Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam,

Mùa hè năm 1972, khi chiến sự diễn ra vô cùng ác liệt tại Quảng Trị, bà Nguyễn Thị Thu vừa tròn mười bảy tuổi. Ở độ tuổi trăng tròn, đáng lẽ chỉ biết đến mái nhà và những ước mơ giản dị, bà đã sớm tham gia lực lượng du kích địa phương. Dòng sông Thạch Hãn – con sông quê hương hiền hòa bao đời – nay trở thành tuyến đường chiến lược nối hậu phương với mặt trận Thành cổ Quảng Trị.

Gia đình bà Thu vốn làm nghề chài lưới trên sông. Chiếc đò nhỏ của gia đình trở thành phương tiện quan trọng để đưa bộ đội, thương binh và vũ khí vượt sông tiếp cận chiến trường. Ban ngày, sự kiểm soát gắt gao khiến việc qua sông vô cùng nguy hiểm, vì vậy hầu hết các chuyến đò đều được thực hiện vào ban đêm. Trong bóng tối dày đặc, giữa tiếng nước chảy xiết, bà Thu cùng bố chồng là cụ Nguyễn Con lặng lẽ chèo đò, đưa từng tốp chiến sĩ sang bờ bên kia.

Suốt 81 ngày đêm liên tục, con đò nhỏ ấy đã đưa hàng ngàn chiến sĩ vượt sông Thạch Hãn để tiến vào Thành cổ. Nhiều người trong số họ còn rất trẻ, chỉ mới mười tám, đôi mươi, là sinh viên từ khắp các miền đất nước tạm gác bút nghiên ra trận. Điều khiến bà Thu day dứt nhất trong ký ức là bà đã đưa rất nhiều người sang sông, nhưng chỉ có rất ít người được bà chở trở về.

Có những chuyến đò đêm, bà Thu chở theo cả thương binh nặng. Trong cơn đau đớn, họ gọi tên mẹ, tên quê hương, khiến trái tim người thiếu nữ du kích thắt lại. Những âm thanh ấy, những ánh mắt ấy theo bà suốt cuộc đời, trở thành ký ức không thể phai mờ.

Khi chiến tranh kết thúc, dòng sông Thạch Hãn trở lại vẻ hiền hòa vốn có. Bà Thu trở về với cuộc sống đời thường, tiếp tục làm vợ, làm mẹ trong căn nhà nhỏ bên bờ sông. Nhưng 81 ngày đêm lịch sử năm ấy vẫn mãi khắc sâu trong tâm trí bà, như một phần máu thịt của cuộc đời.

Nhiều năm sau, những người lính năm xưa đã tìm về Quảng Trị, tìm gặp lại nữ du kích chèo đò năm nào. Cuộc hội ngộ sau hàng chục năm xa cách khiến ai cũng nghẹn ngào xúc động, bởi thời gian có thể lấy đi tuổi trẻ nhưng không thể xóa nhòa ký ức nghĩa tình đồng đội.

Câu chuyện “81 ngày đưa đò trên sông Thạch Hãn” không chỉ là câu chuyện riêng của bà Nguyễn Thị Thu, mà còn là biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng của biết bao con người Việt Nam trong thời hoa lửa. Chính từ những con người bình dị ấy, lịch sử dân tộc đã được viết nên bằng niềm tin bất diệt vào ngày hòa bình.