Trập kích chợ chè của Đại đội 1

Qua lời kể của ông Trần Vinh. Xung quanh Chợ Chè là các địa bàn trọng yếu mà địch đã chiếm đóng và lập đồn bốt. Đồn Mỹ Trung ở phía Bắc, đồn Hòa Luật Nam ở phía Nam. Chợ Chè có vị trí khá lợi hại về giao thông với động cát mênh mông phía sau, phía trước chợ là đồng ruộng chiêm trũng, xen lẫn là những con hói nối liền với phá Hạc Hải.

Bước sang năm 1949, sau 2 năm chiếm được thị xã Đồng Hới, lực lượng của địch ở vào tình trạng thiếu quân nghiêm trọng. Trước tình hình đó, thực dân Pháp đã đưa ra các đối sách mới, đó là củng cố phạm vi chiếm đóng là chủ yếu để giữ vững vùng nông thôn và thị xã, đồng thời tích cực thực hiện âm mưu: “Dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”.

Về phía ta, chủ trương của Tỉnh ủy Quảng Bình lúc này là: “Đấu tranh chống áp bức bóc lột và chiến tranh du kích là hai phương thức đấu tranh nhằm xây dựng cơ sở. Kiên quyết rời bỏ chiến khu, tất cả về bám đồng bằng để chiến đấu. Đồng thời Tỉnh ủy Quảng Bình cũng đã cho chuyển hướng chỉ đạo vào hai huyện phía Nam là Quảng Ninh và Lệ Thủy, trên đà thắng lợi của các năm trước, tiếp tục phát động “Tuần lễ phá tề”.

Trận tập kích Chợ Chè được giao cho Đại đội I thuộc lực lượng bộ đội địa phương huyện Lệ Thủy đảm nhiệm. Đại đội I đã cử ra một phân đội nhỏ gồm 7 đồng chí cán bộ Tiểu đội: Đồng chí Lê Niềm, đồng chí Phước, đồng chí Kiểm, đồng chí Trần Sự- Trưởng ban Quân sự huyện. Đồng chí Lương Hữu Sắt, Đại đội trưởng Đại đội I chỉ huy chung. Hỗ trợ cho lực lượng này còn có một số các đồng chí du kích xã Sào Nam do đồng chí Thái Bá Nhiệm phụ trách.

Lực lượng và phương án chiến đấu đã được bố trí sẵn sàng. Đúng lúc này, có một tốp địch gồm 12 tên từ đồn Mỹ Trung kéo lên, đi vào chợ. Tuy nhiên, các đồng chí chỉ huy sau khi cân nhắc và so sánh lực lượng thấy chưa thể đánh được nên động viên anh em kiên trì mai phục. Một lúc sau 12 tên lính lên xe đi vào hướng nam, chỉ còn lại 6 tên bảo vệ quân mang 5 khẩu súng. Nhận định thời cơ đã đến, tổ công tác triển khai đội hình chiến đấu.

Trận tập kích Chợ Chè là trận đánh giữa ban ngày lại diễn ra ngay sau lưng địch nên có ý nghĩa và tác dụng to lớn, gây được niềm tin trong nhân dân, là nguồn cổ vũ hết sức to lớn về tinh thần chiến đấu cho quân và dân trên khắp các chiến trường. Sau trận tập kích Chợ Chè, địch buộc phải rút quân ở đồn Vạn Xuân (Quảng Ninh), đồn Xuân Hòa (Lệ Thủy) để tập trung quân về đối phó ở vùng địch hậu. Lợi dụng tình hình đó, ta có thêm điều kiện để mở rộng căn cứ ở vùng tiền chiến khu, khai thông thêm đường liên lạc giữa chiến khu và đồng bằng. Tình hình giữa ta và địch diễn ra lúc này đúng như ý đồ chỉ đạo của Huyện ủy Lệ Thủy và Tỉnh ủy Quảng Bình trước đó.