Trị–Thiên 1972: điều hành một hướng tiến công chiến lược

Mùa Xuân năm 1972, ta mở cuộc tiến công chiến lược trên nhiều hướng, trong đó Trị–Thiên là hướng chủ yếu. Văn Tiến Dũng được cử vào trực tiếp cùng Bộ tư lệnh chiến dịch chỉ đạo mặt trận. Khu vực này có hệ thống phòng ngự mạnh, địa hình phức tạp và tập trung nhiều lực lượng, hỏa lực của đối phương. Mục tiêu không chỉ giành đất mà còn tiêu diệt lực lượng, phá vỡ tuyến phòng thủ và tạo chuyển biến cho toàn cuộc chiến.

Ngày 30 tháng 3, chiến dịch mở màn bằng hỏa lực mạnh, sau đó bộ binh, xe tăng và các binh chủng đột phá. Những thắng lợi đầu đưa đến việc giải phóng tỉnh Quảng Trị, cho thấy bước trưởng thành rõ rệt của quân đội ta trong tác chiến hiệp đồng. Tuy nhiên, đối phương nhanh chóng huy động không quân, hải quân và lực lượng dự bị phản kích. Chiến trường chuyển từ tiến công nhanh sang giằng co khốc liệt, đặc biệt quanh thị xã và Thành cổ.

Văn Tiến Dũng cùng tập thể chỉ huy phải liên tục đánh giá tương quan, bổ sung lực lượng, tổ chức phòng ngự và điều chỉnh cách đánh. Một bài học nổi bật là phải tính đầy đủ sức phản ứng của đối phương sau khi tuyến đầu bị phá vỡ. Thắng lợi ban đầu không được biến thành tâm lý chủ quan; ngược lại, khó khăn cũng không làm mất quyết tâm chiến lược. Người chỉ huy cần nhìn thẳng vào tổn thất, khả năng bảo đảm và điều kiện thực tế của bộ đội.

Cuộc tiến công năm 1972 làm thay đổi cục diện, góp phần tạo sức ép trên bàn đàm phán Paris. Đồng thời, nó giúp quân đội tích lũy kinh nghiệm sử dụng lực lượng lớn, tổ chức hỏa lực, phòng ngự khu vực và đối phó với sức mạnh không quân Mỹ. Những bài học này được Bộ Tổng Tham mưu nghiên cứu kỹ để chuẩn bị cho tương lai.

Đối với Văn Tiến Dũng, Trị–Thiên là phép thử của bản lĩnh tham mưu và chỉ đạo chiến dịch trong điều kiện biến động rất nhanh. Dấu ấn của ông nằm ở sự kiên quyết nhưng thực tế, biết đặt từng trận đánh trong mục tiêu chung và coi tổng kết trung thực là điều kiện để quân đội trưởng thành.