Trang văn viết bằng máu nơi mặt trận Duy Xuyên

Dương Thị Xuân Quý sinh năm 1941 tại Hà Nội trong một gia đình trí thức có truyền thống văn hóa yêu nước. Sau khi tốt nghiệp Khoa Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội, chị về làm phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam, sớm khẳng định tài năng qua nhiều bài viết sắc sảo và tác phẩm văn xuôi đầu tay giàu cảm xúc. Chị kết hôn với nhà văn - nhà thơ Bùi Minh Quốc và có với nhau một cô con gái đầu lòng kháu khỉnh tên là Bùi Việt Thủy. Mùa xuân năm 1968, giữa lúc chiến tranh chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, nghe theo tiếng gọi của tiền tuyến lớn, đôi vợ chồng trẻ nhà văn quyết định gửi đứa con gái mới 16 tháng tuổi lại cho ông bà ngoại ở Hà Nội để xung phong vào chiến trường Khu 5. Trải qua hàng tháng trời lội suối trèo đèo vượt Trường Sơn gian khổ, nhà văn Dương Thị Xuân Quý có mặt tại chiến trường Quảng Nam đầy nắng gió và bom đạn. Chị công tác tại Tiểu ban Văn nghệ thuộc Ban Tuyên huấn Khu ủy Khu 5, trực tiếp bám sát các đội du kích vùng cát trắng huyện Điện Bàn, Duy Xuyên để viết về những người mẹ, người chiến sĩ kiên trung nơi tuyến đầu. Không chỉ cầm bút ghi lại những trang viết đẫm hơi thở chiến trận, chị còn trực tiếp cầm súng tham gia chiến đấu cùng du kích trong các trận càn quét của lính Mỹ - ngụy. Ngày 08/3/1969, trong một trận càn lớn của tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ vào căn cứ du kích tại xã Xuyên Trung, huyện Duy Xuyên, nhà văn Dương Thị Xuân Quý cùng các đồng đội đã anh dũng bám trụ chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và ngã xuống khi mới 28 tuổi xuân. Thi thể chị sau đó được đồng đội chôn cất ngay bên dòng sông Thu Bồn lộng gió. Những tác phẩm ký sự, truyện ngắn của chị để lại dẫu ngắn ngủi nhưng chứa đựng tấm lòng hoài hoải thiết tha với nhân dân miền Nam, trở thành tượng đài rực rỡ về phẩm chất cao đẹp của nữ văn nghệ sĩ - chiến sĩ thời đại Hồ Chí Minh.