TRIỆU THỊ TRINH

Tiếp nối truyền thống quật cường của Hai Bà Trưng trong buổi đầu chống ách đô hộ phương Bắc, cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu (Triệu Thị Trinh) vào giữa thế kỷ thứ III là một bản hùng ca chói lọi về ý chí tự chủ của dân tộc Việt Nam. Giữa sự thống trị tàn bạo của nhà Đông Ngô, người thiếu nữ tuổi mười chín đất Cửu Chân đã phất cờ khởi nghĩa, làm rung chuyển cả toàn bộ bộ máy cai trị của quân xâm lược ở Giao Châu.

Theo ghi chép trong bộ chính sử Đại Việt sử ký toàn thư (Ngoại kỷ, Quyển IV – Kỷ thuộc Ngô – Tấn – Tống – Tề – Lương) và tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Triệu Thị Trinh (còn được sử chép là Triệu Ẩu) sinh năm 226 tại vùng núi Quan Yên, quận Cửu Chân (nay thuộc huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa). Bà là em gái của Triệu Quốc Đạt, một vị hào trưởng có thế lực lớn trong vùng. Cha mẹ mất sớm, bà sống cùng anh trai, từ nhỏ đã nổi tiếng khỏe mạnh, giỏi võ nghệ và giàu chí lớn.

Năm 19 tuổi, trước cảnh quan lại Đông Ngô ngang ngược vơ vét sản vật và bóc lột nhân dân ta đến tận xương tủy, Triệu Thị Trinh đã bàn với anh trai chiêu mộ nghĩa sĩ, lên vùng núi Nưa (Triệu Sơn, Thanh Hóa) lập căn cứ rèn đúc vũ khí chờ ngày khởi sự. Khi có người khuyên bà nên lấy chồng để yên bề gia thất, bà đã khẳng khái đáp lại bằng câu nói lưu danh muôn thuở: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, đánh đuổi quân Ngô, giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người!”.

Năm Mậu Thìn (248), cuộc khởi nghĩa chính thức bùng nổ tại Cửu Chân rồi nhanh chóng lan rộng ra khắp Giao Chỉ và Cửu Đức. Sau khi người anh trai Triệu Quốc Đạt lâm bệnh qua đời trên chiến trường, nghĩa quân một lòng suy tôn Triệu Thị Trinh làm chủ tướng. Mỗi khi ra trận, bà mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà, cài trâm vàng, cưỡi đầu voi trắng xung trận khiến quân Ngô vô cùng khiếp sợ và phải tôn gọi bà là “Nhụy Kiều Tướng quân”.

Trước thanh thế lẫy lừng của nghĩa quân Bà Triệu làm cả vùng Giao Châu chấn động, vua Ngô phải cử danh tướng Lục Dận làm Thứ sử Giao Châu, đem 8.000 quân tinh nhuệ sang đàn áp, vừa đánh vừa dùng tiền bạc mua chuộc chia rẽ các hào trưởng. Sau nhiều tháng giao chiến quyết liệt tại căn cứ Bồ Điền (nay thuộc xã Phú Điền, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa), thế cô lực kiệt trước vòng vây quân thù, Bà Triệu đã tuẫn tiết trên núi Tùng ngày 22 tháng 2 năm 248 khi mới 23 tuổi. Vua Lý Nam Đế về sau đã sắc phong bà là “Bật chính Anh liệt Hùng tài Trinh Nhất Phu nhân” và lập đền thờ.

Câu chuyện về Bà Triệu trong dòng chảy lịch sử anh hùng dân tộc khẳng định khát vọng tự do mãnh liệt của người phụ nữ Việt Nam từ ngàn xưa. Khí phách “cưỡi gió đạp sóng” của Nhụy Kiều Tướng quân ở tuổi đôi mươi mãi là biểu tượng truyền cảm hứng về lòng tự tôn dân tộc, ước mơ lớn và bản lĩnh vươn lên làm chủ vận mệnh cho thế hệ hôm nay.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

• Đại Việt sử ký toàn thư, Ngoại kỷ, Quyển IV – Kỷ thuộc Ngô – Tấn – Tống – Tề – Lương. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chuyên mục “Nhân vật lịch sử”. https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/2003/nhan-vat-lich-su

• Chuyên trang Lịch sử Việt Nam – Người Kể Sử, chuyên mục “Nhân vật”. https://nguoikesu.com/nhan-vat