Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B trong Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975
Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B trong Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B trong Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 thành lập ngày 27/2/1947, nay là Trung đoàn 48, Sư đoàn 390, Quân đoàn 1. Trải qua quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dấu chân của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã in đậm theo chiều dài đất nước, lập nên nhiều chiến công vang dội, xây đắp truyền thống “Tiến công dũng mãnh, phòng ngự kiên cường, đánh thắng giòn giã, lập công xuất sắc”.
Năm 1975, sau khi các Chiến dịch Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng giành thắng lợi vang dội, cục diện chiến trường miền Nam Việt Nam đã có bước phát triển nhảy vọt có lợi cho ta cả về quân sự và chính trị. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Hồ Chí Minh để hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất Tổ Quốc. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Quân đoàn 1 được giao nhiệm vụ chiến đấu trên hướng Bắc Sài Gòn.Ngày 25/4/1975, Tư lệnh Quân đoàn 1 giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 320B đánh chiếm khu vực sân bay Long Bình, chuẩn bị bàn đạp để đánh chiếm căn cứ Phú Lợi, Bình Dương, tổ chức lực lượng thọc sâu từ Tân Uyên, qua Đường số 8 tiến thẳng xuống Lái Thiêu, Bình Triệu vào Sài Gòn đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy và khu binh chủng ngụy. Trong đó, Trung đoàn 48 được giao nhiệm vụ tiến công hệ thống phòng thủ dày đặc của địch từ Tân Uyên vào Sài Gòn và đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy.
Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào làm chủ Bộ tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975.Về phía địch, sau những thất bại liên tiếp ở Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch đã co về Bình Dương và Biên Hòa lập tuyến phòng ngự từ xa hòng ngăn chặn quân ta tiến công vào Sài Gòn. Cụ thể, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch bố trí lực lượng như sau: Tại Tân Uyên có Tiểu đoàn Bảo An 316, 345, 341, một đại đội cối 81mm (9 khẩu), một đại đội pháo 105mm (4 khẩu); ở Lái Thiêu có trung tâm huấn luyện của Sư đoàn Bộ binh 5 ngụy (khoảng 1 tiểu đoàn), một tiểu đoàn biệt động quân, một Tiểu đoàn Bảo An 382, hai đại đội Bảo An và trung đội cảnh sát, quân số khoảng 450 tên, ngoài ra còn có 25 xe tăng, thiết giáp, 2 khẩu pháo 175mm, 5 khẩu pháo 105mm, một đại đội cối 81mm (51 khẩu).[1]Bộ Tổng Tham mưu ngụy là một trong số các cơ quan quan trọng nhất của chế độ Sài Gòn, nó không chỉ là trung tâm điều khiển chiến tranh mà còn là một căn cứ quân sự nằm sâu trong thành phố, được bảo vệ nghiêm ngặt bằng những lực lượng tinh nhuệ và có cấu trúc kiên cố. Bộ Tổng Tham mưu ngụy có 5 cổng ra vào, bên ngoài có tường xây và nhiều lớp rào dây thép gai bao bọc, cách 30-40m có một lô cốt kiên cố, bên trong có 86 nhà 2 tầng, 30 nhà 1 tầng, 1 sân bay lên thẳng. Lực lượng địch trong Bộ Tổng Tham mưu ngụy gồm: Một tiểu đoàn biệt kích dù, một đại đội quân cảnh, một đại đội tổng hành dinh, một đại đội pháo 105mm (4 khẩu), một chi đội xe tăng, thiết giáp (6 xe), các cơ quan văn phòng Bộ Tổng Tham mưu ngụy và cả lực lượng tàn quân chạy về trú ngụ tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, tổng quân số hơn 4.000 tên. Như vậy, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch đã hình thành tuyến phòng ngự liên hoàn tương đối vững chắc buộc quân ta muốn đánh vào Sài Gòn phải sử dụng lực lượng lớn, đột phá nhiều lần từ xa. Ngày 11/4/1975, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B có mặt tại rừng cao su Phú Riềng (Đồng Xoài) sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu. Đêm ngày 24/4, Trung đoàn được lệnh vượt sông Bé di chuyển đội hình về phía Đông Bắc khu trù mật Phước Lộc (Tân Uyên). Lúc này, Trung đoàn 48 biên chế gồm: 3 tiểu đoàn bộ binh (1, 2, 3), 8 đại đội trực thuộc (Đại đội 14 cối 82mm, Đại đội 15 ĐKZ, Đại đội 16 súng máy 12,7mm, Đại đội Công binh 17, Đại đội Thông tin 18, Đại đội Trinh sát 20, Đại đội Quân y 24, Đại đội Vận tải 25, tổng quân số có 1.879 cán bộ, chiến sĩ. Ngoài ra, Trung đoàn 48 được tăng cường Tiểu đoàn Xe tăng 198 (Lữ đoàn 202), Tiểu đoàn 16 cao xạ 37mm, 1 tiểu đoàn lựu pháo 122mm, 1 đại đội súng máy 12,7mm, 1 trung đội súng cối 120mm, 1 đại đội công binh công trình, 1 trung đội tên lửa phòng không A72, 2 tiểu đoàn súng phun lửa, 1 tiểu đội trinh sát hóa học, 1 tiểu đoàn ô tô vận tải. Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48 được lựa chọn làm mũi xung kích cắm lá giải phóng lên nóc tòa nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy.[2] Tinh thần quyết chiến quyết thắng của cán bộ, chiến sĩ rất cao, ai cũng thấy vinh dự, tự hào khi được tham gia chiến đấu trong chiến dịch lịch sử mang tên Bác, kết thúc cuộc chiến tranh yêu nước vĩ đại của toàn Đảng, toàn dân ta để thống nhất nước nhà.
Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào Lái Thiêu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4/1975. Ảnh tư liệu.19 giờ ngày 27/4/1975, toàn bộ đội hình của Trung đoàn 48 vào vị trí xuất phát tiến công ở khu vực căn cứ Bà Đa, hoàn thành mọi công tác chuẩn bị chiến đấu. 24 giờ ngày 28/4, các đơn vị được lệnh triển khai đội hình chiến đấu, đến 2 giờ 30 phút ngày 29/4, đội hình thọc sâu của Trung đoàn đã tiến vào Đường số 16 tiến công địch ở Tân Uyên, trước sức tiến công áp đảo của ta toàn bộ quân địch phòng thủ ở Tân Uyên chắn giữ hướng Bắc Sài Gòn bị tiêu diệt, ta bắt sống 35 tên (có 1 Thiếu tá Tiểu đoàn trưởng Bảo An 316, 1 Trung tá), thu 2 xe vận tải.
Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn 320B thông qua quyết tâm chiến đấu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy tháng 4/1975. Ảnh tư liệu.6 giờ ngày 30/4, đội hình Trung đoàn 48 từ Tân Uyên tiếp tục cơ động theo đường ủi, qua khu trù mật Khánh Vân ra Búng để sang Lái Thiêu tiến vào Sài Gòn. Khi đội hình Trung đoàn đến khu vực phía Bắc cầu Bình Triệu, gặp địch cố thủ ở đầu cầu, Trung đoàn dùng 4 xe tăng và 2 xe thiết giáp nhanh chóng vượt qua cầu, thọc thẳng vào đội hình quân địch, xe tăng và bộ binh ta vừa hành tiến vừa bắn quyết liệt vào các cụm quân địch chốt giữ cầu. Trước sức tiến công táo bạo, áp đảo của ta, quân địch nhiều tên đầu hàng, số còn lại vội vàng tháo chạy, kết quả ta diệt được 2 xe tăng và 1 khẩu pháo 175mm, thu 12 xe tăng và 140 xe các loại. Sau đó, khoảng 7 giờ 30 phút ngày 30/4, Trung đoàn sử dụng tù binh và xe tăng địch (do hàng binh lái) dẫn đường gần nhất để vào Bộ Tổng Tham mưu ngụy. Đội hình tiến công theo đại lộ Hùng Vương rồi theo đường Bạch Đằng, đường Chi Lăng và đại lộ Võ Tánh, tiến thắng tới Bộ Tổng Tham mưu ngụy.
Tổ cắm cờ Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy trưa ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu.8 giờ 10 phút, Trung đoàn cách khu vực Bộ Tổng Tham mưu ngụy 500m, Trung đoàn tổ chức nắm tình hình, cách bố trí lực lượng của địch để điều chỉnh đội hình chiến đấu, Chỉ huy Trung đoàn vạch ra phương án tác chiến tập trung sức mạnh, nhanh chóng vận động, đột kích vào 3 hướng bằng con đường gần nhất, chia cắt quân địch, tiêu diệt từng mục tiêu địch. Hướng cổng số 1, lực lượng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 được tăng cường Trung đội 2 của Đại đội 7, 1 tiểu đội súng phun lửa cùng 2 xe tăng K-63-85, 2 xe K-63, 2 xe M-48, 1 xe M-41 được hỏa lực của Tiểu đoàn 2 chi viện tiến công thẳng vào cửa số 1. Ở cổng số 2, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 7 (thiếu) và trung đội vệ binh, trinh sát Trung đoàn được chi viện 1 Đại đội 12,7mm tổ chức đột kích. Trên hướng cổng số 3, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 6, Tiểu đoàn 2 cùng 3 xe K-63, 2 xe M-48, 2 xe M-113 chở bộ đội tách khỏi đội hình thẳng đường Võ Tánh, vòng lên hướng Bắc đánh vào Bộ Tổng Tham mưu ngụy.Khoảng 9 giờ 15 phút, các hướng tiến công của Trung đoàn đã siết chặt vòng vây xung quanh mục tiêu cuối cùng. Trước sức tiến công dữ dội của quân ta, toàn bộ sĩ quan, binh lính địch còn lại hạ vũ khí đầu hàng. Vượt qua khu trung tâm hành quân, tổ cắm cờ do Đại đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Lại Đức Lưu phụ trách nhanh chóng xông vào mở toang cửa chính lên nóc nhà. Các chiến sĩ Hoàng Xuân Tiến, Nguyễn Văn Đổng, Phan Ngọc Giao, người đeo ba lô đựng cờ, người vác cán theo cầu thang chạy lên cắm lá cờ giải phóng trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy trong tiếng reo hò của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn. Với khí thế tiến công táo bạo, thần tốc, quyết thắng, Trung đoàn 48 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đánh chiếm và làm chủ Bộ Tổng Tham mưu ngụy.Tổng kết Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Trung đoàn 48 đã tiêu diệt và làm tan dã 3 tiểu đoàn, 7 đại đội gọi hàng và bắt 1.800 tên, tiêu diệt và bức hàng Thiết đoàn 18, 22, thu và phá hủy 6 khẩu pháo, bắn cháy 12 xe tăng, thu 140 xe tăng, thiết giáp, trên 3.000 súng bộ binh, khoảng 1.000 máy thông tin và nhiều tài liệu, phương tiện chỉ huy. Trận thọc sâu của Trung đoàn 48 đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy - cơ quan đầu não về quân sự của địch, góp phần rất quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ Quốc.
Không gian trưng bày chủ đề “Quân đoàn 1 trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng. Ảnh BTBĐQT.
Hiện nay, tại không gian trưng bày chủ đề “Quân đoàn 1 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” của Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng có trưng bày trang trọng bức ảnh cán bộ, chiến sĩ Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B cắm cờ giải phóng trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975. Phía dưới bức ảnh là lá cờ thêu dòng chữ “Bộ Tổng Tham mưu ngụy”, con dấu, kiếm, gậy chỉ huy, phù hiệu… của tướng Cao Văn Viên - Tổng Tham mưu trưởng quân ngụy Sài Gòn, là những chiến lợi phẩm do cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48 thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975.
Chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975. Ảnh BTBĐQT.Những hình ảnh, hiện vật là chiến lợi phẩm thu được của địch tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn quyết thắng không chỉ góp phần soi sáng lịch sử hào hùng và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc ta mà còn thể hiện sự tri ân sâu sắc của cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 1 đối với các thế hệ cha anh đi trước, góp phần tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn về truyền thống “Thần tốc, quyết thắng” của Binh đoàn Quyết thắng anh hùng./.Tài liệu tham khảo:Sách lịch sử Trung đoàn 48, nhà xuất bản QĐND năm 2007Sách lịch sử Sư đoàn 320B (Sư đoàn 390), nhà xuất bản QĐND năm 2020 [1] Sách “Một số trận đánh trong kháng chiến chống Mỹ”, Nxb BTL Quân đoàn 1, 1994, tr196. [2]Sách “Một số trận đánh trong kháng chiến chống Mỹ”, Nxb BTL Quân đoàn 1, 1994, tr199.Trần Ngọc Hân (Bảo tàng Quân đoàn 1)
Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào làm chủ Bộ tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975.Về phía địch, sau những thất bại liên tiếp ở Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch đã co về Bình Dương và Biên Hòa lập tuyến phòng ngự từ xa hòng ngăn chặn quân ta tiến công vào Sài Gòn. Cụ thể, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch bố trí lực lượng như sau: Tại Tân Uyên có Tiểu đoàn Bảo An 316, 345, 341, một đại đội cối 81mm (9 khẩu), một đại đội pháo 105mm (4 khẩu); ở Lái Thiêu có trung tâm huấn luyện của Sư đoàn Bộ binh 5 ngụy (khoảng 1 tiểu đoàn), một tiểu đoàn biệt động quân, một Tiểu đoàn Bảo An 382, hai đại đội Bảo An và trung đội cảnh sát, quân số khoảng 450 tên, ngoài ra còn có 25 xe tăng, thiết giáp, 2 khẩu pháo 175mm, 5 khẩu pháo 105mm, một đại đội cối 81mm (51 khẩu).[1]Bộ Tổng Tham mưu ngụy là một trong số các cơ quan quan trọng nhất của chế độ Sài Gòn, nó không chỉ là trung tâm điều khiển chiến tranh mà còn là một căn cứ quân sự nằm sâu trong thành phố, được bảo vệ nghiêm ngặt bằng những lực lượng tinh nhuệ và có cấu trúc kiên cố. Bộ Tổng Tham mưu ngụy có 5 cổng ra vào, bên ngoài có tường xây và nhiều lớp rào dây thép gai bao bọc, cách 30-40m có một lô cốt kiên cố, bên trong có 86 nhà 2 tầng, 30 nhà 1 tầng, 1 sân bay lên thẳng. Lực lượng địch trong Bộ Tổng Tham mưu ngụy gồm: Một tiểu đoàn biệt kích dù, một đại đội quân cảnh, một đại đội tổng hành dinh, một đại đội pháo 105mm (4 khẩu), một chi đội xe tăng, thiết giáp (6 xe), các cơ quan văn phòng Bộ Tổng Tham mưu ngụy và cả lực lượng tàn quân chạy về trú ngụ tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, tổng quân số hơn 4.000 tên. Như vậy, trên hướng Bắc Sài Gòn, địch đã hình thành tuyến phòng ngự liên hoàn tương đối vững chắc buộc quân ta muốn đánh vào Sài Gòn phải sử dụng lực lượng lớn, đột phá nhiều lần từ xa. Ngày 11/4/1975, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B có mặt tại rừng cao su Phú Riềng (Đồng Xoài) sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu. Đêm ngày 24/4, Trung đoàn được lệnh vượt sông Bé di chuyển đội hình về phía Đông Bắc khu trù mật Phước Lộc (Tân Uyên). Lúc này, Trung đoàn 48 biên chế gồm: 3 tiểu đoàn bộ binh (1, 2, 3), 8 đại đội trực thuộc (Đại đội 14 cối 82mm, Đại đội 15 ĐKZ, Đại đội 16 súng máy 12,7mm, Đại đội Công binh 17, Đại đội Thông tin 18, Đại đội Trinh sát 20, Đại đội Quân y 24, Đại đội Vận tải 25, tổng quân số có 1.879 cán bộ, chiến sĩ. Ngoài ra, Trung đoàn 48 được tăng cường Tiểu đoàn Xe tăng 198 (Lữ đoàn 202), Tiểu đoàn 16 cao xạ 37mm, 1 tiểu đoàn lựu pháo 122mm, 1 đại đội súng máy 12,7mm, 1 trung đội súng cối 120mm, 1 đại đội công binh công trình, 1 trung đội tên lửa phòng không A72, 2 tiểu đoàn súng phun lửa, 1 tiểu đội trinh sát hóa học, 1 tiểu đoàn ô tô vận tải. Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48 được lựa chọn làm mũi xung kích cắm lá giải phóng lên nóc tòa nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy.[2] Tinh thần quyết chiến quyết thắng của cán bộ, chiến sĩ rất cao, ai cũng thấy vinh dự, tự hào khi được tham gia chiến đấu trong chiến dịch lịch sử mang tên Bác, kết thúc cuộc chiến tranh yêu nước vĩ đại của toàn Đảng, toàn dân ta để thống nhất nước nhà. Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 tiến vào Lái Thiêu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4/1975. Ảnh tư liệu.19 giờ ngày 27/4/1975, toàn bộ đội hình của Trung đoàn 48 vào vị trí xuất phát tiến công ở khu vực căn cứ Bà Đa, hoàn thành mọi công tác chuẩn bị chiến đấu. 24 giờ ngày 28/4, các đơn vị được lệnh triển khai đội hình chiến đấu, đến 2 giờ 30 phút ngày 29/4, đội hình thọc sâu của Trung đoàn đã tiến vào Đường số 16 tiến công địch ở Tân Uyên, trước sức tiến công áp đảo của ta toàn bộ quân địch phòng thủ ở Tân Uyên chắn giữ hướng Bắc Sài Gòn bị tiêu diệt, ta bắt sống 35 tên (có 1 Thiếu tá Tiểu đoàn trưởng Bảo An 316, 1 Trung tá), thu 2 xe vận tải. Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn 320B thông qua quyết tâm chiến đấu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy tháng 4/1975. Ảnh tư liệu.6 giờ ngày 30/4, đội hình Trung đoàn 48 từ Tân Uyên tiếp tục cơ động theo đường ủi, qua khu trù mật Khánh Vân ra Búng để sang Lái Thiêu tiến vào Sài Gòn. Khi đội hình Trung đoàn đến khu vực phía Bắc cầu Bình Triệu, gặp địch cố thủ ở đầu cầu, Trung đoàn dùng 4 xe tăng và 2 xe thiết giáp nhanh chóng vượt qua cầu, thọc thẳng vào đội hình quân địch, xe tăng và bộ binh ta vừa hành tiến vừa bắn quyết liệt vào các cụm quân địch chốt giữ cầu. Trước sức tiến công táo bạo, áp đảo của ta, quân địch nhiều tên đầu hàng, số còn lại vội vàng tháo chạy, kết quả ta diệt được 2 xe tăng và 1 khẩu pháo 175mm, thu 12 xe tăng và 140 xe các loại. Sau đó, khoảng 7 giờ 30 phút ngày 30/4, Trung đoàn sử dụng tù binh và xe tăng địch (do hàng binh lái) dẫn đường gần nhất để vào Bộ Tổng Tham mưu ngụy. Đội hình tiến công theo đại lộ Hùng Vương rồi theo đường Bạch Đằng, đường Chi Lăng và đại lộ Võ Tánh, tiến thắng tới Bộ Tổng Tham mưu ngụy. Tổ cắm cờ Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy trưa ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu.8 giờ 10 phút, Trung đoàn cách khu vực Bộ Tổng Tham mưu ngụy 500m, Trung đoàn tổ chức nắm tình hình, cách bố trí lực lượng của địch để điều chỉnh đội hình chiến đấu, Chỉ huy Trung đoàn vạch ra phương án tác chiến tập trung sức mạnh, nhanh chóng vận động, đột kích vào 3 hướng bằng con đường gần nhất, chia cắt quân địch, tiêu diệt từng mục tiêu địch. Hướng cổng số 1, lực lượng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 được tăng cường Trung đội 2 của Đại đội 7, 1 tiểu đội súng phun lửa cùng 2 xe tăng K-63-85, 2 xe K-63, 2 xe M-48, 1 xe M-41 được hỏa lực của Tiểu đoàn 2 chi viện tiến công thẳng vào cửa số 1. Ở cổng số 2, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 7 (thiếu) và trung đội vệ binh, trinh sát Trung đoàn được chi viện 1 Đại đội 12,7mm tổ chức đột kích. Trên hướng cổng số 3, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 6, Tiểu đoàn 2 cùng 3 xe K-63, 2 xe M-48, 2 xe M-113 chở bộ đội tách khỏi đội hình thẳng đường Võ Tánh, vòng lên hướng Bắc đánh vào Bộ Tổng Tham mưu ngụy.Khoảng 9 giờ 15 phút, các hướng tiến công của Trung đoàn đã siết chặt vòng vây xung quanh mục tiêu cuối cùng. Trước sức tiến công dữ dội của quân ta, toàn bộ sĩ quan, binh lính địch còn lại hạ vũ khí đầu hàng. Vượt qua khu trung tâm hành quân, tổ cắm cờ do Đại đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Lại Đức Lưu phụ trách nhanh chóng xông vào mở toang cửa chính lên nóc nhà. Các chiến sĩ Hoàng Xuân Tiến, Nguyễn Văn Đổng, Phan Ngọc Giao, người đeo ba lô đựng cờ, người vác cán theo cầu thang chạy lên cắm lá cờ giải phóng trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy trong tiếng reo hò của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn. Với khí thế tiến công táo bạo, thần tốc, quyết thắng, Trung đoàn 48 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đánh chiếm và làm chủ Bộ Tổng Tham mưu ngụy.Tổng kết Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Trung đoàn 48 đã tiêu diệt và làm tan dã 3 tiểu đoàn, 7 đại đội gọi hàng và bắt 1.800 tên, tiêu diệt và bức hàng Thiết đoàn 18, 22, thu và phá hủy 6 khẩu pháo, bắn cháy 12 xe tăng, thu 140 xe tăng, thiết giáp, trên 3.000 súng bộ binh, khoảng 1.000 máy thông tin và nhiều tài liệu, phương tiện chỉ huy. Trận thọc sâu của Trung đoàn 48 đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy - cơ quan đầu não về quân sự của địch, góp phần rất quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ Quốc. Không gian trưng bày chủ đề “Quân đoàn 1 trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng. Ảnh BTBĐQT. Hiện nay, tại không gian trưng bày chủ đề “Quân đoàn 1 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” của Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng có trưng bày trang trọng bức ảnh cán bộ, chiến sĩ Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B cắm cờ giải phóng trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975. Phía dưới bức ảnh là lá cờ thêu dòng chữ “Bộ Tổng Tham mưu ngụy”, con dấu, kiếm, gậy chỉ huy, phù hiệu… của tướng Cao Văn Viên - Tổng Tham mưu trưởng quân ngụy Sài Gòn, là những chiến lợi phẩm do cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48 thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975. Chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975. Ảnh BTBĐQT.Những hình ảnh, hiện vật là chiến lợi phẩm thu được của địch tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn quyết thắng không chỉ góp phần soi sáng lịch sử hào hùng và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc ta mà còn thể hiện sự tri ân sâu sắc của cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 1 đối với các thế hệ cha anh đi trước, góp phần tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn về truyền thống “Thần tốc, quyết thắng” của Binh đoàn Quyết thắng anh hùng./.Tài liệu tham khảo:Sách lịch sử Trung đoàn 48, nhà xuất bản QĐND năm 2007Sách lịch sử Sư đoàn 320B (Sư đoàn 390), nhà xuất bản QĐND năm 2020 [1] Sách “Một số trận đánh trong kháng chiến chống Mỹ”, Nxb BTL Quân đoàn 1, 1994, tr196. [2]Sách “Một số trận đánh trong kháng chiến chống Mỹ”, Nxb BTL Quân đoàn 1, 1994, tr199.Trần Ngọc Hân (Bảo tàng Quân đoàn 1)
