Trở về Hà Nội và mở trường Ôn Như

Sau nhiều năm ở Nam Vang, Lương Văn Can trở về Hà Nội năm 1921. Ông đã lớn tuổi và trải qua một thời gian dài xa quê, nhưng không lựa chọn sống hoàn toàn ẩn dật.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, sau khi trở về, ông mở trường Ôn Như để dạy học và chuyên tâm soạn sách.

Việc mở trường cho thấy giáo dục vẫn là mối quan tâm hàng đầu của ông.

Đông Kinh Nghĩa Thục đã trở thành quá khứ. Nhưng Lương Văn Can tiếp tục thực hiện một phần lý tưởng giáo dục của mình bằng một hình thức khác.

Ở trường Ôn Như, ông truyền đạt kiến thức cho học trò và tiếp tục biên soạn các tài liệu giáo dục.

Đây cũng là thời kỳ ông viết nhiều sách. Những tác phẩm của ông trải rộng từ Hán học, giáo dục gia đình đến lịch sử, địa lý và thương nghiệp.

Tuổi già không khiến ông ngừng làm việc trí óc.

Trong những năm cuối đời, Lương Văn Can vẫn được nhiều trí thức đương thời coi trọng. Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Phan Châu Trinh từng đến tham khảo ý kiến ông, và Huỳnh Thúc Kháng cũng từng ra Hà Nội trao đổi với ông khi có ý định ứng cử vào Viện Dân biểu Trung Kỳ.

Điều đó cho thấy uy tín của Lương Văn Can vẫn tồn tại dù ông không còn giữ vai trò lãnh đạo một phong trào lớn như trước.

Ông đã trở thành một người thầy và một bậc trí thức được nhiều người tìm đến.

Những năm cuối đời của ông vì vậy không phải là sự kết thúc đột ngột của hoạt động yêu nước. Đó là quá trình chuyển từ hoạt động tổ chức phong trào sang giáo dục, viết sách và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau.