Triệu Phúc Lịch – Người đội trưởng du kích Dao giữa núi rừng Hòa Bình

Triệu Phúc Lịch – Người đội trưởng du kích Dao giữa núi rừng Hòa Bình

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ở nhiều bản làng vùng núi phía Bắc đã xuất hiện những đội du kích do chính đồng bào các dân tộc tổ chức. Họ vừa sản xuất, vừa chiến đấu, bảo vệ quê hương và che chở cho cán bộ cách mạng. Ở vùng Đà Bắc, Hòa Bình, một trong những người tiêu biểu nhất là Triệu Phúc Lịch, người dân tộc Dao.

Triệu Phúc Lịch sinh năm 1916 tại xóm Phủ, xã Toàn Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Lớn lên giữa núi rừng và bản làng của đồng bào Dao, ông sớm chứng kiến những cảnh áp bức, bóc lột của chế độ thực dân. Khi phong trào cách mạng phát triển, ông nhanh chóng giác ngộ và tham gia các hoạt động yêu nước.

Từ một người dân bình thường, Triệu Phúc Lịch trở thành đội viên tự vệ cứu quốc. Ông được tham gia lớp huấn luyện quân sự đầu tiên do tổ chức cách mạng địa phương mở tại khu căn cứ Giằng - Xèo. Những kiến thức quân sự được học đã giúp ông có thêm khả năng tổ chức và chỉ huy lực lượng vũ trang ở địa phương.

Ngày 2 tháng 6 năm 1946, Đội du kích Động Dao được củng cố và phát triển thành Đội du kích xã Toàn Sơn. Lực lượng ban đầu khoảng 30 người, chủ yếu là đồng bào Dao. Triệu Phúc Lịch được giao làm Trung đội trưởng.

Đây là một lực lượng còn rất nhỏ, vũ khí thiếu thốn, điều kiện hoạt động khó khăn. Nhưng họ có một lợi thế quan trọng: đó là sự am hiểu địa hình và sự ủng hộ của nhân dân.

Triệu Phúc Lịch thường cùng đồng đội đi tuần tra, bảo vệ bản làng, nắm tình hình hoạt động của quân địch. Những con đường rừng, khe suối, sườn núi đều được ông ghi nhớ để phục vụ chiến đấu.

Khi quân Pháp tiến vào khu vực, đội du kích tổ chức phục kích và đánh trả. Có những trận chiến diễn ra trong điều kiện vô cùng chênh lệch về vũ khí. Quân địch có súng đạn và phương tiện, trong khi du kích chủ yếu dựa vào vũ khí thu được, súng tự chế và các loại vũ khí thô sơ.

Triệu Phúc Lịch luôn nhắc nhở đồng đội phải biết dựa vào dân. Ông hiểu rằng một đội du kích dù nhỏ bé cũng có thể đứng vững nếu được nhân dân che chở. Người dân trong các bản làng vừa cung cấp lương thực, vừa báo tin khi địch xuất hiện, đồng thời giúp thương binh và bảo vệ cán bộ.

Dưới sự chỉ huy của Triệu Phúc Lịch, Đội du kích Toàn Sơn đã tham gia nhiều trận đánh chống quân Pháp. Những trận đánh ở dốc Cha, bến Chướng, dốc Tam, dốc Ké... trở thành những dấu mốc trong lịch sử đấu tranh của đồng bào Dao nơi đây.

Trong chiến đấu, ông luôn là người đi đầu. Khi nguy hiểm, người đội trưởng không bỏ lại đồng đội. Ông thường trực tiếp trinh sát, lựa chọn địa điểm phục kích và chỉ huy anh em chiến đấu.

Sự dũng cảm của Triệu Phúc Lịch đã tạo niềm tin lớn trong đồng đội. Đối với nhân dân, ông không chỉ là người chỉ huy mà còn là người con của bản làng. Vì vậy, mỗi khi lực lượng du kích gặp khó khăn, người dân đều tìm cách giúp đỡ.

Nhưng chiến tranh không bao giờ chỉ có những chiến thắng. Trong một trận chiến đấu với quân địch, Triệu Phúc Lịch đã anh dũng hy sinh. Người đội trưởng dân tộc Dao đã nằm lại giữa quê hương mà ông từng quyết tâm bảo vệ.

Sự hy sinh ấy gây xúc động sâu sắc trong đồng bào. Nhưng nó không làm phong trào kháng chiến suy yếu. Ngược lại, tinh thần của người đội trưởng đã trở thành động lực để những người còn lại tiếp tục chiến đấu.

Sau này, Triệu Phúc Lịch được ghi nhận là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi ông gắn với lịch sử Đội du kích Toàn Sơn và truyền thống đấu tranh của đồng bào Dao ở Hòa Bình.

Điều đặc biệt trong câu chuyện về Triệu Phúc Lịch là ông không phải một vị tướng với quân đội lớn trong tay. Ông chỉ là một người con của bản làng, cùng vài chục đồng đội chiến đấu bằng những vũ khí còn thiếu thốn. Nhưng chính những đội du kích nhỏ bé ấy đã tạo thành mạng lưới chiến đấu rộng khắp, góp phần làm nên sức mạnh của cuộc kháng chiến toàn dân.

Ngày nay, vùng đất Toàn Sơn đã có nhiều đổi thay. Những con đường rừng năm xưa đã dần được thay bằng đường giao thông thuận lợi; cuộc sống của đồng bào Dao ngày càng được cải thiện. Nhưng ký ức về những người đã hy sinh vì quê hương vẫn được gìn giữ.

Câu chuyện về Triệu Phúc Lịch nhắc chúng ta rằng lòng yêu nước không phân biệt dân tộc, tuổi tác hay hoàn cảnh. Từ những bản làng xa xôi, người Dao, người Mường, người Tày và các dân tộc anh em đã cùng đứng lên bảo vệ đất nước.

Người đội trưởng Triệu Phúc Lịch đã hy sinh từ những năm đầu kháng chiến, nhưng tinh thần của ông vẫn còn sống trong ký ức của quê hương. Đó là tinh thần dám đứng lên khi Tổ quốc cần, dám nhận trách nhiệm và sẵn sàng hy sinh vì cộng đồng.

Đối với thế hệ hôm nay, câu chuyện ấy không chỉ để tưởng nhớ một người anh hùng, mà còn là lời nhắc nhở phải biết trân trọng hòa bình, giữ gìn đoàn kết các dân tộc và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.