Trò chuyện với nữ TNXP Nguyễn Thị Thuần, nhân chứng sống về 13 nữ TNXP

Trong suốt cuộc nói chuyện, đôi lúc chị im lặng. Dường như, với chị có quá nhiều tâm sự, quá nhiều chất chứa và nỗi niềm. Về đồng đội, về một thời dám sống và dám chết. Chị khóc khi kể về 13 nữ đồng đội anh hùng của mình, mắt nhòe nước và hấp háy. Có thể, trong chiến tranh, đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết, các chị mạnh mẽ, các chị dám đối mặt mà không hề rơi nước mắt. Nhưng khi đã hòa bình, khi giờ đây đồng đội người còn kẻ mất, khi những nỗi lo trước bộn bề cuộc sống của áo cơm gạo tiền, thì nhớ về quá khứ, về người đã khuất lại không mấy dễ để cầm lòng.

Chị nói về sự ra đi đó, vừa tiếc thương, vừa tự hào. Không tiếc thương sao được khi đó là những đồng đội của mình, những cô gái chưa biết hạnh phúc lứa đôi là gì, và thậm chí, chưa một lần cầm tay hò hẹn. Không tiếc thương sao được khi chỉ còn 15 phút nữa thôi là tuyến đường sắt trọng điềm sẽ được thông mà máy bay Mỹ lại oanh tạc, chúng bỏ 4 quả bom rơi trúng đội hình nơi các chị đang làm nhiệm vụ. Đau sót lắm chứ, thương tâm lắm chứ. Và cũng tự hào lắm, tự hào bởi một thời anh hùng như thế, mà các chị là hiện thân của những hy sinh, cống hiến. Tự hào về người thiếu nữ của quê hương, áo vải quần thâm, vai đeo súng trường. Tự hào bởi mình đã được sống, được sẻ chia, được chiến đấu với những người phụ nữ anh hùng như thế. Mà thực ra thì, khi cầm súng ra chiến trường, phàm đã là người lính đều chỉ mong ước đánh giặc trả nghĩa quê, trả nghĩa Tổ quốc, mong ước đến tột cùng được gọi tên hai tiếng Hòa Bình, còn về sự vinh danh, về sư trả ơn sự nhớ đến báo dền nào có xá đến.

Các chị cùng nhau vào chiến trường, cùng gọi nhau hai tiếng « đồng đội » vào ngày 15/12/1965, ngày đó chị mới 16 tuổi, cái tuổi thiếu nữ trăng rằm, đẹp và mộng mơ. Chị nói, vào chiến trường khi đó, chẳng đứa nào nghĩ đến cái chết hay sự chia lìa mà chỉ toàn mơ về những mộng đẹp, mơ về nhiệt huyết tuổi xuân. Hình ảnh nữ TNXP mũ tai bèo, vai khoác súng trường san lấp những hố bom, băng những đường máu lúc đấy cứ nhảy múa trong tâm trí những đứa con gái mới lớn. Nên chẳng đứa nào buồn phiền nhiều khi nghĩ rằng đang chia tay gia đình, chia tay người thân để vào nơi khói lửa. Tôi hiểu điều đó và tin vào những mong ước giản đơn đó. Người ta vẫn nói, thời thế tạo anh hùng. Thời nào cũng thế thôi, đứng trước vận mệnh của Tổ quốc, là tuổi trẻ, thử hỏi ai không bận lòng, ai không khắc khoải... Và mỗi thời, tuổi trẻ lại mang một lý tưởng riêng, phù hợp với thời đại, thời thế. Nếu nhìn chị, có lẽ sẽ chẳng ai nghĩ rằng, người phụ nữ này lại là một nữ TNXP từng một thời chiến binh trận mạc. Bởi nét dịu hiền, nhân hậu và có gì như là cam chịu của một người phụ nữ đã lên chức bà. Chỉ đến khi nghe chị kể về cái thời đã qua, thời mà với chị là đẹp nhất trong cuộc đòi, thời mà, như chị nói là không có gì để hối tiếc và nếu có quay trở lại, có phải đánh đổi tất cả, chị cũng sẽ vẫn sống như thế. Thời đó khổ lắm cô ạ, nhưng mà thương nhau lắm, nhường nhau từng miếng cơm, củ sắn, nhường nhau từng manh áo, mảnh quần. Khổ mà tiếng cười cứ ăm ắp. Mỗi khi đứa nào có thư nhà là cã lũ cùng vui chung, y như là thư của cha mẹ mình. Niềm vui và nỗi buồn luôn san sẻ. Cảm giác ấm áp và yêu thương, tất cả coi nhau như chị em. Ngày đó, đứa nào cũng còn trẻ, mới 16, 17, thậm chí có cô mới 15. Một thời hào hùng, máu lửa. Bây giờ, khi sống trong thời bình, tôi vẫn mơ về đồng đội, về những người đã khuất, những người đang sống, về những trận đánh, những lần san đường thông xe.

Và bao giờ cũng thế, nụ cười, tiếng gọi nhau của đồng đội lại kéo tôi về với hiện tại. Rất nhiều đêm, tôi phải giật mình giữa khuya, tiếng cười, những khuôn mặt. Và lần nào cũng thế, tôi đều khóc. Có thể, bạn cho tôi là hoài cổ, là bà già. Nhưng có sống trong thời đó, có chiến đấu, có vào sinh ra tử mới hiểu hết được. Và rồi, chị khóc. Mà không, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng những người như chị là hoài cổ. Tôi ngưỡng mộ và tôn trọng một thời các chị như thế. Thậm chí, có lần tôi đã ước, giá như mình được sống vào thời đó như các chị, thời « xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai »... Tiếng hát vẫn át tiếng bom trên những tuyến đường các chị thông, những cung đường lửa sống chết chỉ tày gang mà tiếng hát vẫn vang lên. Trong mất mát, hiểm nguy, người ta thường không nghĩ đến sự chết chóc, không nghĩ đến những đau khổ mà thường hay nghĩ về sự lạc quan. « Hiên ngang trên đường ray đi về núi Nhồi, không nhanh, con nhà Giôn (Johnson, Tổng thống Mỹ trong chiến tranh VN) nó xơi mất trốc », hay tại trọng điểm đánh phá Cầu Vương, các chị cũng vẫn yêu đời với tiếng hát « túi bom thì ở núi Nghè, hang hùm máy chém thì ở Cầu Vương ». Chiến tranh tàn khốc, dù bên nào thắng, dù được dù mất thì những mất mát đều không so sánh được. Những đánh đổi, được gọi tên, không được gọi tên. Như sự hy sinh của 13 nữ liệt sĩ TNXP của huyện Đông Hưng, Thái Bình là mất mát quá lớn.13 cô gái cùng chiến đấu, cùng ngã xuống một nơi, một ngày, thử tưởng tượng những đớn đau mà người còn lại phải đối mặt...

Giờ đây, gác lại cây súng trường, và kí ức của thời khói lửa, chị trở về vun vén với gia đình, với con cháu và chấp nhận cuộc sống yên bình hiện tại nơi quê nhà. Chồng chị, một thương binh cũng đã mất từ lâu. Thế mới thấy,, người nữ TNXP đó đã sống, đã cho, đã hy sinh và chịu đựng nhiều thế nào. Và, chỉ khi mạnh mẽ người ta mới có thể làm được như thế....