Trạng Nguyên nhỏ tuổi và sợi chỉ xuyên vỏ ốc

Nguyễn Hiền nổi tiếng thông minh từ nhỏ, đỗ Trạng nguyên khi mới 13 tuổi (vị Trạng nguyên trẻ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam). Sau khi đỗ, vì chê ông còn quá nhỏ chưa biết lễ nghi, vua Trần cho ông về quê nhà tiếp tục học tập. Thời gian đó, sứ giả nhà Nguyên mang sang một vỏ ốc xoắn rất dài và thách đố quân thần nhà Trần xâu một sợi chỉ xuyên qua vỏ ốc, nếu không làm được sẽ lấy cớ để hạch sách, gây chiến. Cả triều đình không ai giải được, vua đành sai người về quê mời Nguyễn Hiền.

Khi sứ giả triều đình tìm đến, Nguyễn Hiền đang chơi đùa cùng đám trẻ chăn trâu ngoài đồng. Nghe xong câu đố, ông không cần lên kinh đô mà chỉ cần ứng khẩu hai câu thơ hướng dẫn cách làm: "Tích cốc phòng cơ, búng bang búng bang. Tang tình tang, bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng. Bên thời lấy giấy mà bưng, bên thời bôi mỡ kiến mừng kiến sang". Theo lời ông, người ta bôi mỡ vào một đầu vỏ ốc, đầu kia thả con kiến đã buộc chỉ vào. Con kiến ngửi thấy mùi mỡ thơm liền bò xuyên qua các đường xoắn của vỏ ốc một cách dễ dàng. Sứ giả phương Bắc chứng kiến thì vô cùng kinh ngạc và thán phục trí tuệ của người nước Nam, không dám ngạo mạn nữa.