TRUNG TƯỚNG, ANH HÙNG LLVT NHÂN DÂN NGUYỄN ĐÔN - MỘT ĐỜI TRỌN NGHĨA NƯỚC, VẸN TÌNH DÂN

Từ Tịnh Bình đến Cao Muôn – khởi nguồn ngọn lửa cách mạng

Nguyễn Đôn, tên thật là Nguyễn Xuyên, còn gọi là Nguyễn Khâm, sinh năm 1918 tại làng Vĩnh Lộc, xã Tịnh Bình, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Xuất thân từ một gia đình giàu truyền thống yêu nước, ông sớm giác ngộ cách mạng, tham gia Đoàn Thanh niên Dân chủ từ năm 1936, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1938 khi mới 20 tuổi và đảm nhiệm vai trò Bí thư chi bộ thôn Vĩnh Lộc.

Chịu đựng tù đày, tra tấn, bị giam giữ tại nhà lao Di Lăng và sau đó bị đày đi căng an trí Ba Tơ, nhưng tinh thần cách mạng trong ông chưa bao giờ bị dập tắt. Tại nơi núi rừng hoang vắng này, ông cùng các đồng chí tổ chức thành lập “Ủy ban vận động cách mạng”, xây dựng phong trào cách mạng cơ sở và củng cố lực lượng cho những ngày sục sôi phía trước.

Người chính trị viên đầu tiên của Đội du kích Ba Tơ

Tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp, tình hình Đông Dương chuyển biến nhanh chóng. Nguyễn Đôn – khi ấy là Tỉnh ủy viên, thành viên Ủy ban khởi nghĩa Ba Tơ, đã đảm nhiệm vai trò Chính trị ủy viên Ban bạo động, trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa đêm 11/3/1945, đánh chiếm đồn Ba Tơ và Nha Kiểm lý. Cuộc khởi nghĩa thành công đã đặt nền móng cho sự ra đời của Đội du kích Ba Tơ – tiền thân của LLVT Quân khu 5 hôm nay. Nguyễn Đôn trở thành Chính trị viên và Bí thư chi bộ đầu tiên của Đội du kích Ba Tơ. Dưới sự lãnh đạo của ông, Đội du kích đã phát triển nhanh chóng, chuyển về đồng bằng và tiếp tục tham gia giành chính quyền trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám. Ông trực tiếp chỉ huy cánh quân tiến đánh huyện lỵ Nghĩa Hành, giải phóng vùng Sông Vệ.

Người chỉ huy tận tụy, nhà chính trị quân sự mẫu mực

Sau Cách mạng Tháng Tám, từ năm 1946 đến năm 1982, đồng chí Nguyễn Đôn đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong Quân đội và Đảng: Chính trị viên các trung đoàn chủ lực, Chính ủy kiêm Chỉ huy trưởng Mặt trận Nam Tây Nguyên, Tham mưu trưởng Liên khu 5, Phó Tư lệnh và sau là Tư lệnh Quân khu 5, Sư đoàn trưởng kiêm Chính ủy Sư đoàn 324, Tư lệnh Quân khu 4, Phó Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương – Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Trên mỗi cương vị, Trung tướng Nguyễn Đôn luôn thể hiện là một cán bộ quân sự - chính trị có tầm chiến lược, bản lĩnh vững vàng, tận tụy hết mình vì sự nghiệp cách mạng, được đồng chí, đồng đội kính trọng, nhân dân yêu mến. Đặc biệt, trên chiến trường ác liệt miền Trung – Tây Nguyên, ông được xem là một trong những người đặt nền móng cho chiến lược phòng thủ và đánh địch từ địa hình rừng núi, góp phần tạo nên những chiến thắng vang dội trong kháng chiến chống Mỹ.

Trọn đời phụng sự, mãi mãi xứng danh người lính Cụ Hồ

Sau khi rời quân đội, đồng chí Nguyễn Đôn tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách: Trưởng ban Công tác miền Tây giúp bạn Lào (CP38), Ủy viên BCH Trung ương Đảng khóa III, Đại biểu Quốc hội các khóa IV, IX; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Chính phủ; Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Dù ở bất kỳ vị trí nào, ông vẫn giữ lối sống giản dị, thẳng thắn, tận tụy, liêm khiết và gần gũi với nhân dân. Ông từng tâm sự:

“Tôi lớn lên từ du kích Ba Tơ, nên suốt đời không bao giờ quên lời thề năm xưa: sống vì nước, chết không lùi. Danh hiệu tướng hay chức vụ cao không quý bằng lòng tin của nhân dân.”

Ngày 4-10-2016, đồng chí Nguyễn Đôn từ trần, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào, chiến sĩ cả nước – đặc biệt là LLVT Quân khu 5, nơi ông từng gắn bó, chiến đấu và trưởng thành.

Ghi công một đời cách mạng

Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đồng chí được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Quân công hạng Nhất; Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng; Kỷ niệm chương Đội viên Đội du kích Ba Tơ; Cùng nhiều huân, huy chương khác.

Ngọn lửa truyền thống còn mãi

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Trung tướng Nguyễn Đôn là hiện thân tiêu biểu cho phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ Quân khu 5 – kiên cường, trung dũng, gần dân, vì dân và mãi mãi xứng đáng là “Bộ đội Cụ Hồ”. Ông ra đi, nhưng ngọn lửa của khởi nghĩa Ba Tơ năm xưa, của những bước chân hành quân trên chiến trường miền Trung khốc liệt, của lòng trung thành tuyệt đối với Đảng và Nhân dân… sẽ còn sống mãi trong lòng các thế hệ hôm nay và mai sau.