Trí thức yêu nước Trần Đại Nghĩa – Từ bỏ nhung lụa Paris đến đại nghĩa quân giới núi rừng

Năm 1946, khi đất nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời giữa muôn vàn thù trong giặc

ngoài, một kỹ sư trẻ người Việt đang có cuộc sống giàu sang, danh vọng tại Pháp là Phạm Quang

Lễ đã quyết định gạt bỏ tất cả để theo Bác Hồ trở về Tổ quốc.

Ngày 5/12/1946 tại Bắc Bộ phủ, Bác Hồ trực tiếp giao nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới và

trao cho ông cái tên lịch sử Trần Đại Nghĩa. Bác ân cần dặn dò: "Kháng chiến toàn quốc sắp tới

nơi, Bác giao cho chú nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới. Chú lo vũ khí cho bộ đội. Đây là

việc đại nghĩa, vì thế, Bác đặt tên chú là Trần Đại Nghĩa... Bác tin chắc chú sẽ làm tròn nhiệm

vụ".

Từ bỏ phòng thí nghiệm hiện đại nơi Châu Âu, ông lên chiến khu Thái Nguyên, bắt tay vào

nghiên cứu giữa các xưởng máy thiếu thốn đủ bề. Trong hoàn cảnh địch phong tỏa chặt chẽ, công

nhân chưa quen kỹ thuật cao, ông cùng anh em miệt mài tính toán từng thông số, vượt qua nhiều

lần thất bại. Đến cuối tháng 2/1947, ông và các đồng sự đã chế tạo thành công súng và đạn

Bazooka có sức xuyên thủng 75cm tường thành gạch. Ngày 3/3/1947 tại Sơn Lộ (Quốc Oai),

súng Bazooka ra trận đợt đầu đã bắn cháy hai xe tăng Pháp, bẻ gãy cuộc càn quét của địch và

khiến quân giặc bàng hoàng.

Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu chế tạo súng không giật (SKZ), đạn chống

tăng AT, súng cối, giáng những đòn đè bẹp xe tăng và đồn bốt địch. Với những cống hiến đặc

biệt cho dân tộc, ông được phong hàm Thiếu tướng năm 1948 và trở thành Anh hùng Lao động

trí óc đầu tiên của Việt Nam vào năm 1952.