TRỞ VỀ ẤP BẮC – DẤU SON MỘT THỜI HOA LỬA

Ấp Bắc vùng đất bình dị qua biết bao nhiêu năm tháng, cũng là nơi nắm giữ những câu chuyện lịch sử lớn lao. Với người con sinh ra tại mảnh đất này, tôi tự hào với mỗi hàng cây, mỗi con đường đều in dấu ấn lịch sử, những bước chân của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nơi tôi lớn lên với những câu chuyện về tình cảm giữa người dân và quân đội, những câu chuyện “chạy giặc” đầy gian khó, những mất mát của gia đình mất người thân và cũng như câu chuyện về ngày chiến thắng, ngày chiến thắng trận Ấp Bắc. Trận Ấp Bắc – một chiến công vang dội trong lịch sử đấu tranh của dân tộc, nơi khắc ghi những chiến công anh hùng và tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của quân và dân ta.

Ngày 2 tháng 1 năm 1963, tại xã Tân Phú, thị xã Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho nay thuộc tỉnh Đồng Tháp đã làm nên một chiến thắng vô cùng quan trọng, với lực lượng còn hạn chế, vũ khí và phương tiện chiến đấu thua kém đối phương, những người lính và nhân dân nơi đây đã kiên cường bám trụ, bình tĩnh chiến đấu và đã giành chiến thắng. Trận Ấp Bắc là trận đầu đánh bại chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” của Mỹ và quân đội Sài Gòn, mở đường cho cao trào tiêu diệt sinh lực địch trong càn quét, bắn máy bay, đánh thiết giáp và đưa phong trào phá ấp chiến lược lên đỉnh cao, báo hiệu sự sụp đổ của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” mà Mỹ áp dụng trong chiến tranh xâm lược Việt Nam. Đồng thời, chiến thắng này còn cổ vũ mạnh mẽ quân và dân miền Nam đẩy mạnh phong trào “thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”.

Bên cạnh những gian khó đó, mảnh đất Ấp Bắc còn là nơi chứng kiến câu chuyện thấm đượm nghĩa tình quân dân. Những người mẹ, người chị và bà con nơi đây đã âm thầm góp từng hạt gạo, củ khoai, chắt chiu từng bữa cơm để nuôi quân; đào hầm, che giấu và bảo vệ cán bộ, chiến sĩ giữa vòng vây của địch. Có những bữa cơm vội trong căn nhà nhỏ, những phần lương thực được dành dụm giữa lúc cuộc sống còn thiếu thốn, nhưng chứa đựng cả tấm lòng của người dân đối với cách mạng. Chính sự đùm bọc ấy đã trở thành hậu phương vững chắc, tiếp thêm sức mạnh để những người lính bám đất, bám làng và chiến đấu. Vì thế, nhắc đến Ấp Bắc không chỉ là nhắc đến một chiến công vang dội, mà còn là nhắc đến câu chuyện đẹp về lòng dân – nơi tình quân dân đã hòa chung thành sức mạnh làm nên chiến thắng.

Hôm nay, trở lại Khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc, du khách không chỉ được tìm hiểu về một chiến công vang dội mà còn có dịp bước vào không gian lịch sử được gìn giữ và tái hiện qua ba phân khu chính.

Khu vực thứ nhất, nổi bật với tượng đài ba chiến sĩ gang thép hiên ngang, như biểu tượng cho tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của quân và dân Ấp Bắc. Gần đó là khu mộ ba chiến sĩ cùng không gian trưng bày những phương tiện, hiện vật gắn với chiến trường năm xưa như máy bay, xe tăng…, giúp người xem phần nào hình dung được sự khốc liệt của trận đánh.

Hình 1: Tượng đài “ba chiến sĩ gang thép”

Khu vực thứ hai tái hiện một phần đời sống và hoạt động cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Những ngôi nhà dân mộc mạc, hội trường làm việc, nơi chế tạo vũ khí tự tạo cùng hệ thống hầm chiến đấu của quân giải phóng đưa du khách trở về với những năm tháng gian lao mà hào hùng. Mỗi mái nhà, căn hầm nơi đây như kể lại câu chuyện về sự sáng tạo, lòng quả cảm và tình quân dân bền chặt giữa những ngày bom đạn.

Hình 2:  Mô hình tái hiện Ban Chỉ huy trưng bày tại nhà dân tại Khu di tích.

Khu vực thứ ba là nhà bảo tàng có diện tích khoảng 1.000 m², nơi lưu giữ và trưng bày nhiều hình ảnh, tư liệu, hiện vật gắn với trận Ấp Bắc. Bên cạnh bảo tàng là khu quảng trường và không gian tái hiện nhà quân y, góp phần giúp du khách hiểu thêm về công tác cứu chữa thương binh giữa chiến trường ác liệt.

Hình 3: Khu bảo tàng Khu di tích Ấp Bắc

Đặc biệt, trên cánh đồng phía trước khu di tích vẫn còn những địa điểm ghi dấu nơi quân giải phóng từng bắn rơi máy bay, đánh hỏng xe tăng của đối phương. Trong đó, hố bom rộng khoảng 500 m² là một chứng tích chiến tranh còn lưu lại trên mảnh đất Ấp Bắc. Trải qua bao năm tháng, dấu tích ấy vẫn hiện hữu như một lời nhắc nhở về sự khốc liệt của chiến tranh, đồng thời làm nổi bật hơn giá trị của hòa bình, độc lập mà các thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng biết bao hy sinh, mất mát.

Đứng giữa khung cảnh yên bình hôm nay, khó có thể nghỉ mảnh đất này đã trải qua bao nhiêu hi sinh và mất mát. Những cánh đồng xanh ngát, nhưng con đường quê thân thuộc, cùng với một cuộc sống bình dị nơi đây càng thấm thía hơn giá trị của hòa bình. Có lẽ, giá trị lớn nhất của Khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc không chỉ là lưu giữ một chiến thắng của quá khứ, mà còn là gieo vào lòng người hôm nay một bài học về trách nhiệm. Đối với thế hệ trẻ, đó là một bài học về lòng yêu nước, về sự biết ơn, và sự kiên cường bất khuất về cha ông ta. Trên mảnh đất này, sẽ giữ mãi ngọn lửa của lòng yêu nước, soi sáng hôm nay và nhắc nhở mai sau rằng: có những giá trị của dân tộc, dù thời gian có trôi qua bao lâu, vẫn mãi mãi trường tồn.

Tác giả: Phan Thảo Uyên

Đoàn bệnh viện Đa khoa Khu vực Cai Lậy