Triệu Văn Báo – Người lính thông tin giữ mạch sống giữa chiến trường

Sinh năm 1932 tại xã Chí Viễn, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Triệu Văn Báo là người dân tộc Tày, lớn lên trong một gia đình bần nông nghèo khó. Tuổi thơ của ông gắn với những năm tháng quê hương chìm trong cảnh áp bức, bóc lột dưới ách thực dân Pháp và sự hà khắc của chính quyền tay sai, cường hào địa phương. Những gì tận mắt chứng kiến đã sớm hun đúc trong người thanh niên ấy lòng yêu nước, thương đồng bào và ý chí đứng lên giành lại cuộc sống tự do cho quê hương.

Những năm 40 của thế kỷ XX, phong trào Việt Minh lan rộng khắp Cao Bằng. Các dân tộc trong tỉnh cùng hướng về cách mạng, đấu tranh vì một cuộc sống no đủ, ấm áp và hạnh phúc hơn. Không khí ấy từng ngày thôi thúc Triệu Văn Báo bước vào con đường cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945, dù chính quyền mới còn đứng trước muôn vàn khó khăn, niềm tin vào một tương lai tốt đẹp đã trở thành động lực để ông tiếp tục cống hiến.

Năm 1948, khi mới 16 tuổi, Triệu Văn Báo xung phong làm liên lạc cho chính quyền Việt Minh xã Chí Viễn. Các cơ quan, đơn vị khi ấy thường phải bố trí cách xa nhau khoảng 7 km để bảo đảm an toàn. Bất kể ngày hay đêm, nắng hay mưa, suốt ba tháng liền, người liên lạc trẻ tuổi vẫn đều đặn vượt đường chuyển công văn, lệnh hỏa tốc, bảo đảm thông tin phục vụ cách mạng. Nhiệm vụ càng khó khăn, ông càng cố gắng hoàn thành bằng tất cả tinh thần trách nhiệm của mình.

Cũng trong năm 1948, ông được tuyển vào Công an tỉnh. Cùng với nhân dân và lực lượng dân quân, Triệu Văn Báo tham gia phá cầu, cắt đường dây điện thoại, cản bước tiến và gây nhiều trở ngại cho quân địch.

Tháng 1/1950, khi quân và dân Cao Bằng đang khẩn trương chuẩn bị cho Chiến dịch Biên giới, Triệu Văn Báo tình nguyện gia nhập quân đội. Ông được biên chế vào lực lượng thông tin thuộc Sư đoàn Bông Lau 316. Từ một tân binh, ông say mê học tập, nhanh chóng nắm vững kỹ thuật chuyên môn và luôn sẵn sàng bảo đảm liên lạc trong mọi tình huống chiến đấu.

Năm 1952, trong trận tiến công đồn La Ri Ve ở Bắc Ninh, Triệu Văn Báo được giao làm tổ trưởng phụ trách đường dây liên lạc từ đại đội chiến đấu đến tiểu đoàn. Khi trận đánh bắt đầu, chỉ huy tiểu đoàn phát lệnh nổ súng. Người đại đội trưởng vừa nhận thông tin khẩn từ máy bộ đàm, chuẩn bị phát tín hiệu tiến công thì trúng đạn hy sinh.

Thời khắc quyết định đã đến. Để bảo đảm sự thống nhất trong hiệp đồng chiến đấu, Triệu Văn Báo lập tức phát lệnh cho toàn đơn vị tiến công. Trận đánh diễn ra quyết liệt. Hỏa lực địch dội xuống dữ dội khiến đường dây điện thoại liên tục bị đứt. Không màng hiểm nguy, ông ba lần băng qua làn đạn để nối lại đường dây.

Đến lần thứ tư, đường dây tiếp tục bị cắt. Trong khi quân ta đã tiến sâu vào trận địa, một lô cốt địch vẫn án ngữ, liên tục nhả đạn ngăn bước tiến. Lực lượng phía trước cần gấp bộc phá từ tuyến sau để phá lô cốt. Trước tình thế cấp bách, Triệu Văn Báo đã thực hiện một hành động đặc biệt táo bạo: ông cắn hai đầu dây làm điểm nối, dùng chính cơ thể mình duy trì dòng điện để đường truyền không bị gián đoạn.

Nhờ thông tin được truyền đi kịp thời, bộc phá nhanh chóng được đưa tới. Một tiếng nổ dữ dội vang lên, lô cốt địch tan trong khói lửa. Quân ta lập tức tràn lên chiếm lĩnh trận địa. Còn Triệu Văn Báo ngất đi giữa chiến trường. Khi tỉnh lại, ông mới biết đơn vị đã hoàn toàn làm chủ đồn La Ri Ve.

Cũng trong năm 1952, tại trận đánh Cầu Ngà, Bắc Ninh, đơn vị nhận nhiệm vụ chặn viện binh địch. Khi chuẩn bị tiếp cận mục tiêu, đại đội còn thiếu 500 m dây mới có thể liên lạc với chỉ huy tiểu đoàn. Không chờ đợi, Triệu Văn Báo nhiều lần vượt qua tầm pháo địch, chuyển lệnh tới đơn vị chiến đấu. Có lúc hỏa lực đối phương bắn quá dữ dội, ông phải lăn mình từ đỉnh đồi xuống rãnh nước dưới chân đồi để tiếp tục truyền lệnh. Nhờ sự dũng cảm ấy, mạch chỉ huy luôn được giữ vững, góp phần quan trọng vào thắng lợi của trận đánh.

Trong một trận đánh đoàn xe vận tải địch ở Hải Dương, khi lực lượng ta đang bí mật tiếp cận trận địa, hai trung đội phía sau bất ngờ bị địch phát hiện. Địch lập tức tăng cường hỏa lực, trong khi bộ đội còn phải vượt qua một vùng đầm lầy mới tới được vị trí tập kết. Tình hình đòi hỏi phải có thông tin chỉ huy ngay lập tức.

Triệu Văn Báo đặt chiếc máy thông tin lên lưng rồi bò soài qua mặt đầm lầy, tiến vào nơi an toàn. Nhờ liên lạc được bảo đảm, lực lượng phía sau nhanh chóng vận động, chiếm lĩnh trận địa và nổ súng đúng thời cơ, tiêu diệt gọn đoàn xe của địch. Khi trận đánh gần kết thúc, đại đội trưởng bị thương nặng. Triệu Văn Báo cùng hai chiến sĩ đặt người chỉ huy lên lưng, trườn qua bãi lầy đưa đồng đội ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Qua từng trận chiến, hình ảnh người chiến sĩ thông tin ấy ngày càng trở nên nổi bật. Ông không chỉ gan dạ, kiên cường trước hiểm nguy mà còn luôn yêu thương, quý trọng đồng đội, giữ gìn đoàn kết và chấp hành nghiêm kỷ luật. Mỗi nhiệm vụ được giao đều được ông thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất, bất kể phải đối mặt với gian khổ hay hiểm nguy đến đâu.

Những cống hiến ấy được đồng đội và cấp trên ghi nhận. Triệu Văn Báo vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 5/1952, ông được vinh danh là Chiến sĩ thi đua toàn quốc. Ngày 7/5/1956, Đại đội phó thông tin Triệu Văn Báo, Sư đoàn 316 được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ một chiến sĩ thông tin, ông tiếp tục trưởng thành qua nhiều cương vị quan trọng: Tiểu đoàn trưởng, Tham mưu phó Trung đoàn 304B, Trung đoàn phó Trung đoàn 246 Quân khu Việt Bắc, Hiệu trưởng Trường Quân sự tỉnh Bắc Thái, Đại tá - Sư đoàn trưởng Sư đoàn 353 Quân khu 1 và Hiệu phó Trường Quân chính Quân khu 1. Sau đó, ông nghỉ hưu theo chế độ tại Phổ Yên, Thái Nguyên.

Chiến tranh qua đi, người lính thông tin năm xưa vẫn tiếp tục cống hiến trong công cuộc xây dựng quân đội. Trên cương vị chỉ huy, ông luôn hướng tới mục tiêu xây dựng quân đội chính quy, hiện đại; giữ gìn tinh thần đoàn kết, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ huy. Trong cuộc sống, ông được biết đến bởi phong cách giản dị, trung thực, gần gũi, được cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tin yêu.

Trong suốt quá trình công tác, Triệu Văn Báo được trao tặng hai Huân chương Chiến công hạng nhất, hạng nhì, Huân chương Quân công hạng ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Huân chương Quân kỳ Quyết thắng, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba, cùng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý khác.

Từ một cậu bé 16 tuổi lặng lẽ chạy những cung đường liên lạc giữa núi rừng Cao Bằng đến người cán bộ chỉ huy cấp cao của quân đội, cuộc đời Triệu Văn Báo là một hành trình được nối dài bằng lòng yêu nước, sự tận tụy và tinh thần sẵn sàng hy sinh. Trong những trận đánh khốc liệt, khi đường dây liên lạc bị bom đạn cắt đứt, ông đã dùng chính thân mình để giữ cho mạch thông tin không ngừng chảy. Và chính từ những con người như ông, mệnh lệnh được truyền đi, đội hình được hiệp đồng, sức mạnh chiến đấu được nối liền và những trận đánh đi đến thắng lợi.

Người chiến sĩ thông tin năm ấy đã góp phần viết nên một câu chuyện đẹp về lòng quả cảm: giữa chiến trường khốc liệt, có những người không chỉ giữ đường dây liên lạc, mà còn giữ vững cả mạch sống của trận đánh.