Trở lại miền Nam trong những năm chiến tranh

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền. Trong hoàn cảnh đó, Võ Văn Kiệt trở lại miền Nam để tiếp tục hoạt động cách mạng. Đây là một giai đoạn đặc biệt nguy hiểm khi lực lượng cách mạng phải hoạt động bí mật trong các đô thị và vùng nông thôn. Võ Văn Kiệt từng đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng tại Nam Bộ và Sài Gòn – Gia Định. Ông tham gia xây dựng cơ sở, tổ chức lực lượng và chỉ đạo nhiều hoạt động trong điều kiện thiếu thốn về nhân lực, vật chất và thông tin. Một trong những đặc điểm nổi bật của Võ Văn Kiệt trong thời kỳ này là khả năng bám sát thực tế. Ông thường xuyên tìm cách nắm bắt tình hình của người dân và cơ sở, từ đó đưa ra những quyết định phù hợp. Trong chiến tranh, việc giữ liên lạc giữa các cơ sở là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. Cán bộ phải di chuyển bí mật, sử dụng nhiều phương thức liên lạc và luôn đề phòng sự truy bắt. Võ Văn Kiệt đã trải qua nhiều năm trong hoàn cảnh như vậy. Những kinh nghiệm ấy giúp ông hình thành phong cách lãnh đạo quyết đoán nhưng cũng rất chú trọng thực tế. Khi chiến tranh bước vào giai đoạn quyết liệt, vai trò của ông tại khu vực Sài Gòn – Gia Định ngày càng quan trọng. Ông tham gia chỉ đạo các hoạt động cách mạng tại địa bàn chiến lược này. Đến năm 1975, khi chiến tranh kết thúc, Võ Văn Kiệt đã là một cán bộ lãnh đạo có nhiều kinh nghiệm và hiểu sâu sắc về tình hình miền Nam. Chính vốn kinh nghiệm ấy trở nên đặc biệt quan trọng trong giai đoạn sau năm 1975, khi đất nước phải đối mặt với những nhiệm vụ hoàn toàn mới: khôi phục kinh tế, thống nhất quản lý và xây dựng cuộc sống hòa bình.