Trong ký ức người đương thời

Quá trình tìm kiếm tài liệu, gặp gỡ nhân chứng, chúng tôi có điều kiện hiểu hơn về cuộc đời cao đẹp, giản dị và sự nghiệp vinh quang của đồng

chí Nguyễn Lương Bằng. Ở tuổi gần 90, ông Phạm Thế Duyệt, nguyên Ủy viên Thường vụ-Thường trực Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khi nhắc đến đồng chí Nguyễn Lương Bằng vẫn không quên ký ức tuổi ấu thơ được nghe về ông Sao Đỏ-người con ưu tú của quê hương Hải Dương với khả năng “xuất quỷ nhập thần”, đánh lừa bọn Tây chạy rối loạn ở cánh đồng thôn Nhiễu, xã Thái Dương (Bình Giang, Hải Dương) mà không thể bắt được ông. Hay kỷ niệm hồi cuối năm 1967, tại Bắc Kinh, Trung Quốc, lần đầu ông được nói chuyện với đồng chí Nguyễn Lương Bằng. Bấy giờ, Phạm Thế Duyệt là Trưởng đoàn thực tập sinh Đoàn mỏ than Mạo Khê, vinh dự báo cáo với Trưởng ban Kiểm tra Trung ương Nguyễn Lương Bằng về tình hình học tập, rèn luyện, tu dưỡng và sinh hoạt của Đoàn. Ông Phạm Thế Duyệt cho biết: “Buổi gặp đầu tiên đó để lại trong tôi những kỷ niệm sâu sắc về người cộng sản lớp tiền bối, một đồng chí lãnh đạo giản dị, hết sức thân thiết, gần gũi, một cán bộ cao cấp của Nhà nước nhưng tiếp xúc với cấp dưới không một lần tỏ ra mình là người lãnh đạo, người có quyền lực. Sau này, qua những buổi tiếp xúc với các đồng chí lão thành cách mạng hoạt động cùng thời với đồng chí Nguyễn Lương Bằng và đặc biệt qua chị Hà Thục Trinh, người bạn đời của đồng chí mà tôi hay đến thăm ở gần khu Trần Bình Trọng, tôi càng có điều kiện để hiểu sâu hơn và thêm kính trọng đồng chí Nguyễn Lương Bằng”.

Ông Nguyễn Túc (89 tuổi, ở Hà Nội), từng là cán bộ giảng dạy của Trường Đại học Bách khoa, được triệu tập để phục vụ Đại hội III của Đảng năm 1960, nhớ mãi lần được nghe Anh Cả-Sao Đỏ báo cáo tại một phiên họp chuẩn bị đại hội. Trong một lần trò chuyện với chúng tôi, ông Túc kể: “Đồng chí Nguyễn Lương Bằng có dáng người tầm thước, vầng trán rộng, mũi cao, mắt sâu, lông mày rậm, trông “rất Tây”. Với giọng trầm ấm, đồng chí giới thiệu về thành tựu mọi mặt của Liên bang Xô viết vĩ đại, về kinh nghiệm tổ chức các kỳ đại hội đảng của bạn và phong cách tiếp đón, phục vụ khách quốc tế cũng như một số thủ tục, nghi lễ ngoại giao. Giờ giải lao, đồng chí trò chuyện với anh em. Khi biết tôi là người Hải Dương, đồng chí nhận ngay là đồng hương”.

Từ đầu thập niên 1970, ông Nguyễn Túc được điều động lên Trung ương, làm việc bên cạnh nhiều đồng chí lãnh đạo, ban đầu ông có chút thắc mắc về cách xưng hô mà các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng... thường dùng để biểu thị sự kính trọng đối với đồng chí Nguyễn Lương Bằng. Nhưng rồi khi “mắt thấy tai nghe” những việc làm như: “Anh Cả đi nhờ xe chung của Ban Tuyên huấn Trung ương lên khu sơ tán thăm gia đình”; “Đồng chí Phó chủ tịch nước mang theo khẩu phần ăn của mình khi đi công tác tại các địa phương”; “Anh Cả từ chối quà biếu của các địa phương nhân dịp lễ, tết”... ông đã dần dần hiểu hơn về đồng chí Nguyễn Lương Bằng. “Tôi thấm thía những điều nhận xét về Anh Cả. Đó là con người của hành động. Bằng việc làm cụ thể, anh cuốn hút, giáo dục đồng chí mình. Anh đã nêu một tấm gương sáng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư để chúng tôi noi theo mà rèn luyện, phấn đấu”, ông Nguyễn Túc bày tỏ./.