TRUNG TÁ ĐẶNG VĂN VIỆT - TỪ CẬU HỌC TRÒ TRƯỜNG BƯỞI ĐẾN TRUNG ĐOÀN TRƯỞNG "THÉP" (KỲ 1)
Giới thiệu về thân thế đặc biệt của Đặng Văn Việt (1920-2021). Ông xuất thân từ một gia đình trí thức, vọng tộc (con của Thượng thư triều Nguyễn), là học sinh trường Bưởi danh giá. Kỳ 1 tập trung vào bước ngoặt ông "xếp bút nghiên" theo Cách mạng và sự trưởng thành thần tốc, trở thành Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, chuẩn bị cho một sứ mệnh lịch sử.
Năm 1920, tại Thừa Thiên Huế, trong một gia đình thuộc dòng dõi "trâm anh thế phiệt", cậu bé Đặng Văn Việt ra đời. Cha ông là Cụ Đặng Văn Hướng, một vị quan thanh liêm, từng giữ chức Thượng thư Bộ Hình của triều Nguyễn. Với một xuất thân như vậy, con đường của Đặng Văn Việt gần như đã được định sẵn: du học, khoa cử, và trở thành một trí thức lớn của xã hội thượng lưu.
Ông được gia đình gửi ra Hà Nội, theo học tại ngôi trường danh giá bậc nhất Đông Dương lúc bấy giờ: Trường Bưởi (nay là Trường THPT Chu Văn An). Nơi đây là cái nôi của rất nhiều trí thức lớn, các nhà khoa học, và cả những nhà cách mạng tương lai. Đặng Văn Việt nổi tiếng là một học sinh thông minh, học giỏi, đặc biệt là môn Toán, và có một tương lai rộng mở.
Thế nhưng, lịch sử Việt Nam đang ở trong một cơn bão táp. Không khí sục sôi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã cuốn hút chàng thanh niên trí thức 25 tuổi. Giống như nhiều bạn bè cùng trang lứa, Đặng Văn Việt đã đứng trước một lựa chọn mang tính thời đại: an phận với vinh hoa phú quý, hay dấn thân vào con đường "vô định" nhưng đầy vinh quang của cách mạng.
Ông đã chọn dấn thân.
Quyết định "xếp bút nghiên" của Đặng Văn Việt là một bước ngoặt lớn. Thay vì làm việc trong các văn phòng ở Hà Nội, ông gia nhập quân đội, bắt đầu sự nghiệp của một người lính. Ngay lập tức, tố chất của một nhà chỉ huy, một trí thức quân sự đã bộc lộ. Ông không chỉ dũng cảm, mà còn có tư duy chiến thuật sắc bén, khả năng tổ chức và phân tích logic mà ông hấp thụ được từ những năm tháng học trường Bưởi.
Ông thăng tiến nhanh chóng. Từ một chiến sĩ, ông trở thành tiểu đoàn trưởng, rồi trung đoàn phó. Chiến trường Bắc Kạn, Thái Nguyên... đã tôi luyện ông. Nhưng đỉnh cao đầu tiên của sự nghiệp, và cũng là nơi ông chuẩn bị làm nên huyền thoại, là khi ông được giao trọng trách Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174.
Đây là một trung đoàn "chủ lực", được thành lập từ các đơn vị ở Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn (gọi tắt là Cao-Bắc-Lạng). Đây là những người lính gan góc nhất, thông thạo địa hình rừng núi hiểm trở nhất. Nhưng vào thời điểm 1949-1950, quân Pháp đang kiểm soát chặt chẽ tuyến Đường số 4 (RC4) – "con đường chết" mà chúng ví như một "xương sống" để kìm kẹp Việt Bắc.
Quân ta đã thất bại trong nhiều chiến dịch nhỏ lẻ trước đó. Chúng ta cần một cú đấm "thép", một trận "công đồn" mẫu mực. Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu-Đông 1950. Và Trung đoàn 174, dưới sự chỉ huy của người trí thức Hà thành Đặng Văn Việt, được giao nhiệm vụ "xương sống": Đánh vào pháo đài Đông Khê.
Không ai biết rằng, vị Trung đoàn trưởng 30 tuổi, dáng người thư sinh, sắp sửa trở thành một huyền thoại, một "con cọp" lừng danh của núi rừng.
