Trận Xuân Lộc và vai trò của Anh hùng Phạm Văn Lái

Anh hùng LLVTND Phạm Văn Lái (1952–2017), quê xã Quảng Châu (Quảng Trạch), nhập ngũ tháng 5.1972 và là chiến sĩ thuộc Sư đoàn 341 ngay khi đơn vị được thành lập. Đây là sư đoàn chủ lực có đóng góp lớn trong các chiến dịch Xuân Lộc, Trảng Bom, Hồ Nai và chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trong trận Xuân Lộc (9–21.4.1975), một trong những trận đánh có ý nghĩa chiến lược, Đại đội 9 – đơn vị của Phạm Văn Lái – tham gia mũi tiến công chủ lực. Nghiên cứu chiến sự cho thấy, đơn vị phải đánh giáp lá cà, chia thành tổ nhỏ 3–5 người để bám giữ từng khu phố.

Ghi chép cho thấy ngày thứ hai của trận đánh, Phạm Văn Lái cùng tổ 4 người đã tập kích phía sau địch, khiến chúng tổn thất nặng. Khi ba đồng đội hi sinh và bị thương, ông chiến đấu một mình, sử dụng lựu đạn và khẩu AR15 thu được tại trận, tiêu diệt 31 lính địch trong hai ngày. Đây là một trong những chiến công cá nhân nổi bật nhất tại Xuân Lộc.

Ông bị thương nặng bởi mảnh M79 và được đưa về trạm phẫu, nhưng sau đó vẫn trốn viện để kịp tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh. Năm 1976, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, là người lính anh hùng đầu tiên của Sư đoàn 341.

Giai đoạn 1979, ông tiếp tục tham chiến tại Campuchia trong đội hình E266 F341 trước khi phục viên với quân hàm đại úy.