Trung đoàn 270 – Khúc tráng ca trên chiến trường Gio Linh

Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc trên vùng đất Gio Linh gắn liền với sự hy sinh của nhiều đơn vị chủ lực, trong đó Trung đoàn 270 (E270), Quân khu 4 là một đơn vị để lại nhiều dấu ấn đặc biệt. Suốt nhiều năm chiến đấu trên tuyến lửa Vĩnh Linh – Gio Linh, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 270 đã lập nhiều chiến công vẻ vang, góp phần bảo vệ giới tuyến, tiêu hao sinh lực địch và chi viện cho chiến trường miền Nam.

Ngày 13 tháng 1 năm 1954, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung đoàn 270 tại tỉnh Nghệ An. Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, từ tháng 8 năm 1954, Trung đoàn được giao nhiệm vụ bảo vệ Khu vực Vĩnh Linh và giới tuyến quân sự tạm thời trên sông Bến Hải. Trong suốt 18 năm (1954–1972), Trung đoàn 270 vừa làm nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc, vừa tổ chức nhiều trận đánh vượt sông Bến Hải tiến công quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn tại Gio Linh. Vì vậy, đơn vị được nhân dân trìu mến gọi là những người lính "Ăn cơm Bắc, đánh giặc Nam".

Từ năm 1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh ra khu vực giới tuyến, Gio Linh trở thành chiến trường đặc biệt ác liệt. Dốc Miếu, Cồn Tiên, Gio Châu, Gio Mỹ, Trung Hải… hằng ngày hứng chịu bom đạn. Trong hoàn cảnh đó, các đơn vị của Trung đoàn 270 liên tục vượt sông Bến Hải vào ban đêm, bí mật tập kích các căn cứ, đồn bốt và tuyến phòng ngự của đối phương, góp phần chia lửa với chiến trường Trị – Thiên.

Một trong những trận chiến bi tráng nhất của Trung đoàn 270 diễn ra tại thôn Hà Trung, xã Gio Châu, huyện Gio Linh.

Đêm 16 rạng sáng ngày 17 tháng 6 năm 1969, Đại đội 9 (C9), Tiểu đoàn 6 (D6), Trung đoàn 270 hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu và rút quân qua khu vực rừng Hà Trung. Trong quá trình cơ động, đơn vị bị đối phương phát hiện. Quân Mỹ và quân Sài Gòn nhanh chóng huy động lực lượng bao vây, đồng thời sử dụng máy bay ném bom na-pan cùng hỏa lực pháo binh dồn dập đánh vào đội hình của ta.

Trong thế trận không cân sức, cán bộ và chiến sĩ Đại đội 9 vẫn kiên cường chiến đấu, bảo vệ đồng đội và quyết không đầu hàng. Sau nhiều giờ chiến đấu ác liệt, 53 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 9 đã anh dũng hy sinh tại cánh rừng Hà Trung. Đây là một trong những tổn thất lớn nhưng cũng là một trong những biểu tượng sáng ngời về tinh thần chiến đấu quả cảm của Trung đoàn 270 trên chiến trường Gio Linh.

Không chỉ Đại đội 9, nhiều cán bộ, chiến sĩ thuộc Đại đội 10 và Đại đội 11 của Tiểu đoàn 6 cũng đã chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất Gio Linh trong những năm tháng ác liệt ấy. Máu của những người lính trẻ đến từ Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Vĩnh Linh và nhiều địa phương khác đã hòa vào đất đỏ Gio Linh, viết nên bản hùng ca về tình đoàn kết Bắc – Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhân dân Gio Linh và thân nhân các liệt sĩ luôn gìn giữ ký ức về những người lính Trung đoàn 270. Năm 2023, đúng 54 năm sau trận chiến Hà Trung, lễ giỗ chung các liệt sĩ Đại đội 9, 10, 11 thuộc Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 270 được tổ chức tại Gio Linh với sự tham dự của đông đảo thân nhân, cựu chiến binh và chính quyền địa phương. Buổi lễ không chỉ là dịp tri ân những người đã ngã xuống mà còn là minh chứng cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến trường năm xưa nay đã hồi sinh với những cánh đồng xanh và những làng quê trù phú. Tuy nhiên, câu chuyện về Trung đoàn 270 vẫn luôn được nhắc lại như một phần không thể thiếu trong lịch sử Gio Linh. Những người lính "Ăn cơm Bắc, đánh giặc Nam" đã để lại cho quê hương không chỉ những chiến công mà còn là tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tên tuổi của Trung đoàn 270 và 53 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại Hà Trung mãi mãi được khắc ghi trong lịch sử quê hương Gio Linh, trở thành nguồn động viên để các thế hệ hôm nay tiếp tục xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hòa bình, thống nhất và phát triển.