TRỊNH KHẢ VÀ VỊ TƯỚNG ĐÁNH GIẶC BẰNG MƯU

“Ứng biến vô cùng, linh động thừa cơ, nhanh như cắt liệng, mạnh như tên bắn.”

— Sử cũ nhận xét về Trịnh Khả.

Trịnh Khả (?–1451) là một trong những danh tướng của khởi nghĩa Lam Sơn. Ông không phải cái tên thường được nhắc đến đầu tiên khi nói về cuộc kháng chiến chống quân Minh, nhưng lại là một vị tướng có khả năng ứng biến, mưu trí và kinh nghiệm chiến đấu rất nổi bật. Trong suốt mười năm khởi nghĩa, ông tham gia từ những ngày đầu cho đến trận chiến cuối cùng.

1. NGƯỜI TƯỚNG BẮT ĐẦU BẰNG MỘT NHIỆM VỤ ĐẶC BIỆT

Khi quân Minh truy bắt Lê Lợi, chúng không tìm được ông nên đã đào phá mộ tổ của gia đình Lê Lợi để trả thù.

Trịnh Khả đã tìm cách bí mật lấy lại hài cốt của gia đình Lê Lợi. Theo tư liệu quân sử, ông đã “đội cỏ bơi đến thuyền giặc” để lấy hài cốt mang về. Đây là một nhiệm vụ nguy hiểm nhưng ông đã hoàn thành bằng sự gan dạ và khéo léo.

Không lâu sau, nhờ biết tiếng Lào, ông còn được Lê Lợi cử sang Ai Lao để xin viện trợ về binh lính và lương thực. Việc này giúp nghĩa quân Lam Sơn có thêm điều kiện tiếp tục chống quân Minh.

Những nhiệm vụ đầu tiên ấy đã cho thấy Trịnh Khả không chỉ là một người biết cầm quân mà còn có khả năng hoạt động bí mật và ngoại giao.

2. MƯỜI NĂM CHIẾN ĐẤU VÀ NHỮNG TRẬN ĐÁNH QUAN TRỌNG

Trong những năm tiếp theo, Trịnh Khả liên tục tham gia chiến đấu. Ông hoạt động từ Nghệ An đến đồng bằng Bắc Bộ, tham gia vây đánh thành Đông Quan và nhiều trận khác. Sử liệu được dẫn lại cho biết ông đã trải qua hàng chục, hàng trăm trận lớn nhỏ trong thời gian khởi nghĩa.

Đặc biệt, cuối năm 1427, khi nhà Minh đưa viện binh sang Đại Việt, Trịnh Khả cùng Phạm Văn Xảo được giao nhiệm vụ đối phó với đạo quân của Mộc Thạnh ở khu vực ải Lê Hoa.

Thay vì nóng vội giao chiến, các tướng Lam Sơn chủ động lựa chọn thời cơ. Sau những trận đánh ở Lãnh Câu và Đan Xá, đạo viện binh của Mộc Thạnh bị đánh tan. Mộc Thạnh phải tháo chạy, góp phần đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi cuối cùng.

Đây là điểm nổi bật trong tài cầm quân của Trịnh Khả: biết chờ thời cơ, biết lựa chọn cách đánh và không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự.

3. TỪ VỊ TƯỚNG LAM SƠN ĐẾN CÔNG THẦN NHÀ LÊ

Sau khi khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi năm 1427, Trịnh Khả trở thành một trong những khai quốc công thần của nhà Lê. Ông tiếp tục được giao nhiều chức vụ quan trọng và tham gia các công việc quân sự của triều đình.

Ông còn được giao mang quân sang Ai Lao giúp vua nước này dẹp lực lượng nổi loạn. Sau đó, Trịnh Khả tiếp tục giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình nhà Lê.

Cuộc đời ông về sau cũng trải qua những biến động chính trị và cuối cùng ông bị giết năm 1451.

Điều đáng nhớ ở Trịnh Khả không chỉ là số trận đánh ông đã tham gia. Đó còn là khả năng biến những nhiệm vụ tưởng như rất khó thành cơ hội, từ việc lấy lại hài cốt tổ tiên Lê Lợi, đi xin viện trợ cho đến những trận đánh quyết định với quân Minh.

Trịnh Khả không phải vị tướng nổi tiếng nhất của khởi nghĩa Lam Sơn, nhưng ông là một trong những người góp phần làm nên thắng lợi bằng sự gan dạ, mưu trí và khả năng nắm bắt thời cơ. Câu chuyện của ông cho thấy trong chiến tranh, sức mạnh không chỉ nằm ở quân số hay vũ khí, mà còn nằm ở trí tuệ của người chỉ huy.