Trên vùng đất giáp ranh - Bài 3: Chiến dịch K15-nghĩa tình Quảng Bình, Quảng Trị
Ông Phan Chung, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị nhớ lại: "Sau khi Quảng Trị được giải phóng ngày 1- 5- 1972, nhiệm vụ đặt ra cho Quảng Trị là vừa tổ chức chiến đấu chống trả, đẩy lùi các đợt hành quân tái chiếm của địch, vừa bảo vệ tính mạng nhân dân vùng chiến sự dưới hai làn đạn. Quyết định được Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị thông qua là cần sơ tán nhân dân Triệu Phong, Hải Lăng ra hậu phương Gio Linh, Vĩnh Linh và Quảng Bình. Kế hoạch 15 (gọi tắt K15) hình thành trong giai đoạn lịch sử đó.
>> Bài 2: Chung biển, chung trời
>> Bài 1: Tình Bắc, duyên Nam
Trở lại với những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước, “đất lửa” Quảng Bình và “đất thép” Vĩnh Linh từng có chung hai cuộc di dân lịch sử với mật danh K8, K10. Với riêng vùng đất phía nam Quảng Trị, sau khi được giải phóng vào ngày 1- 5- 1972, để bảo đảm an toàn cho nhân dân, định hướng cho cuộc chiến tranh có thể kéo dài, đã thêm một cuộc di dân lần thứ ba với tên gọi Kế hoạch 15- K15. Thực hiện kế hoạch này, trên 6 vạn dân ở hai huyện Hải Lăng, Triệu Phong sơ tán ra hậu phương lớn miền Bắc: từ Do Linh, Vĩnh Linh đến Lệ Thủy, Quảng Bình.
Không có sự chuẩn bị từ trước, bà con vùng nam Quảng Trị xuôi ra phía bắc bằng mọi phương tiện có thể tận dụng, bằng đường biển, bằng đường bộ. Trên đường đi phải hứng chịu nhiều trận oanh tạc dữ dội của máy bay Mỹ, nhiều người chết, nhiều gia đình ly tán người nam, kẻ bắc. Nhân dân hai huyện Gio Linh, Cam Lộ, đón đồng bào Hải Lăng. Nhân dân Vĩnh Linh, Lệ Thủy dang rộng vòng tay chở che cho đồng bào Triệu Phong.
K15 là một cuộc sơ tán dân với quy mô lớn, tuy không bằng K8 và K10 trước đó nhưng do tiến hành trong điều kiện bị động, mức độ chiến tranh khốc liệt nên không tránh khỏi những khó khăn khi phải bảo đảm ăn ở, sinh hoạt, học tập, lao động... trong khoảng thời gian 3 năm, cho đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Chính trong khó khăn, đã hình thành nên một tình cảm gắn bó keo sơn đặc biệt thấm sâu, bền chặt qua hết chiến tranh cho đến tận bây giờ.
