Trở lại điểm cao 685: Từ ký ức người chỉ huy đến những ngôi mộ tập thể năm 2026

Trở lại điểm cao 685: Từ ký ức người chỉ huy đến những ngôi mộ tập thể năm 2026

Hơn bốn thập kỷ sau những trận đánh khốc liệt tại mặt trận Vị Xuyên, những người lính năm xưa lại trở về điểm cao 685. Không còn mang súng ra trận, họ mang theo ký ức về từng hốc đá, cửa hang, từng vị trí chiến đấu và những đồng đội chưa trở về. Từ lời kể của người chỉ huy cũ, năm 2026, lực lượng tìm kiếm đã xác định được năm mộ tập thể với tổng cộng 69 hài cốt liệt sĩ. Đó không chỉ là một kết quả quan trọng của công tác tìm kiếm, quy tập mà còn là hành trình nối lại những ký ức bị chiến tranh vùi lấp.

Ảnh tư liệu minh họa: Hành trình trở lại chiến trường Vị Xuyên, tìm kiếm đồng đội trên điểm cao 685 năm 2026.

Điểm cao 685 – nơi đá núi mang dấu tích chiến tranh

Giữa những dãy núi biên cương phía Bắc, điểm cao 685 thuộc xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang ngày nay là một địa danh đặc biệt trong lịch sử cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tổ quốc.

Hơn bốn mươi năm trước, nơi đây thuộc chiến trường Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang, một trong những khu vực diễn ra các trận chiến đấu ác liệt trong những năm 1984–1989.

Với địa hình hiểm trở, nhiều mỏm núi, vách đá và hang tự nhiên, điểm cao 685 giữ vị trí quan trọng trong hệ thống trận địa phòng ngự. Các bên giao tranh quyết liệt để giành quyền kiểm soát những vị trí có khả năng quan sát và khống chế khu vực xung quanh.

Pháo binh liên tục bắn phá, khiến nhiều công sự bị san phẳng, hang đá sụp đổ, địa hình biến dạng. Đá núi bị nghiền nát thành những lớp bột trắng. Chính từ thực tế khốc liệt ấy, những người lính từng chiến đấu tại đây gọi điểm cao 685 bằng cái tên đầy ám ảnh: “Lò vôi thế kỷ”.

Trong những trận chiến ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Có người được đồng đội đưa về tuyến sau, nhưng cũng có những người nằm lại ngay tại trận địa, dưới những khối đá sụp đổ hoặc trong các hang sâu bị vùi lấp.

Chiến tranh kết thúc, rừng cây dần phủ xanh những sườn núi. Nhưng dưới các lớp đất đá vẫn còn dấu tích của một thời đạn lửa và những người lính chưa tìm được đường trở về.

Người chỉ huy trở về với ký ức năm 1984

Trong số những cựu chiến binh tham gia xác định vị trí tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 685 năm 2026 có ông Trịnh Xuân Hùng, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 153, Sư đoàn 356.

Cuối năm 1984, ông trực tiếp tham gia chỉ huy đơn vị chiến đấu tại khu vực điểm cao này. Khi ấy, mặt trận Vị Xuyên đang bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt.

Theo hồi ức được ghi nhận trong tư liệu báo chí địa phương, ngày 21 tháng 12 năm 1984, trước khi thực hiện một nhiệm vụ nguy hiểm, ông Hùng cùng 17 cán bộ, chiến sĩ được tổ chức lễ truy điệu sống.

Đó là nghi thức đặc biệt dành cho những người bước vào trận đánh với ý thức rằng có thể không trở về. Sau buổi lễ, họ mang vũ khí, đạn dược, luồn rừng, bám vách đá tiến vào khu vực chiến đấu.

Giữa điểm cao 685 và 772 khi ấy có những hang đá tự nhiên được sử dụng làm vị trí trú quân, tập kết lực lượng và vũ khí. Theo lời kể của ông Hùng, một số hang đã bị đối phương kiểm soát. Nhiệm vụ của đội chiến đấu là bí mật tiếp cận, bất ngờ tiến công vào các vị trí phía sau đội hình đối phương.

Sau đòn đánh ban đầu, pháo đạn trút xuống dữ dội. Những người lính phải bám từng hốc đá, công sự để tiếp tục chiến đấu. Đơn vị tham gia giành lại điểm cao 685 và tổ chức chốt giữ trận địa.

Có những thời điểm, đường tiếp tế bị pháo kích, lương thực và nước uống thiếu thốn. Đối phương áp sát vị trí phòng ngự, buộc người chỉ huy phải đưa ra những quyết định đặc biệt khó khăn để bảo vệ trận địa.

Ông Hùng bị thương và được đưa về tuyến sau. Nhưng ký ức về những ngày chiến đấu, những vị trí bố trí lực lượng và những người đồng đội hy sinh vẫn theo ông suốt nhiều thập kỷ.

Đến năm 2026, khi trở lại điểm cao 685, ông không chỉ là một nhân chứng lịch sử. Ông còn mang theo những thông tin quan trọng có thể giúp xác định nơi đồng đội đang nằm lại.

Từ ký ức chiến trường đến những cuộc tìm kiếm trong đá núi

Tháng 8 năm 2026, Ban Chỉ đạo Quân khu 2 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phối hợp với các cơ quan chức năng và tỉnh Tuyên Quang tổ chức thu thập, đối chiếu thông tin về các trận đánh tại điểm cao 685.

Những cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu tại Vị Xuyên, trong đó có những người thuộc Sư đoàn 356, Sư đoàn 316 và Sư đoàn 313, được mời trở lại thực địa.

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng lần theo những mỏm đá cũ, xác định hướng triển khai đội hình, vị trí hầm trú ẩn, ụ súng và những nơi bộ đội từng chốt giữ.

Công việc không hề đơn giản. Hơn bốn mươi năm sau chiến tranh, núi đá đã biến đổi đáng kể. Những cửa hang từng quen thuộc có thể đã bị lấp kín. Nhiều mỏm đá bị pháo đạn làm thay đổi hình dạng; cây rừng, đất đá và mưa lũ tiếp tục che phủ các dấu tích.

Bởi vậy, lời kể của nhân chứng không được sử dụng như bằng chứng duy nhất. Những thông tin ấy phải tiếp tục đối chiếu với hồ sơ đơn vị, sơ đồ bố trí lực lượng, lời kể của các cựu chiến binh khác và dấu tích phát hiện trên thực địa.

Trên cơ sở những dữ liệu thu thập được, lực lượng tìm kiếm đã mở rộng phạm vi khảo sát tại nhiều vị trí trên điểm cao 685.

Hàng nghìn mét khối đất đá được đào bới, di chuyển. Những người lính hôm nay phải sử dụng máy khoan, dụng cụ phá đá và cả sức người để tiếp cận các khu vực nghi còn hài cốt.

Không ít vị trí nằm sát vách đá dựng đứng hoặc dưới các khối đá lớn. Bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh khiến nhiệm vụ càng đòi hỏi sự thận trọng.

Đó là cuộc tìm kiếm mà mỗi dấu tích nhỏ đều có thể mang giá trị lớn: một mảnh di cốt, một di vật, một phần công sự hay dấu vết của vị trí chiến đấu năm xưa.

Năm vị trí mộ tập thể và những dấu tích của Sư đoàn 356

Ngày 22 tháng 9 năm 2026, Báo Nhân Dân công bố thông tin quan trọng: lực lượng chức năng tỉnh Tuyên Quang đã xác định năm vị trí mộ tập thể tại điểm cao 685, với tổng cộng 69 hài cốt liệt sĩ thuộc các đơn vị của Trung đoàn 153, Sư đoàn 356.

Những vị trí được xác định phân bố tại các mỏm E2, E3, E4 và E5, gắn với các đơn vị từng trực tiếp tham gia chiến đấu.

Tại đỉnh mỏm E2, lực lượng chức năng xác định vị trí mộ tập thể của một khẩu đội súng máy phòng không 12,7 mm thuộc Đại đội 16, với sáu hài cốt liệt sĩ.

Ở sườn đông mỏm E3, một vị trí khác được xác định thuộc Tiểu đội cối 60 mm, Đại đội 7, Tiểu đoàn 5, với 12 hài cốt liệt sĩ.

Tại sườn đông mỏm E4 là vị trí gắn với Trung đội 1, Đại đội 7, Tiểu đoàn 5, gồm 15 hài cốt liệt sĩ.

Trên đỉnh mỏm E5, lực lượng tìm kiếm xác định sáu hài cốt liệt sĩ tại vị trí của khẩu đội súng không giật ĐKZ-82, Đại đội 14.

Cũng tại mỏm E5, nhưng ở sườn đông, vị trí thứ năm được xác định gắn với Trung đội 1 và ba khẩu đại liên thuộc Đại đội 5, Tiểu đoàn 5, với 30 hài cốt liệt sĩ.

Những con số ấy không chỉ ghi nhận kết quả tìm kiếm. Chúng còn giúp tái hiện một phần hệ thống bố trí lực lượng tại trận địa, từ các khẩu đội hỏa lực đến những trung đội bộ binh chiến đấu trên các mỏm núi.

Cũng trong ngày 22 tháng 9, Báo Tuyên Quang đưa tin về hoạt động cất bốc, quy tập sáu mộ tập thể với 69 hài cốt liệt sĩ. Sự khác biệt về số vị trí được phản ánh trong các bản tin cùng thời điểm cho thấy cần phân biệt kết quả xác định ban đầu với hoạt động quy tập thực tế.

Tháng Mười năm 2026 – hành trình trở về được nối dài

Kết quả tìm kiếm không dừng lại ở những thông tin công bố trong tháng Chín.

Ngày 16 tháng 10 năm 2026, Báo Tuyên Quang ghi nhận lễ truy điệu, an táng 93 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Trong số đó có 75 hài cốt liệt sĩ thuộc sáu mộ tập thể được tìm thấy tại điểm cao 685, cùng 18 hài cốt liệt sĩ được quy tập riêng.

Đây là mốc thông tin cập nhật quan trọng, phản ánh kết quả quy tập được công bố sau đợt xác định 69 hài cốt trước đó.

Giữa dòng người thành kính tiễn đưa các liệt sĩ, có mặt những cựu chiến binh từng chiến đấu trên các điểm cao Vị Xuyên. Với họ, cuộc trở về này không đơn thuần là một nghi lễ tưởng niệm.

Đó còn là ngày những người đồng đội, sau hơn bốn thập kỷ nằm lại giữa núi rừng, được đưa về an nghỉ trong sự chăm lo của Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân.

Cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng cũng có mặt trong ngày tiễn đưa ấy. Người chỉ huy năm xưa từng trở lại những vách đá để hướng dẫn tìm kiếm, nay chứng kiến đồng đội được đón về trong nghi thức trang trọng.

Tuy nhiên, công việc chưa kết thúc. Việc tìm thấy và quy tập hài cốt không đồng nghĩa tất cả liệt sĩ đã được xác định danh tính. Để trả lại tên tuổi, quê quán cho từng người, các cơ quan chức năng còn phải tiếp tục đối chiếu hồ sơ, di vật, thông tin thân nhân và kết quả giám định ADN.

Ảnh tư liệu: Hoạt động truy điệu, an táng các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Đợt an táng tháng 10 năm 2026 ghi nhận 93 hài cốt liệt sĩ.

Những người lính hôm nay và lời hẹn với đồng đội

Từ chiến trường năm 1984 đến cuộc tìm kiếm năm 2026 là khoảng cách hơn bốn thập kỷ. Trong quãng thời gian ấy, nhiều người lính trở về đã già yếu, nhiều nhân chứng không còn nữa. Những bản đồ, sơ đồ trận địa cũng có thể không đầy đủ, còn dấu tích chiến trường ngày càng bị thời gian xóa nhòa.

Bởi thế, từng cuộc gặp với các cựu chiến binh đều có ý nghĩa đặc biệt. Một ký ức về vị trí khẩu súng, một hướng tiến công hay một cửa hang có thể giúp lực lượng tìm kiếm tiếp cận gần hơn với những người còn nằm lại.

Trên điểm cao 685, người lính hôm nay tiếp nối trách nhiệm mà thế hệ đi trước gửi lại. Họ tìm kiếm bằng phương pháp khoa học, đối chiếu tư liệu, bảo đảm an toàn và giữ gìn sự trang nghiêm trong từng công đoạn quy tập.

Những kết quả của năm 2026 cho thấy sự gặp gỡ đầy ý nghĩa giữa ký ức lịch sử và nỗ lực của hiện tại. Từ lời chỉ dẫn của người chỉ huy cũ, những vị trí từng bị chiến tranh vùi lấp được nhận diện; từ những dấu tích rời rạc, những người lính đã hy sinh dần được đưa về nơi an nghỉ.

Nhưng trên những sườn núi Vị Xuyên, vẫn còn đồng đội chưa được tìm thấy. Hành trình ấy vì thế vẫn cần được tiếp tục bằng trách nhiệm, sự kiên trì và lòng tri ân.

Điểm cao 685 – ký ức không thể lãng quên

Có những địa danh được nhớ đến bởi một chiến thắng. Có những địa danh được khắc ghi bởi sự hy sinh. Điểm cao 685 mang trong mình cả hai tầng ký ức ấy: cuộc chiến đấu kiên cường bảo vệ biên cương và nỗi đau của những người lính chưa thể trở về sau chiến tranh.

Năm 2026 đã trở thành một dấu mốc đặc biệt khi những lời kể của cựu chiến binh góp phần làm sáng tỏ những vị trí mà đồng đội họ nằm lại.

Đối với người chỉ huy Trịnh Xuân Hùng, chuyến trở lại điểm cao 685 là cuộc gặp gỡ với quá khứ, với những đồng đội và với trách nhiệm còn mang theo sau chiến tranh.

Đối với những người lính đang thực hiện nhiệm vụ quy tập, mỗi hài cốt được tìm thấy là một phần của lịch sử được gìn giữ và trao trả.

Và đối với thế hệ hôm nay, những ngôi mộ tập thể được phát hiện trên điểm cao 685 nhắc nhở rằng hòa bình không chỉ được viết bằng những ngày chiến thắng, mà còn bằng tuổi trẻ, máu xương và sự hy sinh của biết bao người lính.

Rừng núi Vị Xuyên vẫn đứng đó, lặng lẽ giữa biên cương. Những người lính đã ngã xuống không còn có thể kể lại câu chuyện của mình. Nhưng những người đồng đội còn sống, những cán bộ tìm kiếm và những thế hệ tiếp nối vẫn đang gìn giữ câu chuyện ấy.

Để mỗi người lính được nhớ tên. Để mỗi sự hy sinh được trân trọng. Và để những người còn nằm lại giữa núi rừng biên giới không bao giờ bị lãng quên.