TRỞ LẠI – GIỮA NHỮNG NẤM MỒ LẶNG IM

Năm mươi năm – một quãng thời gian đủ dài để mái tóc xanh hóa bạc, để những vết thương ngoài da liền sẹo. Nhưng với tôi, người lính đã đi qua chiến tranh, có những điều chưa bao giờ cũ đi. Và hôm nay, khi trở lại chiến trường xưa, đứng trước những nấm mồ đồng đội, tôi mới hiểu: ký ức không bao giờ rời bỏ chúng ta.

Con đường năm xưa giờ đã khác. Không còn dấu vết của những hố bom chằng chịt, không còn tiếng máy bay gầm rú. Thay vào đó là màu xanh của cây cối, là sự yên bình tưởng như chưa từng có chiến tranh. Nhưng chỉ cần bước chậm lại, chỉ cần nhìn sâu hơn một chút, tôi vẫn nhận ra nơi này – nơi chúng tôi đã từng sống, chiến đấu… và mất mát.

Nghĩa trang nằm lặng giữa khoảng đất cao. Hàng trăm, hàng nghìn nấm mộ xếp ngay ngắn. Những tấm bia khắc tên – có người còn rất trẻ. Có những bia chỉ ghi hai chữ: “Vô danh”.

Tôi bước chậm.

Mỗi bước chân như nặng hơn.

Tôi dừng lại trước một ngôi mộ không tên. Bất giác, tay run run. Không hiểu vì sao, tôi thấy quen… rất quen. Có thể, dưới nấm mộ này là một người đã từng cùng tôi chia nắm cơm, cùng hành quân trong những đêm không ngủ. Có thể là người đã gọi tên tôi trong một lần bị thương… mà tôi không kịp quay lại.

Tôi không biết.

Và có lẽ, tôi sẽ không bao giờ biết.

Tôi đặt tay lên tấm bia lạnh. Đất đã khô, cỏ đã mọc xanh. Nhưng trong tôi, mọi thứ như vừa mới hôm qua.

Tôi nhớ những ngày hành quân giữa rừng sâu. Nhớ tiếng bom nổ dội vào vách núi. Nhớ những đêm cấp cứu trong ánh đèn dầu chập chờn. Và nhớ… những lần tiễn đồng đội.

Không có quan tài. Không có nghi lễ. Chỉ có một nấm đất vội vàng, một cái nhìn thật lâu… rồi lại tiếp tục hành quân.

Có những người, chúng tôi chưa kịp hỏi hết về quê hương của họ.

Có những người, chưa kịp viết xong lá thư gửi về nhà.

Và có những người, mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi.

Gió thổi qua nghĩa trang, nhẹ nhưng lạnh.

Tôi ngồi xuống giữa những hàng mộ. Không còn là người lính năm xưa, tôi giờ chỉ là một người trở về – mang theo ký ức, mang theo những cái tên… và cả những cái tên đã quên.

“Chúng tôi đã về rồi…” – tôi nói khẽ.

Không ai trả lời.

Nhưng tôi tin, họ nghe thấy.

Chiến tranh đã qua. Đất nước đã hòa bình. Những con đường hôm nay không còn dấu chân hành quân vội vã. Những đứa trẻ lớn lên không biết đến tiếng bom. Tất cả những điều đó… đều có phần của họ.

Tôi nhìn lại lần cuối.

Những nấm mồ vẫn lặng im.

Nhưng trong sự lặng im ấy, tôi nghe được rất nhiều: tiếng cười, tiếng gọi nhau, tiếng bước chân của một thời tuổi trẻ không bao giờ trở lại.

Tôi đứng dậy, chào những người đã nằm lại.

Và trong lòng, có một điều chưa bao giờ thay đổi:

Họ không chỉ là ký ức.
Họ là một phần của cuộc đời tôi.
Và là một phần của hòa bình hôm nay.