TRÊN CƯƠNG VỊ TỔNG THANH TRA CHÍNH PHỦ NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA

Để công tác thanh tra đạt kết quả, đồng chí Hồ Tùng Mậu cùng các đồng chí trong ban lãnh đạo Ban Thanh tra Chính phủ và Ban Kiểm tra Trung ương đặc biệt chú trọng cải tiến, nâng cao phương pháp thanh tra, kiểm tra, làm cho quầnchúng nhân dân tin tưởng và hỗ trợ đắc lực cho lực lượng thanh tra. Trong những năm 1949-1951, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Hồ Tùng Mậu, Ban Thanh tra Chính phủ đã cử nhiều đoàn cán bộ liên tục đến các địa bàn thuộc Liên khu Việt Bắc, Liên khu III, Liên khu IV… kiểm tra tình hình ở khu căn cứ địa cách mạng. Qua thanh tra, đoàn đã phát hiện nhiều việc làm sai trái ở các cấp chính quyền tại các địa phương này, trong đó sai phạm lớn nhất là động viên nhân tài vật lực một cách quá mức, làm đời sống nhân dân khó khăn; có nơi mang tính cưỡng bức, quân phiệt, thiếu dân chủ, không chú ý đến yêu cầu, nguyên vọng, hoàn cảnh cụ thể của nhân dân. Đoàn thanh tra cũng phát hiện nhiều địa phương vi phạm chính sách tôn giáo của Chính phủ. Từ những phát hiện trên trong các đợt thanh tra, kiểm tra, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã làm văn bản báo cáo lên Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh để đưa ra biện pháp chỉ đạo sửa chữa khuyết điểm, sai lầm. Những kết quả của các đợt thanh tra, kiểm tra đã củng cố lòng tin của quần chúng nhân dân vào Đảng và Chính phủ, bảo đảm vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân – nền tảng sức mạnh của công cuộc kháng chiến, kiến quốc.

Tháng 2/1951, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng được triệu tập tại chiến khu Việt Bắc. Tại Đại hội, đồng chí Hồ Tùng Mậu được bầu là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng; các chức vụ cũ của đồng chí vẫn giữ nguyên. Sau Đại hội, Chính phủ ban hành chính sách thuế nông nghiệp thu bằng thóc nhằm đáp ứng nhu cầu kháng chiến, phát triển sản xuất nông nghiệp, thống nhất và đơn giản chế độ đảm phụ cho dân… Tình hình đó yêu cầu phải đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát. Đồng chí Hồ Tùng Mậu cùng các đồng chí lãnh đạo của hai ban lập ra một số đoàn kiểm tra có sự phối hợp giữa đại diện Ban Thanh tra Chính phủ, các cấp ủy đảng và Bộ Tư lệnh quân đội. Các đoàn đã về các địa phương kiểm tra việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ. Nhờ công tác thanh tra, kiểm tra đã hạn chế được những sai phạm trong chỉ đạo, thực hiện chính sách thuế nông nghiệp, chính sách ruộng đất ở các địa phương.

Từ tháng 7 đến tháng 9/1951, Hồ Tùng Mậu và các đồng chí lãnh đạo trong Ban Thanh tra Chính phủ và Ban Thanh tra Bộ Tài chính đã cử đoàn thanh tra tiến hành tổng kiểm tra các chi nhánh và chi điếm tín dụng sản xuất ở Liên khu III. Qua thanh tra, kiểm tra, đoàn đã phát hiện những sai sót trong quá trình thu, chi, phát hiện một số cán bộ nhân viên lợi dụng sơ hở trong quản lý để biển thủ công quỹ. Từ đó, các chi nhánh, chi điếm tín dụng sản xuất của Liên khu III đã củng cố lại đội ngũ cán bộ, thực hiện đúng chế độ, sổ sách, giấy tờ theo quy định của Chính phủ.

Trong giai đoạn thực hiện nhiệm vụ kháng chiến kiến quốc (1945-1951), hoạt động của Ban Thanh tra Chính phủ đã góp phần tích cực giúp Trung ương và Chính phủ xem xét việc chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách ở các cấp, các ngành, các địa phương, đồng thời thúc đẩy, củng cố mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân. Với phương pháp làm việc khách quan, khoa học, trong đó có vai trò to lớn của đồng chí Hồ Tùng Mậu, Ban Thanh tra Chính phủ đã đặt nền móng đầu tiên trong quá trình xây dựng hệ thống tư tưởng và lý luận của Thanh tra Việt Nam.

Trên cương vị Tổng Thanh tra Chính phủ, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thanh tra Nhà nước và kiểm tra Đảng, công việc đó đòi hỏi phải có phẩm chất đạo đức, thanh liêm, trung thành, trung thực, sâu sát, cụ thể. Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, đồng chí luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, không sợ va chạm, vượt khó, lăn lộn trong nhân dân, trong Đảng, đề cao trách nhiệm phát hiện những vi phạm trong Đảng và bộ máy nhà nước để kiến nghị xử lý kịp thời. Ngày 23/7/1951, trên đường đi công tác vào Liên khu IV qua thị trấn Còng (Thanh Hóa), do bị máy bay giặc Pháp phát hiện và đuổi bắn, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã anh dũng hy sinh, để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, cùng với chính quyền non trẻ, dù phải trải qua nhiều khó khăn, gian khổ nhưng ở bất cứ cương vị nào, đồng chí Hồ Tùng Mậu luôn tận tâm, làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, mang hết sức mình để phục vụ sự nghiệp cách mạng và quần chúng nhân dân.

Nhân kỷ niệm 125 năm ngày sinh đồng chí Hồ Tùng Mậu, nhìn lại lịch sử thấy rõ đồng chí thực sự là một người cộng sản trung kiên, tấm gương đạo đức trong sáng, phong cách bình dị, là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những hoạt động và cống hiến của đồng chí trong Liên khu IV cũng như Ban Thanh tra Chính phủ không chỉ góp phần vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp mà còn để lại bài học kinh nghiệm, giá trị sâu sắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.