TRỞ LẠI TÂY NGUYÊN

TRỞ LẠI TÂY NGUYÊN

Sau 1h 25 phút bay từ sân bay Nội Bài, máy bay đã hạ cánh an toàn xuống sân bay Buôn Ma Thuột giữa buổi chiều Cao Nguyên đầy nắng gió đưa chúng tôi trở về với chiến trường xưa. Vào nhà ga, dù sân bay đã cải tạo, mở rộng và xây dựng mới song từ cảm nhận của người lính, tôi nhận ra đây là sân bay Hòa Bình. Nơi diễn ra trận đánh quyết tử của các chiến sỹ Trung đoàn đặc công 198 nhằm giữ bằng được sân bay trước sức mạnh áp đảo của tàn quân Trung đoàn 45, Trung đoàn 53 ngụy co cụm về. Chính nơi đây người bạn thân Hà Quốc Hùng, người đồng đội Vi Trung Kín của tôi và bao đồng chí đã ngã xuống, hóa thân vào màu xanh cây lá hôm nay.

Đường về thành phố rợp bóng cây xanh, đường một chiều nối sân bay với quốc lộ 27 rồi quốc lộ 26. Thị xã Cao nguyên sau 40 năm đã đổi thay thành 1 thành phố có tầm vóc là trung tâm của nam Cao Nguyên, một thành phố trẻ vừa kỷ niệm lần thứ 40 ngày chiến thắng Buôn Mê Thuật. Đã là lần thứ 3 trở lại nơi đây nhưng lần này trong chuyến đi chỉ có mấy anh em trong gia đình và ở Tây Nguyên trong 5 ngày với những dự định ấp ủ như mắc nợ cần trả với mảnh đất một thời lửa máu. Đi giữa thành phố thanh bình, đông vui, lòng bâng khuâng nhớ về đồng đội, về những ngày sục sôi hòa vào dòng chảy của cuộc tiến công năm ấy. Ăn trưa xong tại nhà khách Tỉnh ủy Đắk Lắk, mấy anh em lên xe về thăm bà con ở chợ EBA. Con đường đất đỏ năm xưa đã trải thảm nhựa vào tận Buôn Đôn và nối dài ra tận huyện biên giới.

Xung quanh đồi Chư Bua, nơi năm 1975 tổ trinh sát chọn làm đài quan sát nay đã trở thành những khu dân cư đông đúc. Nếu như ngày ấy nơi đây còn kín rừng nguyên sinh, chúng tôi phải bí mật ngồi trên ngọn đồi để quan sát quy luật hoạt động của địch, xác định mục tiêu, đường hướng để đêm đến tiếp cận điều nghiên thị xã thì bây giờ tất cả đã thành khu dân cư và ruộng rẫy với bạt ngàn cà phê, hồ tiêu, ruộng lúa đang mùa thu hoạch. Theo bà con cho biết từ tháng 9 tới nay (tức là đã hơn 6 tháng) mùa khô Đắk Lắk không có mưa. Vì thế hạn hán đã và đang hoành hành làm cho cuộc sống của bà con khó khăn hơn. Tây Nguyên đang căng mình chịu hạn, hiện hiển là những rẫy cà phê mới trổ bông, những vườn tiêu đã khô cháy. Đêm về trên Cao Nguyên se lạnh, tấp nập dòng người, xe như quên đi cái nóng ban ngày, quên đi xung quanh thành phố là những vùng quê khô cằn đang khát. Khí hậu nơi đây thật lạ, mặt trời nắng cháy nhưng luôn lộng gió, tạo ra sự mát dịu như làm giảm cường độ nóng của mùa khô đầy khắc nghiệt.

Đoàn dành thời gian đi Cư Zút, Cư M'gar, Ea H'Leo thăm bà con Nguyên Bình di cư. Ở đâu cũng nhận được sự đón tiếp chân tình như chúng tôi là đại sứ của quê hương mang theo những tình cảm quê nhà đến với bà con. Trên những vùng quê mới, bà con người Tày, người Nùng, người Dao sống quần tụ, dựa vào nhau trong một cộng đồng, giúp nhau vượt qua khó khăn.

Dù không đủ thời gian để thăm được hết bà con song cảm nhận của chúng tôi là sự trăn trở trước cuộc sống nơi đây. Hầu hết trên vùng quê mới này bà con ta vẫn nặng tập quán canh tác cũ nên số hộ khá giả không nhiều. Có những hộ đã vào đây lập nghiệp trên 20 năm nhưng cuộc sống chẳng đổi thay, thậm chí còn sa sút, nghèo khó hơn khi còn ở quê cũ. Lý do thật đơn giản vì ở đây mật độ dân cư dày đặc, đất canh tác ít, khí hậu khắc nghiệt, dẫn đến nhiều rủi ro trong sản xuất. Thêm nữa giá cả các loại nông sản không ổn định. Cà phê, hồ tiêu lúc được mùa thì rớt giá, lúc thất phát trồng cây khác thì giá lại lên. Với đặc điểm mùa khô cao nguyên có từ 6 đến 8 tháng không mưa, nguồn nước cạn kiệt, đây là khó khăn lớn nhất cho tưới tiêu, cho sản xuất nông nghiệp của bà con. Đi dọc đường 14 - đường Hồ Chí Minh từ Buôn Ma Thuột qua Plây Ku tới thành phố Kon Tum mới thấy nắng hạn đang hoành hành, đang làm khô cháy cả Cao Nguyên. Nếu như cách đây chục năm đi trên con đường này, đâu đâu vẫn còn những vạt rừng xanh, rừng thông xanh thì nay hầu như rừng đã không còn, thay vào đó là những rẫy tiêu, vườn cà phê, những cụm dân cư mới hình thành. Đến như thị trấn Ia Drăng của huyện Ea H'leo những đồi thông rất đẹp nay chỉ còn thưa thớt, thời gian đã làm đổi thay tất cả, Cao nguyên đã chuyển mình cho cuộc sống mới, phủ mờ những địa danh như Chư Xê, Chư Thơi rực lửa trên quốc lộ 14 thời chiến tranh, nơi quân giải phóng đánh cắt đường chặn viện quân của địch trong chiến dịch tiến công Kon Tum - Plâyku mùa hè năm 1972. Về Kon Tum, tôi như trở về thời trai trẻ cách đây 43 năm, khi cùng đồng đội đóng quân dưới đỉnh Chư Mo Ray, ngọn núi là nơi dừng chân của Sư đoàn 10 trong suốt thời gian đánh địch, bảo vệ vùng giải phóng. Vùng đất cực bắc Tây Nguyên đã đổi thay nhiều, cảnh hoang sơ của thời lửa đạn đã được thay bằng những thị trấn, những khu dân cư trù phú. Buổi sáng bên dòng sông Đắk Bla, ngồi bên ly cà phê cùng Đại tá Nguyễn Khanh Đàm, vị Tư lệnh phó Quân đoàn 3 đã gắn bó với mảnh đất này suốt 45 năm. Thân tình, nhỏ nhẹ và cởi mở, anh hiền hậu với đời thường kể về đồng đội. Khó có thể hình dung một tiểu đội trưởng của tôi ngày ấy từng xông pha trận mạc khắp Tây Nguyên rồi chiến trường Campuchia, trở thành một vị chỉ huy của Binh đoàn chủ lực, để bây giờ thư thái sống trên mảnh đất này.

Trở lại Buôn Ma Thuột, tôi đã cùng mấy anh em đi viếng nghĩa trang Buôn Ma Thuột, nơi yên nghỉ của các liệt sỹ trong suốt cuộc chiến tranh giải phóng. Tại đây tôi đã tìm được phần mộ của Trung đội trưởng Bùi Gia Thiệm. Là người duy nhất của Đại đội trinh sát hi sinh trong cuộc tổng tiến công mùa xuân năm 1975. Là người giàu kinh nghiệm trong dò, gỡ mìn và luồn sâu trinh sát, nhưng một chiến sỹ trinh sát trung đội xin đi trước đã sai xót chết người khi va phải trái lựu đạn địch gài trong hàng rào, một mảnh gang găm vào trán đã cướp đi người chỉ huy thân yêu trong đợt trinh sát cứ điểm Độc Lập. Đặt hoa và dâng hương lên mộ người đồng đội tôi đã trào nước mắt, cầu mong cho anh cùng đồng đội yên nghỉ thanh thản trên mảnh đất này, nơi các anh đã chiến đấu và ngã xuống đầy liệt oanh, hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Cùng tại nghĩa trang, tôi chợt nhớ Vi Trung Kín, người cùng nhập ngũ, cùng vào chiến trường quê ở Quang Hán, Huyện Trà Lĩnh. Tìm theo vần tên tôi đã dễ dàng tìm ra phần mộ của người đồng đội. Anh đã hi sinh ngay trong ngày 10 tháng 03 khi tiểu đoàn đặc công đánh chiếm sân bay Hòa Bình.

Thời gian thăm Cao Nguyên rồi cũng kết thúc thật nhanh, chúng tôi chia tay thành phố Cao Nguyên trong buổi chiều lưu luyến đầy nắng. Máy bay cất cánh để lại phía sau Tây Nguyên hùng vĩ đang gồng mình trong khô hạn, để lại những nghĩa trang có đồng đội tôi nằm và những xóm, thôn với bao bà con đang gồng mình làm lũ mưu sinh.