Tri thức bách khoa, tư duy khoa học và tôn trọng thực tiễn

Đọc lại trước tác của Lê Quý Đôn không khó để nhận ra khối kiến thức rộng lớn, bao quát nhiều vấn đề về kinh tế, chính trị, xã hội. Ông không chỉ am hiểu sâu sắc về lịch sử, phong tục tập quán của đất nước mà còn thể hiện tư tưởng cải cách, mong muốn mang lại lợi ích cho nhân dân thông qua các đề xuất về pháp chế, thuế khóa, khuyến khích khai hoang.Sách Phủ Biên Tạp Lục. Ảnh: T.LTrong các tác phẩm khảo cứu, Lê Quý Đôn luôn thể hiện tư duy hệ thống, biết cách tổng hợp, chú giải và bình giảng các kinh điển cổ thư một cách sâu sắc. Ông là một trong những người đi đầu trong tư tưởng “thực học”, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, đồng thời phê phán lối học “tầm chương trích cú”, đề cao tinh thần tự học và sáng tạo.Lê Quý Đôn không chỉ dựa vào tri thức sách vở mà còn kết hợp chặt chẽ với thực tiễn cuộc sống. Ông đi nhiều, thấy nhiều, nghe nhiều và ghi chép lại một cách tỉ mỉ, thể hiện phương pháp “thực chứng” và tinh thần học hỏi không ngừng nghỉ. Chính nhờ kiến thức uyên bác, bao quát trên nhiều phương diện mà Lê Quý Đôn đã trở thành tấm gương sáng về tinh thần học tập, nghiên cứu, một nhà bác học vĩ đại của dân tộc.Các tác phẩm khảo cứu của ông bao quát gần như toàn bộ tri thức tự nhiên và xã hội thế kỷ XVIII của VN. Đây chính là kho tàng tư liệu vô giá về địa lý, lịch sử, kinh tế, và văn hóa, giúp hậu thế hiểu rõ hơn về cha ông trong quá khứ, đồng thời góp phần thể hiện giá trị sáng ngời của nền văn hiến VN.