TRƯA HÔM ẤY Ở VŨNG TÀU

Khoảng 12 giờ ngày 30-4-1975, khi Tổng thống ngụy Sài Gòn đã tuyên bố đầu hàng không điều kiện lúc 11giờ30 thì ở Vũng Tàu, đơn vị chúng tôi (E12-F3) vẫn đang chiến đấu ở 2 khu vực khách sạn Pa-lát (khách sạn Hòa Bình hiện nay) và Trường Thiếu sinh quân (trụ sở Tổng công ty dầu khí Việt Nam hiện nay).

Vũng Tàu lúc bấy giờ là cái túi khổng lồ đầy ắp tàn quân địch từ miền Trung Trung bộ và miền Đông Nam Bộ đổ dồn về, đủ các sắc lính và đủ các loại ác ôn trung thành với Mỹ, chúng hy vọng sẽ thoát ra biển nhờ tàu thủy của Mỹ ngụy hứng đón. Nhưng lúc bấy giờ pháo tầm xa của Sư đoàn đã được lệnh phong tỏa tất cả luồng lạch từ Cần Giờ đến Vũng Tàu. Chúng dồn cục tại trung tâm thành phố, biến mỗi cao ốc, nhà lầu là một trận địa phòng ngự, hy vọng sẽ được Mỹ cứu vớt. Nơi nào có nhiều bọn ác ôn, nhiều bọn sỹ quan thì ở đó cuộc chiến đấu của Trung đoàn tôi càng ác liệt. Trước khách sạn Pa-lát, lúc 11 giờ 30, chúng tôi được báo cáo, một Tiểu đội bộ binh của Tiểu đoàn 6 đã hy sinh tất cả khi đánh vào cổng chính.

Sở Chỉ huy tiền phương của Trung đoàn do anh Sơn, Phó Trung đoàn trưởng và tôi, phó Chính ủy Trung đoàn chỉ huy, đặt tại căn nhà 2 tầng ở đường Nguyễn Tri Phương. Trong khi chúng tôi đang theo dõi các trận đánh ở Pa-lát và trường Thiếu sinh quân thì một số bà con tập trung ở tầng trệt, cử một cụ già chừng 60 tuổi lên gác hai, nơi chúng tôi đang làm việc. Cụ hớt hải, mừng rỡ nói trong hơi thở gấp: “Mấy chú ơi! Sài Gòn giải phóng rồi. Giải phóng thiệt rồi!” Tôi bực mình quát to: “Cụ không thấy bộ đội chúng tôi đang đổ máu ngoài kia mà nói lung tung gì vậy?” Một chị theo sau bà cụ chen vào: “Không tin, các anh mở radio mà coi. Tụi tôi hổng nói xạo đâu.” Tôi vội chạy lại chiếc ba lô để ở góc nhà lấy chiếc đài National lập cập dò sóng. Sóng rất yếu nhưng tôi nghe rõ không phải là tiếng của phát thanh viên mà là tiếng của người thay mặt Chính phủ Cách mạng và tiếp đó là lời tuyên bố đầu hàng của tướng Dương Văn Minh, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa kêu gọi các binh sỹ và ngụy quyền hạ vũ khí đầu hàng quân Cách mạng. Cùng lúc ấy, chúng tôi nhận được điện của Chính ủy Sư đoàn Mai Tân. Ông thông báo Sài Gòn đã được giải phóng và ra lệnh cho đơn vị phải vững vàng tay súng, kiên quyết tiến công, kết hợp tiến công với kêu gọi chúng đầu hàng để bớt đổ máu. Tôi xem đồng hồ. Lúc đó là 12 giờ 05 phút. Từ hướng khách sạn Pa-lát, Tiểu đoàn 6, đồng chí Quế, Tiểu đoàn trưởng báo cáo đơn vị đã chiếm được tầng trệt. Địch ở các tầng trên (9 tầng) vẫn đang chống cự. Bộ đội đang tìm cách đánh ngược lên. Liền đó các đồng chí báo cáo đã bắt được nhiều tù, hàng binh, trong đó có một tên Thiếu tá. Ta đã giải thoát cho hàng trăm đồng bào bị địch bắt làm lá chắn. Đồng chí Sơn, phó Trung đoàn trưởng ra lệnh đưa ngay đồng bào ra khỏi trận địa và sử dụng tên Thiếu tá kêu gọi bọn còn lại đầu hàng. Lệnh cho các đơn vị phải kết hợp tiến công bằng hỏa lực với binh vận, không sử dụng bộ binh (sợ anh em thương vong). Tiểu đoàn 6 đưa ĐKZ và đại liên lên sườn đồi gần khách sạn bắn từ tầng 2 trở lên rồi kêu gọi địch đầu hàng. Khoảng 15 phút sau, tiểu đoàn 6 báo cáo, địch đang lần lượt đầu hàng. Chúng dùng khăn mặt trắng cắm vào đầu súng hoặc cầm tay đưa ra cửa sổ vẫy rối rít. Hướng khách sạn Palats im tiếng súng.

Hướng trường Thiếu sinh quân, Tiểu đoàn 4 cùng với Tiểu đoàn 2 cũng dùng ĐKZ đặt trên tầng thượng các biệt thự xung quanh bắn áp đảo bọn địch ở các tầng lầu cho bộ đội ta vượt tường rào vào sân trường. Những bọn ngoan cố chống cự đều bị tiêu diệt. Ở hướng Núi Nhỏ, tiểu đoàn 5 báo cáo đã bắt được nhiều tàn binh, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng.

Phải đến 13 giờ, Trung đoàn 12 mới thực sự im tiếng súng. Theo chỉ thị của Sư đoàn, các đơn vị chuyển sang tảo trừ tàn quân và thu chiến lợi phẩm. Trong một hướng tảo trừ, đại đội hỏa lực ĐKZ do đồng chí Thời, phó đại đội trưởng chỉ huy đã gặp một tình huống hi hữu. Một phụ nữ trạc 30 tuổi nằm trên bãi cát kêu la thảm thiết. Các chiến sĩ ta đến hỏi, chị vừa sợ vừa mếu máo nói: “Tui đau sanh (sinh đẻ), nhờ các ông giúp...”. Luống cuống trong giây lát, các chiến sĩ bắt tay vào việc. Người lục tìm ni lông để làm chiếu, người bế chị vào bóng cây, người đi tìm nước, người xé vải dù ngụy trang để làm tã lót... Được chiến sĩ ta động viên, sau một cơn đau dữ dội, một cậu bé đỏ hoe đã cất tiếng chào đời. Có lẽ, đó là công dân đầu tiên của Thành phố Vũng Tàu được sinh ra dưới chế độ mới. Ôm đứa con bé bỏng nguyên lành, người phụ nữ cảm động trào nước mắt nhìn các chiến sĩ ta với lòng biết ơn thân thiện pha lẫn sự cảm phục, ngỡ ngàng. Thì ra, bộ đội Giải Phóng không những đánh giặc giỏi mà còn giỏi cả việc bà đỡ. Họ đã làm được một việc thiện, gây ấn tượng tốt đối với nhân dân ở vùng đất suốt mấy chục năm qua luôn bị địch tuyên truyền xuyên tạc về Quân Giải phóng. Vì mải mê thực hiện nhiệm vụ, các chiến sĩ ta không kịp hỏi tên người mẹ ấy. Hy vọng giờ đây, người mẹ và người con ấy đã và đang sống xứng đáng với lòng nhân ái của chiến sĩ Sư đoàn 3 – Sao Vàng.

Khoảng 13 giơ 30 phút, Sở chỉ huy cơ bản của trung đoàn, gồm anh Đới Ngọc Cầu, trung đoàn trưởng, anh Trần Hữu Biền, chính ủy trung đoàn cùng cán bộ các cơ quan chuyển tới trung tâm Thành phố. Chúng tôi họp chớp nhoáng bàn cách giải quyết những việc cần làm gấp. Trong đó, nổi cộm là tù, hàng binh. Tù, hàng binh lên tới hàng ngàn tên. Các đơn vị không còn người để áp giải. Anh Nguyễn Lư, chủ nhiệm chính trị trung đoàn phụ trách việc này phải xử trí, chỉ bố trí người áp giải tù binh, còn hàng binh tập trung từng khối, phổ biến chính sách của Mặt trận, sau đó giao cho tên nào có cấp hàm cao nhất chỉ huy chung đi về thị xã Bà Rịa sẽ có người đón. Quy định: tên đi đầu cầm cờ Giải Phóng hoặc khăn trắng buộc vào que. Dọc đường không được quậy phá nhân dân...Vẫn biết, làm như vậy là quá lỏng lẻo, nhưng ở thời điểm đó – thời điểm ta ở thế áp đảo, và trong điều kiện cụ thể của đơn vị quân số không còn bao nhiêu, việc giữ gìn trật tự, an ninh Thành phố không thể lơ là thì cách tổ chức đưa tù, hàng binh về phía sau chỉ có thể làm như vậy.

Thế là trong vòng 56 ngày đêm, từ ngày 4 tháng 3 đến 30 tháng 4 năm 1975, Trung đoàn 12 chúng tôi đã liên tục chiến đấu, liên tục phát triển với tinh thần “Thần tốc, táo bạo, chắc thắng” và “ Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa...”, góp phần cùng Sư đoàn và quân dân cả nước giành thắng lợi vẻ vang. Trong chiến dịch này, trung đoàn chúng tôi đã có hàng trăm cán bộ và chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, hàng trăm người khác bị thương. Khi viết những dòng này, lòng tôi không khỏi bồi hồi thương tiếc những chiến sĩ trẻ đã ngã xuống trên đường 19, trên đường băng sân bay Thành Sơn, giữa dòng Sông Dinh (cầu Cỏ May) và trên đường phố Vũng Tàu, trước khách sạn Palats v.v...xin các đồng chí hãy coi đây là nén tâm hương của tôi và gia đình tôi tri ân các đồng chí.