Trở lại Long Quang, Thành Cổ
Sáng 26/1, Nguyễn Huy Tạo mới đến Quảng Trị, chậm một hôm so với chúng tôi, do ông có buổi lễ đưa chân linh mẹ lên chùa. Tối 25 ông cùng Đại tá Trần Long, thủ trưởng cũ của đơn vị thời chinh chiến ở Thành Cổ, Quảng Trị lên tàu từ Hà Nội vào. Khoảng 4 giờ sáng hôm ấy, ông Nghĩa và tôi ra ga Đông Hà đón hai ông. Cô Vinh bị lỡ không ra ga, tôi trở thành người giới thiệu họ với nhau. Đây là giờ phút đầu tiên sau 45 năm hai người lính ấy gặp lại nhau. Lúc đầu bắt tay nhau dưới ánh đèn nhà ga họ còn ngờ ngợ, sau khi lên xe về khách sạn, nói chuyện đôi câu thì nhận ra nhau ngay, bởi họ đều có chung kỷ niệm của những ngày hòa hợp đầu tiên. Ngay buổi sáng hôm đó, chúng tôi ba người của thuở xa xưa đã trở lại chốt Long Quang. Nơi đây những năm ấy, máy bay B52 dội bom nhiều lần, pháo kích hai bên chà đi sát lại, cây cối bị phạt trụi, lâu ngày hoang hóa đầy cỏ dại lòa xòa mặt đất. Còn hôm nay là những vạt cây đước, cây dương, cây si nối tiếp nhau thành cánh rừng non tít tắp. Đi cùng chúng tôi có ông Phan Tư Kỳ - xã đội trưởng du kích và ông Lê Quốc Thạnh cũng là du kích những năm 1972,1973. Đến nơi, ông Tạo đi trước, ngó nghiêng nhận diện khu vực, định vị nơi đóng quân, chỉ cho những người đi cùng chỗ phân chia ranh giới. Rồi ông vui mừng reo lên “Đúng đây rồi!”.
Chiều tối hôm đó, cả ba chúng tôi được đến Đài tưởng niệm Thành Cổ Quảng Trị thắp hương tưởng nhớ các chiến sĩ đã hi sinh trong chiến tranh, liền sau đó tham dự chương trình kỷ niệm mang tên “Khúc ca hòa bình” tại quảng trường Giải Phóng. Ba người chúng tôi được mời lên sân khấu giao lưu để truyền hình Quảng Trị và truyền hình khu vực miền Trung VTV8 phỏng vấn, phát sóng trực tiếp qua 10 đài nữa, trong đó có Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Trong lúc giao lưu chúng tôi không giấu nổi niềm xúc động nhớ tới một thời máu lửa oanh liệt, nhớ tới đồng đội đã ngã xuống trên chiến trường. Chúng tôi lòng nhủ lòng, sự hiện diện này, lời nói này là việc ủy thác của những người đã hi sinh. Tôi nhắc tới bạn tôi, nhà nhiếp ảnh Lương Nghĩa Dũng đã buông tay máy tại Hải Lăng vào ngày giải phóng Quảng Trị 1/5/1972. Mười phút hiếm hoi trên làn sóng tối hôm ấy lại một lần nữa ngoài ước mong của chúng tôi. Không ngờ ba người trẻ tuổi hồn nhiên năm xưa từng bước ra từ ba tọa độ lửa khác nhau lại có chung một phúc phận như vậy!
