Trở lại chiến trường xưa

Chúng tôi lên xe từ sáng sớm. Con đường ngày nay đã trải nhựa rộng rãi, xe chạy êm ru qua những vùng đất từng là tọa độ lửa. Tôi ngồi bên cửa sổ, nhìn những hàng cây xanh, những mái nhà mới, những cánh đồng yên bình mà lòng cứ bồi hồi khó tả.

Lâm ngồi cạnh tôi khẽ nói:

— Ngày xưa đoạn này toàn hố bom, nhớ không?

Tôi gật đầu.

Nhớ chứ.

Làm sao quên được những đêm hành quân trong mưa, những lần nằm ép xuống đất khi pháo sáng quét qua, những buổi sáng đào đồng đội lên khỏi công sự sập.

Xe dừng ở một khu rừng thưa ven đường. Ban liên lạc cho biết đây chính là nơi đơn vị chúng tôi từng ém quân trước trận đánh cuối cùng mùa xuân 1975.

Tôi bước xuống rất chậm.

Đất dưới chân khô và ấm. Gió thổi qua những tán cây nghe xào xạc hiền lành đến lạ. Nếu không có ký ức, khó ai tin nơi này từng rung chuyển bởi bom đạn.

Chúng tôi đi theo con đường mòn cũ.

Ngày trước, con đường ấy chỉ đủ cho một người đi cúi thấp. Hai bên là dây leo, bụi rậm và mùi đất ẩm của rừng Trường Sơn. Bây giờ cây đã cao hơn, ánh nắng lọt xuống thành từng vệt vàng.

Tôi dừng lại bên một gốc cây lớn.

— Chỗ này… hình như tiểu đội mình từng ngủ đêm trước giờ xuất kích.

Lâm nhìn quanh rồi gật mạnh:

— Đúng rồi! Tao còn nhớ Hòa ngồi dựa gốc cây này hát nhỏ.

Nghe đến tên anh Hòa, cả nhóm im lặng.

Chúng tôi tiếp tục đi đến khu đất cao nơi từng là chốt địch.

Ngày ấy, tiếng súng, tiếng pháo, tiếng hô xung phong hòa vào nhau. Còn hôm nay chỉ có tiếng chim và tiếng gió.

Tôi đứng rất lâu.

Trong đầu tôi hiện lên rõ mồn một buổi sáng năm 1975: khói súng cay xè, đất đá tung lên, anh Hòa lao lên phía trước rồi ngã xuống bên mép công sự.

Ba mươi năm trôi qua, cảnh vật đã đổi thay, nhưng ký ức thì không.

Tôi cúi xuống nhặt một nắm đất, để trong lòng bàn tay thật lâu.

Đó là mảnh đất đã giữ lại tuổi trẻ của bao người.

Chúng tôi mang theo bó hương và ít hoa trắng. Không ai biết chính xác vị trí từng người ngã xuống, vì sau chiến tranh nhiều nơi đã đổi khác. Chúng tôi chỉ chọn một khoảng đất cao, thắp hương rồi đứng thành hàng.

Khói hương bay mỏng trong nắng chiều.

Tôi khẽ nói:

— Anh em ơi, chúng tôi trở lại thăm các anh đây. Đất nước yên bình rồi.

Giọng tôi run đi lúc nào không biết.

Lâm lau mắt rồi cười gượng:

— Già rồi mà vẫn khóc như lính mới.

Tôi vỗ vai bạn:

— Còn khóc được là còn nhớ.

Buổi chiều, chúng tôi ra con suối nhỏ dưới chân đồi.

Ngày trước nước suối đục ngầu vì bom đất, còn bây giờ trong veo nhìn thấy cả sỏi dưới đáy. Tôi ngồi xuống rửa mặt. Nước mát lạnh làm tôi bỗng nhớ những lần cả tiểu đội chia nhau từng ngụm nước giữa mùa khô.

Trên đường trở ra, tôi ngoái nhìn chiến trường xưa lần cuối.

Không còn khói lửa.

Không còn tiếng pháo.

Không còn những chàng trai hai mươi tuổi mang ba lô vượt rừng.

Chỉ còn rừng xanh đang phủ lên những vết thương cũ của đất.

Tối hôm ấy, về đến nơi nghỉ, tôi mở chiếc hộp gỗ mang theo. Bên trong là tấm ảnh tiểu đội chụp năm 1975.

Tôi đặt cạnh nắm đất vừa nhặt ở chiến trường xưa rồi lặng lẽ ngồi nhìn rất lâu.

Tôi hiểu rằng chuyến trở lại ấy không phải để tìm lại chiến tranh.

Mà để nói với những người đã nằm lại rằng chúng tôi vẫn nhớ, vẫn biết ơn, và vẫn sống tiếp phần đời mà họ chưa kịp sống.

Và tôi nhận ra:

Chiến trường xưa có thể đổi thay bởi thời gian, cây cối và hòa bình. Nhưng trong trái tim người lính, nơi đồng đội đã ngã xuống sẽ mãi mãi là một phần thiêng liêng không bao giờ trở thành quá khứ.