Trung đoàn trưởng chủ động đánh chiếm Đông Khê mở màn chiến dịch

Đặng Văn Việt sinh năm 1920 tại làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống: tổ tiên ông là danh tướng Đặng Tất, Đặng Dung thời Hậu Trần, còn ông nội là Đình nguyên Hoàng giáp Đặng Văn Thụy, từng làm Tế tửu Quốc Tử Giám. Ngay sau khi Pháp tái chiếm Đông Dương, ông đã tham gia quân đội và nhanh chóng trở thành một trong những chỉ huy trẻ tuổi, từng chỉ huy bao vây chiếc tàu đầu tiên của Pháp định quay lại chiếm Huế, bắt sống một Đại úy Pháp là đại đội trưởng.

Ngày 19 tháng 8 năm 1949, khi Trung đoàn 174 chủ lực được thành lập trên cơ sở hợp nhất lực lượng của ba trung đoàn thuộc ba tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn và Lạng Sơn, ông được cử làm Trung đoàn trưởng đầu tiên, với Chu Huy Mân làm Chính ủy đầu tiên. Ngày 16 tháng 9 năm 1950, ông chỉ huy Trung đoàn 174 phối hợp cùng Trung đoàn 209 chủ động đánh chiếm cứ điểm Đông Khê, mở đầu Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, sau đó tiếp tục bao vây, cô lập Cao Bằng, uy hiếp cứ điểm Thất Khê.

Sau chiến dịch, khi hai viên chỉ huy binh đoàn Pháp là Trung tá Marcel Le Page và Trung tá Pierre Charton đều bị bắt sống, tên tuổi của Đặng Văn Việt đã vang dội khắp vùng Cao - Bắc - Lạng. Đồng bào các dân tộc Việt Bắc gọi ông bằng cái tên trân trọng "Đệ tứ lộ đại vương", còn phía quân địch thì gọi ông là "Le Tigre gris de la RC4", Hùm xám đường số 4, hoặc "Le petit Napoléon", Tiểu tướng Napoléon. Ông cũng học cùng thời với nhiều vị tướng tương lai khác như Cao Văn Khánh, Cao Pha, Phan Hàm, Võ Quang Hồ, Đào Văn Liêu và Nguyễn Thế Lâm.