

Ngày 20 tháng 12 năm 1973, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng Trần Xuân Lai danh hiệu:

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN GIẢI PHÓNG

DẤU ẤN CÒN LẠI

Nếu phải chọn một chi tiết để khắc họa Trần Xuân Lai, đó có lẽ là 11 giờ mất liên lạc tại Bình Long.

Bởi trước đó, ông đã nhiều lần chứng minh lòng dũng cảm: dùng B.40 đánh xe tăng ở Bổ Túc – Bà Chiêm; bị thương gãy bốn chiếc răng tại Chi Rum vẫn tiếp tục chiến đấu; hai lần bị thương tại Lộc Ninh vẫn bám chốt.

Nhưng ngày 16-4-1972 cho thấy thêm một phẩm chất khác của người chỉ huy: khả năng giữ bình tĩnh và chủ động khi không còn nhận được chỉ thị trực tiếp từ cấp trên.

Mất liên lạc, ông không để đơn vị mất phương hướng.

Ông tiếp tục chỉ huy Đại đội 10 thọc sâu, đánh chiếm các mục tiêu, chủ động bắt liên lạc với đơn vị bạn rồi phối hợp tiến công dinh tỉnh trưởng.

Trần Xuân Lai hy sinh trong trận đánh ấy, nhưng mũi tiến công mà ông chỉ huy đã không dừng lại. Đó cũng là dấu ấn nổi bật của cuộc đời người tiểu đoàn phó quê Yên Bái: trong hoàn cảnh khó khăn nhất, vẫn bình tĩnh tìm đường đưa đơn vị tiến về phía trước.