“TRONG LÒ LỬA THÀNH CỔ”

Mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị chỉ là một khu tường thành rộng chưa đầy 3km². Nhưng trong 81 ngày đêm, nơi ấy trở thành một trong những chiến trường khốc liệt nhất.

Cựu chiến binh Lê Bá Dương – khi đó là một người lính trẻ – sau này kể lại rằng: “Có những ngày bom đạn dội xuống dày đến mức đất không còn chỗ nguyên vẹn.” Ông và đồng đội đào hầm trong nền đất ướt sũng nước mưa và khói thuốc súng.

Ông nhớ rõ cảm giác ban đêm. Không gian không hề yên tĩnh. Pháo sáng xé bầu trời. Mỗi khi ánh sáng lóe lên, ai cũng theo bản năn áp sát xuống đất. Ông kể rằng nhiều lúc không kịp sợ, chỉ kịp hành động theo phản xạ sinh tồn.

Lương thực tiếp tế rất hạn chế. Nước uống khan hiếm. Nhưng điều ông nhắc nhiều nhất trong hồi ức không phải là thiếu thốn, mà là tình đồng đội. Ông kể về những người lính chia nhau từng ngụm nước, về những câu chuyện quê nhà được kể trong hầm trú ẩn để quên đi tiếng pháo.

Có những buổi sáng, khi khói tan bớt, họ nhìn quanh và nhận ra công sự đã đổi khác hoàn toàn chỉ sau một đêm. Đất bị xới tung, tường thành sạt lở.

Trong nhiều bài viết và bài thơ sau này, ông nhắc đến dòng sông Thạch Hãn – nơi nhiều đồng đội của ông đã nằm lại. Ông từng viết rằng mỗi lần trở lại Quảng Trị, ông đều cảm thấy như đang bước vào một miền ký ức không bao giờ cũ.

Ông không kể bằng giọng hào hùng, mà bằng sự lặng lẽ của người sống sót. Với ông, 81 ngày đêm ấy không chỉ là một trận chiến, mà là quãng thời gian tuổi trẻ bị thử thách đến tận cùng.

Khi chiến sự kết thúc, Thành cổ chỉ còn là đống gạch vụn. Nhưng trong ký ức của những người như Lê Bá Dương, nơi ấy vẫn là biểu tượng của ý chí và sự chịu đựng phi thường.