Trịnh Tố Tâm – “Vua mìn đèo Hải Vân”, biểu tượng của tuổi trẻ anh hùng

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trịnh Tố Tâm sinh năm 1945 tại quê hương Mỹ Cầu, huyện Ứng Hòa (nay thuộc thành phố Hà Nội). Lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, cha mất sớm, anh trai hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp, tuổi thơ của ông đã sớm hun đúc tinh thần yêu nước và ý chí cống hiến cho Tổ quốc.

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, hưởng ứng phong trào "Ba sẵn sàng" do Đoàn Thanh niên phát động, chàng thanh niên Trịnh Tố Tâm tình nguyện lên đường nhập ngũ. Đây chính là dấu mốc đầu tiên thể hiện lý tưởng sống cao đẹp của một đoàn viên thanh niên: sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng hy sinh và sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu khi Tổ quốc cần.

Được điều động vào chiến trường Trị Thiên - Huế, Trịnh Tố Tâm nhanh chóng trở thành một trong những chỉ huy công binh xuất sắc nhất. Từ năm 1967 đến năm 1970, ông cùng đồng đội tham gia hàng chục trận đánh lớn, trực tiếp chỉ huy nhiều trận phục kích, đánh mìn trên tuyến giao thông chiến lược qua đèo Hải Vân - tuyến vận chuyển quân sự đặc biệt quan trọng của quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Chính tại nơi được mệnh danh là "Thiên hạ đệ nhất hùng quan", địa hình hiểm trở với những khúc cua liên tiếp, vách núi dựng đứng và mây phủ quanh năm, Trịnh Tố Tâm đã sáng tạo nhiều phương án tác chiến táo bạo, sử dụng mìn để đánh trúng các đoàn xe quân sự, phá hủy cầu cống, cắt đứt tuyến tiếp vận của đối phương. Với tài nghệ sử dụng mìn đạt đến trình độ xuất sắc, đồng đội trìu mến gọi ông là "Vua mìn đèo Hải Vân". Còn đối với quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn, ông trở thành nỗi ám ảnh thường trực, bị truy lùng gắt gao với biệt danh "Hùm xám đèo Hải Vân", bởi sự xuất hiện bất ngờ, những đòn đánh chính xác rồi nhanh chóng rút lui an toàn.

Đầu năm 1970, với cương vị Đại đội phó, bằng khả năng phán đoán chính xác hướng đổ quân của đối phương, ông đã chỉ huy đơn vị bố trí bãi mìn, tiêu diệt gọn hai trung đội địch ngay khi vừa xuống bãi đáp. Đây là một trong những chiến công tiêu biểu thể hiện tư duy quân sự sắc bén, bản lĩnh chỉ huy và nghệ thuật chiến tranh nhân dân sáng tạo.

Trong suốt những năm tháng chiến đấu, Trịnh Tố Tâm cùng đơn vị tham gia hàng chục trận đánh lớn, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, phá hủy hàng chục cầu cống, gần một trăm xe quân sự và nhiều phương tiện chiến tranh. Riêng cá nhân ông lập nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, được phong tặng 53 lần danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ. Năm 1971, khi mới 27 tuổi, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành biểu tượng tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, Trịnh Tố Tâm tiếp tục cống hiến trên một mặt trận mới - mặt trận xây dựng đất nước và giáo dục thế hệ trẻ. Ông đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, sau đó là Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đồng thời là Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao động và Xã hội. Dù ở bất kỳ vị trí nào, ông vẫn giữ nguyên phẩm chất của người lính năm xưa: bản lĩnh, tận tụy, gần gũi quần chúng, luôn đặt lợi ích của nhân dân và thanh niên lên hàng đầu.

Là một cán bộ Đoàn tiêu biểu thời kỳ hòa bình, Trịnh Tố Tâm dành nhiều tâm huyết cho công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, khơi dậy tinh thần cống hiến, xung kích và tình nguyện trong tuổi trẻ Việt Nam. Cuộc đời của ông là minh chứng sinh động cho hình mẫu người đoàn viên ưu tú: tuổi trẻ dũng cảm nơi chiến trường, trưởng thành trong thử thách và tiếp tục cống hiến bằng trí tuệ, trách nhiệm trong sự nghiệp xây dựng đất nước.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng tên tuổi "Vua mìn đèo Hải Vân", "Hùm xám đèo Hải Vân" vẫn là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và trí tuệ Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Trịnh Tố Tâm không chỉ góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay: sống có lý tưởng, dám cống hiến, dám vượt qua khó khăn và luôn sẵn sàng phụng sự Tổ quốc.