Trung đoàn phó Nguyễn Khánh Hòa – Người chỉ huy kiên trung nơi mặt trận Liên khu 5
Trung đoàn phó Nguyễn Khánh Hòa – Người chỉ huy kiên trung nơi mặt trận Liên khu 5
Trung đoàn phó Nguyễn Khánh Hòa – Người chỉ huy kiên trung nơi mặt trận Liên khu 5
Nguyễn Khánh Hòa sinh năm 1921 tại Điện Bàn, Quảng Nam, trong một gia đình thợ thủ công nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Từ nhỏ ông đã chứng kiến cảnh lính Pháp đàn áp dân làng, tận mắt thấy nhiều người bị bắt bớ vô cớ. Những ký ức ấy hun đúc trong ông lòng căm thù giặc và ý chí đứng lên bảo vệ quê hương. Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Khánh Hòa lập tức tham gia tự vệ chiến đấu của huyện, giữ nhiệm vụ trung đội phó.
Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, ông tham gia lực lượng Vệ quốc đoàn, chiến đấu ở mặt trận Quảng Nam – Đà Nẵng. Sau những trận đánh đầu tiên thể hiện bản lĩnh chỉ huy vững vàng, năm 1947 ông được điều lên Trung đoàn 140 thuộc Liên khu 5, giữ chức Đại đội trưởng. Năm 1949, ông được phong Trung đoàn phó, trở thành một trong những sĩ quan trẻ tuổi và xuất sắc nhất của đơn vị.
Trong chiến dịch Hè – Thu 1950, Trung đoàn 140 nhận nhiệm vụ đánh cắt giao thông trên đường số 1, chia cắt chuỗi cứ điểm từ Đà Nẵng vào Nam. Khánh Hòa trực tiếp chỉ huy mũi chủ công tập kích đồn An Trạch – một đồn kiên cố, nằm giữa vùng đồng bằng trống trải. Trước giờ nổ súng, ông cùng đội trinh sát bò hàng giờ trên bãi cát nóng để cắt rào. Đêm ấy, trận đánh chỉ diễn ra trong 37 phút nhưng tiêu diệt hơn 50 tên địch, thu nhiều vũ khí. Chiến công mở ra thế tiến công mạnh mẽ toàn mặt trận.
Năm 1952, ông chỉ huy một trận phục kích lớn trên đèo Le – vị trí hiểm trở nối Quảng Nam và Kon Tum. Ông cùng Bộ chỉ huy trung đoàn bố trí trận địa thành 3 tầng hỏa lực, chia quân ém suốt 2 ngày đêm. Khi đoàn xe cơ giới của địch lọt vào trận địa, pháo hiệu của ông vừa bắn lên, toàn tuyến lửa nổ tung. Kết quả: phá hủy 17 xe quân sự, bắt sống nhiều lính Âu – Phi. Trận này được Liên khu 5 đánh giá là “mẫu mực về phục kích đường núi”.
Nguyễn Khánh Hòa không chỉ giỏi tác chiến mà còn có đức độ, thương yêu cán bộ chiến sĩ. Ông thường trích phần gạo của mình chia cho anh em, đặc biệt quan tâm thương binh. Có lần trung đoàn hành quân xuyên rừng giữa mùa mưa, ông nhường áo mưa cho một chiến sĩ mắc sốt rét, còn mình đội lá chuối che tạm.
Cuối năm 1953, trong một trận đánh ác liệt nhằm phá tan cuộc càn quét “Con rắn bạc” của quân Pháp, Khánh Hòa bị thương nặng do đạn pháo. Trước khi ngất đi, ông vẫn dặn đồng đội: “Phải giữ bằng được trận địa, đừng để chúng phá nát làng mình.” Ông hy sinh sau đó không lâu, khi mới 32 tuổi.
Năm 1956, Nhà nước truy phong ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Trung tá (truy phong). Tên ông được đặt cho trường học, đường phố tại quê hương Điện Bàn. Tấm gương Nguyễn Khánh Hòa trở thành biểu tượng về người chỉ huy trẻ đầy bản lĩnh, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.
