Trở lại đất Bắc và quá trình kết nạp vào Đảng Cộng sản
Ra tù, gầy dựng cơ sở cách mạng và chính thức đứng vào hàng ngũ của Đảng.
Năm 1936, nhờ thắng lợi của Mặt trận Nhân dân Pháp, Nguyễn Phương Thảo được trả tự do. Trở về đất liền, dù bị chính quyền thực dân quản thúc gắt gao, ông vẫn âm thầm tìm cách móc nối với các cơ sở cách mạng tại Hải Phòng, Quảng Yên và Hà Nội. Nhờ uy tín sẵn có và kinh nghiệm đấu tranh, ông nhanh chóng xây dựng lại phong trào Việt Minh ở vùng duyên hải Bắc Bộ.
Trong thời kỳ này, với nhận thức sâu sắc về con đường giải phóng dân tộc, ông đã chính thức đoạn tuyệt với tổ chức cũ và đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Đông Dương. Lấy mật danh mới là Nguyễn Bình, ông dồn hết tâm trí vào việc tuyên truyền, vận động quần chúng và tổ chức các đội tự vệ chiến đấu.
Nguyễn Bình thể hiện tài năng vượt trội trong việc vận động các tầng lớp nhân dân, từ công nhân bến cảng, thợ mỏ cho đến các trí thức, thương gia giàu có. Ông thuyết phục họ đóng góp tài chính, vũ khí cho cách mạng. Sự chuẩn bị lực lượng và cơ sở vật chất chu đáo của ông tại khu vực Hải Phòng - Quảng Yên đã tạo tiền đề vững chắc cho đợt nổi dậy giành chính quyền lịch sử mùa hè năm 1945.
