Trung tướng, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Đàm Văn Ngụy – "Con hùm xám" của núi rừng Đông Bắc
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy (1927 – 2015, quê tại Thạch An, Cao Bằng) là một danh tướng kiệt xuất của Quân đội nhân dân Việt Nam, người con ưu tú của đồng bào Tày vùng chiến khu cách mạng. Đi qua ba cuộc chiến tranh khốc liệt của dân tộc, cuộc đời ông là một chuỗi dài những kỳ tích mưu lược và dũng cảm. Từ người chiến sĩ Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân năm xưa, ông trở thành thủ lĩnh gan dạ với biệt danh "Cọp trắng Đông Bắc" khiến quân Pháp bạt vía trên Đường số 4, rồi tiếp tục cầm quân xé toang tuyến phòng thủ của Mỹ - Ngụy trong chiến thắng Đắk Tô và Chiến dịch Tây Nguyên 1975. Vị tướng can trường ấy cũng chính là người chỉ huy kiên cường trên mặt trận Cao Bằng năm 1979, để lại một tượng đài bất tử về lòng yêu nước, ý chí quyết chiến quyết thắng và phẩm chất cao đẹp của người lính Bộ đội Cụ Hồ.
Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, Trung tướng Đàm Văn Ngụy (bí danh Văn Chung, 1927 – 2015, người dân tộc Tày, quê tại xã Minh Khai, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng) là một trong những tướng lĩnh dạn dày kinh nghiệm, từng trực tiếp chiến đấu và chỉ huy qua cả 3 cuộc chiến lớn: kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc.
1. Từ người liên lạc tuổi thiếu niên đến chiến sĩ Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân
Tham gia cách mạng từ năm 1942 khi mới 15 tuổi, ông làm nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường, nuôi giấu cán bộ bí mật trong rừng sâu. Tháng 1/1945, ông vinh dự gia nhập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đến giữa năm 1945, ông tham gia chỉ huy lực lượng du kích giành chính quyền tại Thất Khê, Na Sầm (Lạng Sơn).
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ông gắn liền với dải đường 4 rực lửa. Với lối đánh táo bạo, mưu trí và gan hùm, ông đã chỉ huy đơn vị liên tục phục kích, chặn đánh các đoàn xe quân sự của địch, giật mìn tiêu diệt nhiều sinh lực Pháp. Tên tuổi của người chỉ huy trẻ tuổi người Tày đã trở thành nỗi khiếp đảm cho quân đội Pháp trên Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950, khiến kẻ thù phải ví ông như "con hùm xám" của vùng rừng núi Đông Bắc.
2. Dấu ấn chỉ huy xuất sắc trên khắp các chiến trường
Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách chỉ huy chiến lược:
Ông từng làm Tư lệnh Sư đoàn 7, trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh then chốt ở chiến trường Đông Nam Bộ.
Tháng 7/1973, ông giữ chức Tư lệnh Sư đoàn 316 (Sư đoàn Bông Lau). Đầu năm 1975, ông chỉ huy Sư đoàn 316 đánh trận thọc sâu then chốt vào thị xã Buôn Ma Thuột, mở màn thắng lợi cho Chiến dịch Tây Nguyên, tạo bước ngoặt chiến lược dẫn đến Chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Khi chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc nổ ra, ông đảm nhiệm vị trí Tư lệnh Quân đoàn 26 (Mặt trận Cao Bằng), rồi Phó Tư lệnh Quân khu 1, trực tiếp chỉ huy lực lượng vũ trang giữ vững chủ quyền thiêng liêng ở dải đất biên cương Tổ quốc.
3. Tấm gương kiên trung của đồng bào các dân tộc thiểu số
Trải qua hàng chục năm cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp cách mạng, ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VI, VII), Đại biểu Quốc hội và vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cùng nhiều Huân chương cao quý khác.
Trung tướng Đàm Văn Ngụy luôn là hình ảnh đại diện tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, lòng trung thành vô hạn với Đảng và bản lĩnh kiên cường của người con vùng cao Việt Bắc.
