Trịnh Trọng Cầu
Chiều nay, nắng vàng rộm đổ dài trên những con đường nhựa phẳng lì của phường Long Châu, thành phố Vĩnh Long. Trong ngôi nhà nhỏ rợp bóng cây, chú Tư ngồi đó, tay nâng chén trà nóng, đôi mắt nheo lại nhìn về phía xa xăm. Ở cái tuổi "thất thập cổ lai hy", mái tóc đã bạc trắng như màu mây, nhưng ánh mắt của người cựu binh năm nào vẫn sáng rực lên mỗi khi nhắc về những ngày tháng "nếm mật nằm gai".
Chú Tư – cái tên thân thương mà bà con lối xóm Long Châu vẫn thường gọi, không chỉ là một người cao niên mẫu mực, mà còn là một chứng nhân sống của lịch sử, một mảnh ghép của bản hùng ca kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên vùng đất Chín Rồng.
Tiếng gọi của dòng sông và lòng yêu nước
Ngược dòng thời gian về những năm tháng khói lửa, khi ấy chú Tư mới chỉ là chàng thanh niên mười tám, đôi mươi. Vĩnh Long ngày ấy, cũng như bao vùng quê khác ở miền Nam, chìm trong bom đạn và sự kìm kẹp của kẻ thù.
Chú kể, ngày ra đi, hành trang chẳng có gì ngoài bộ bà ba sờn vai và trái tim rực lửa căm thù. "Hồi đó giặc ruồng bố dữ lắm, thấy xóm làng tan hoang, bà con ly tán, máu nóng trong người cứ sôi lên. Trai thời loạn, không cầm súng giữ làng thì làm gì?" – giọng chú trầm xuống, nghẹn ngào.
Chiến trường Vĩnh Long với đặc thù sông ngòi chằng chịt, vườn tược um tùm vừa là lợi thế, vừa là thách thức. Chú Tư gia nhập đơn vị địa phương quân, bắt đầu những ngày tháng "ngày ẩn mình trong lá, đêm thức cùng sao". Cuộc đời cách mạng của chú gắn liền với những dòng sông, con rạch, với những trận đánh du kích thoắt ẩn thoắt hiện khiến quân thù khiếp vía.
Đêm vượt sông định mệnh
Trong muôn vàn ký ức, có lẽ sâu đậm nhất trong lòng chú Tư là trận đánh vào mùa xuân Mậu Thân 1968. Khi ấy, khí thế cách mạng sục sôi khắp miền Nam. Đơn vị của chú nhận lệnh phải chốt chặn tại một cứ điểm ven sông Cổ Chiên để bảo vệ đường dây tải đạn và thương binh.
Đêm hôm đó, trời tối đen như mực, mặt sông loang loáng ánh hỏa châu. Tiếng trực thăng "cà lạch cạch" quần thảo trên đầu, tiếng pháo bầy từ hạm đội ngoài sông nã vào chát chúa. Chú Tư cùng đồng đội ngâm mình dưới nước lạnh buốt suốt nhiều giờ đồng hồ, ngụy trang bằng lục bình, chờ thời cơ.
"Lúc đó, ranh giới giữa sự sống và cái chết mong manh lắm," chú nhớ lại. Khi chiếc xuồng chở thương binh vừa lướt qua, địch phát hiện và xả đạn xối xả. Không chút do dự, chú Tư và tổ chiến đấu đã ngoi lên, nổ súng thu hút hỏa lực về phía mình để đánh lạc hướng địch. Tiếng súng AK giòn giã xé toạc màn đêm. Địch hoảng loạn co cụm lại. Chiếc xuồng thương binh thoát hiểm an toàn vào con rạch nhỏ.
Trận đó, chú Tư bị thương ở vai do mảnh pháo. Máu hòa vào nước sông Cổ Chiên đỏ ngầu, nhưng chú vẫn không rời vị trí cho đến khi đồng đội rút lui an toàn. Vết sẹo lồi trên vai trái bây giờ mỗi khi trái gió trở trời vẫn nhức nhối, nhưng với chú, đó là "tấm huân chương" quý giá nhất của tuổi trẻ.
Tình đồng chí và nỗi đau thời bình
Chiến tranh không chỉ có tiếng súng, mà còn có cả những nốt lặng đầy bi tráng. Chú Tư rưng rưng khi nhắc về những người đồng đội đã nằm lại mãi mãi nơi chiến trường. Có người hy sinh ngay trước ngày thống nhất, có người thân xác hòa vào đất mẹ Vĩnh Long mà đến giờ vẫn chưa tìm thấy hài cốt.
"Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cờ đỏ sao vàng rợp trời. Vui thì vui trào nước mắt, nhưng nhìn lại hàng ngũ thấy vắng nhiều anh em quá, lòng đau như cắt," chú chia sẻ. Hòa bình lập lại, chú Tư trở về đời thường với đôi bàn tay trắng và cơ thể đầy thương tích. Nhưng phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" không cho phép chú gục ngã trước đói nghèo.
Người lính già giữa lòng phố thị
Về lại phường Long Châu, chú Tư cởi bỏ áo lính, khoác lên mình chiếc áo của người lao động. Từ việc khai hoang, làm vườn, cho đến tham gia công tác địa phương, việc gì chú cũng xắn tay làm với tinh thần trách nhiệm cao nhất.
Hơn 40 năm sống tại mảnh đất này, chú chứng kiến Long Châu từ một vùng quê nghèo khó chuyển mình thành một phường đô thị sầm uất. Những con đường đất lầy lội năm xưa giờ đã được bê tông hóa, trường học, trạm y tế khang trang. Chú Tư thường bảo với con cháu: "Máu xương của cha ông đổ xuống không uổng phí. Tụi bây được sống trong hòa bình, được đi học, đi làm thế này là hạnh phúc lắm rồi."
Giờ đây, dù tuổi cao sức yếu, chú vẫn tích cực tham gia các hoạt động của Hội Cựu chiến binh, kể chuyện lịch sử cho thế hệ trẻ. Hình ảnh người cựu binh già với nụ cười hiền hậu, hay ngồi trước hiên nhà nhìn dòng người xe tấp nập, đã trở thành một biểu tượng đẹp của khu phố.
Câu chuyện về cuộc đời cách mạng của chú Tư không chỉ là hồi ức của riêng một người, mà là hiện thân của cả một thế hệ anh hùng. Đó là minh chứng sống động cho lòng yêu nước nồng nàn, sự hy sinh thầm lặng và ý chí vươn lên mãnh liệt. Giữa nhịp sống hối hả của phường Long Châu hôm nay, câu chuyện ấy như một nốt trầm sâu lắng, nhắc nhở chúng ta về giá trị thiêng liêng của hai chữ: Hòa Bình.
