Trang phục ngày Độc lập: Ý tưởng giản dị của Bác và bàn tay tài hoa người thợ Hà thành

Trong những ngày chuẩn bị cho ngày ra mắt Chính phủ lâm thời sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Bác Hồ lưu lại tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang (Hà Nội). Lúc ấy, Người thường ăn mặc rất đơn sơ với áo sơ mi nâu, quần sooc nâu và giày vải. Khi các thành viên Chính phủ chuẩn bị trang phục cho lễ Tuyên ngôn Độc lập, Bác thấy mình không phù hợp với những bộ comple kiểu Tây thông thường hay chất liệu len dạ đắt tiền. Người bày tỏ mong muốn có một bộ quần áo tươm tất, giản dị, vải dễ mặc, cốt nhất là không cần cà vạt hay cổ cồn.

Khi ông Vũ Đình Huỳnh (thư ký của Bác) chợt nhớ tới bức ảnh của lãnh tụ Stalin và gợi ý may theo kiểu đó để không có cà vạt mà vẫn oai vệ, Bác mỉm cười đáp: "Mình có phải là Stalin đâu". Sau đó, Bác tự chia sẻ ý tưởng về một chiếc áo không rập khuôn theo bất kỳ ai: vừa cầu thị học hỏi tinh hoa nhưng vẫn mang nét riêng, có thể cài khuy kín cổ khi có việc quan trọng hoặc mở khuy ra lúc thường nhật cho thoải mái.

Tiếp nhận ý tưởng độc đáo này, bà Hoàng Thị Minh Hồ (chủ nhà 48 Hàng Ngang) đã mời người bạn hàng thân thiết là ông Bùi Văn Cửu — chủ hiệu may Phúc Hưng nổi tiếng trên phố Hàng Trống (quê gốc tại thôn Cựu, làng Vân Hoàng, xã Vân Từ, Phú Xuyên) — đến đảm nhận công việc. Nắm bắt được mong muốn của Bác, ông Phúc Hưng đã cắt may hoàn thành bộ quần áo bằng vải ka ki màu vàng với thiết kế bốn túi tiện lợi, có thể linh hoạt phối cùng giày hoặc dép.

Bộ trang phục Hồ Chủ tịch mặc trong lễ Tuyên ngôn Độc lập.

Bộ trang phục vừa toát lên vẻ trang trọng của một vị Lãnh tụ, vừa giữ trọn sự gần gũi, ấm áp với đồng bào. Sau khi mặc thử, Bác Hồ đã hài lòng khen ngợi: "Bộ quần áo này phù hợp với mình". Đúng ngày 2/9/1945, trong bộ quần áo ka ki giản dị ấy, Hồ Chủ tịch đã bước lên khán đài Quảng trường Ba Đình đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, chính thức khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.