Trung đội Mai Quốc Ca anh hùng
Đêm mùng 9 rạng sáng mùng ngày 10/4/1972, Trung đội quân giải phóng mang tên trung đội trưởng Mai Quốc Ca gồm 20 chiến sĩ thuộc Đại đội 11, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 9, Sư đoàn 304 do Đại đội phó Nguyễn Văn Thỏa chỉ huy. Các anh đến từ nhiều tỉnh thành khác nhau nhưng cùng chung một nhiệm vụ là mang 100 kg bộc phá, thọc sâu chiếm giữ và đánh sập cầu Quảng Trị, nhằm cắt đường viện trợ của địch từ phía Nam ra các căn cứ quân sự ở Ái Tử, Đông Hà; tạo điều kiện để các cánh quân của ta tiêu diệt lực lư
Rạng sáng ngày 10/4/1972, tiểu đội đầu tiên của Trung đội Mai Quốc Ca xuất kích thì vướng mìn Cờ-lây-mo của địch. Địch hốt hoảng khẩn cấp điều động một lực lượng lớn với ba tiểu đoàn lính tinh nhuệ có máy bay, xe tăng và pháo binh yểm trợ tạo thành một gọng kìm lớn bao vây Trung đội Mai Quốc Ca. Cả trung đội lọt thỏm giữa vòng vậy của địch.
Khi tiếng súng ngừng hẳn, chúng xếp các anh nằm thành hàng ngang, phơi nắng để thị uy tinh thần những người dân hướng về cách mạng, chúng vẫn khép chặt vòng vây không cho bất cứ người dân nào đến mang xác các anh về mai táng.
“Thế đấy các cháu ạ! Chúng tàn nhẫn và nhẫn tâm đến tột cùng, tội ác của chúng không thể diễn tả được bằng lời”, giọng ông nghẹn đi.
Cuộc đấu tranh kéo dài suốt một ngày đêm của nhiều nông dân ở thôn Nhan Biều, thôn An Đông nhưng địch vẫn ngoan cố. Từ mờ sáng ngày 11/4/1972, cuộc giằng co giữa nhân dân và lính ngụy diễn ra hơn năm giờ đồng hồ. Đông đảo bà con tập trung ngay đầu cầu Quảng Trị, hô vang khẩu hiệu đòi được chôn cất thi thể các anh. Quân địch nổ súng, dùng báng súng đánh đập nhưng bà con kéo tới ngày càng đông. Cuối cùng họ cũng đưa được thi thể 19 chiến sĩ về mai táng tại mép sông ở bến Nhan Biều, phía Bắc sông Thạch Hãn.
Kết thúc câu chuyện mắt ông rưng rưng, có lẽ ông cũng đang nhớ về các anh. Ông nói: sau ngày non sông thống nhất, hài cốt các anh đã được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Ái Tử, huyện Triệu Phong (Quảng Trị) trong một khuôn viên chung, trên mỗi ngôi mộ đều có tấm bia ghi chung dòng chữ "Liệt sĩ Trung đội Mai Quốc Ca". Đến tháng 3/2007, ngành Lao động-Thương binh Quảng Trị cùng với Sư đoàn 304 đã cử cán bộ đi đến nhiều địa phương để xác minh cụ thể tên tuổi của 19 anh hùng liệt sĩ .
Để ghi nhớ công ơn các anh hùng - liệt sĩ Trung đội Mai Quốc Ca, ngay tại nơi các anh hy sinh, tỉnh Quảng Trị cùng phối hợp với Bộ Giao thông - Vận tải đã xây dựng một đài tưởng niệm.
Cụm tượng đài với hình tượng của một trái tim lớn, bên trong có 20 trái tim đỏ tươi soi bóng xuống dòng sông Thạch Hãn như một biểu tượng bất diệt của tinh thần chiến đấu quả cảm. Bên dưới tượng đài có một tấm bia hình trái tim khắc ghi tên tuổi, quê quán của 19 anh hùng liệt sĩ.
