Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm – Bậc Kỳ Tài Triết Học Xứ Đông
Vũ Thị Bích Việt
Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 – 1585), tên thật là Nguyễn Bỉnh Khiêm, tự Hanh Phủ, hiệu Bạch Vân cư sĩ, quê ở huyện Vĩnh Bảo (nay thuộc Hải Phòng). Ông đậu Trạng nguyên thời nhà Mạc (năm 1535) và được nhân dân kính trọng gọi là Trạng Trình. Ông có mối liên hệ sâu sắc với Văn miếu Mao Điền – nơi ông từng theo học và dự thi các kỳ thi Hương thời phong kiến.
Nguyễn Bỉnh Khiêm là một nhà giáo xuất sắc, nhà thơ lớn và là nhà tư tưởng kiệt xuất của Việt Nam thế kỷ XVI. Sau khi làm quan cho nhà Mạc được 8 năm, thấy triều đình xuất hiện nhiều phe phái và gian thần, ông dâng sớ xin chém 18 gian thần nhưng không được chấp thuận. Ông quyết định cáo quan về quê mở trường dạy học (Am Bạch Vân), đào tạo nên hàng loạt học trò giỏi cho đất nước như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Dữ...
Ông nổi tiếng với khả năng dự báo lịch sử thiên tài thông qua lý thuyết Sấm Trạng Trình và Nhân sinh quan Dịch học. Những lời khuyên chiến lược của ông đối với các tập đoàn phong kiến Mạc, Trịnh, Nguyễn (như lời khuyên nhà Nguyễn: "Hoành Sơn nhất dải, vạn đại dung thân") đã góp phần định hình cục diện lịch sử Việt Nam trong suốt nhiều thế kỷ.
Nguyễn Bỉnh Khiêm được thờ phụng tại Văn miếu Mao Điền như một biểu tượng đỉnh cao của trí tuệ, tấm lòng sĩ khí và triết lý sống thanh cao, vượt lên trên những biến động của thời thế.
