TRUNG TƯỚNG ĐỒNG SỸ NGUYÊN – NGƯỜI GÓP PHẦN BIẾN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN THÀNH “MẠCH MÁU” CHI VIỆN MIỀN NAM

Năm 1959, một tuyến đường vận tải đặc biệt bắt đầu được mở qua dãy Trường Sơn.

Đó không phải là một con đường lớn.

Không có mặt đường nhựa.

Không có cầu bê tông.

Không có những đoàn xe nối dài như sau này.

Ban đầu, đó là những lối mòn xuyên rừng, những con đường bí mật được mở bằng sức người.

Nhưng phía sau những con đường ấy là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng:

đưa người và hàng hóa từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Đường Trường Sơn ra đời trong hoàn cảnh chiến tranh ngày càng mở rộng. Quân đội và lực lượng cách mạng ở miền Nam cần vũ khí, đạn dược, lương thực, thuốc men và con người.

Muốn chi viện được cho chiến trường, phải có đường.

Và muốn giữ được đường, phải đối mặt với bom đạn.

Trong những năm đầu, lực lượng Trường Sơn phải đi bộ, gùi hàng, vận chuyển bằng xe đạp thồ và những phương tiện còn rất thô sơ.

Nhưng chiến tranh thay đổi nhanh chóng.

Khối lượng hàng hóa cần vận chuyển ngày càng lớn.

Các chiến trường miền Nam ngày càng cần nhiều lực lượng và phương tiện.

Đường Trường Sơn vì thế cũng phải thay đổi.

Năm 1967, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên được giao nhiệm vụ làm Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn.

Ông bước vào một chiến trường đặc biệt.

Đó là một chiến trường không có chiến tuyến cố định.

Kẻ thù không nhất thiết phải tiến quân vào.

Chỉ cần máy bay bay qua bầu trời, bom có thể trút xuống bất cứ lúc nào.

Một đoạn đường vừa được mở có thể bị phá hỏng ngay sau đó.

Một cây cầu vừa sửa xong có thể lại bị đánh sập.

Một đoàn xe vừa xuất phát có thể gặp máy bay địch trên đường.

Đồng Sỹ Nguyên hiểu rằng nếu chỉ sửa đường sau mỗi trận bom thì không thể đáp ứng yêu cầu chiến trường.

Muốn tồn tại, phải biến cả tuyến Trường Sơn thành một hệ thống giao thông có khả năng tự thích nghi với bom đạn.

Từ đó, Bộ đội Trường Sơn đẩy mạnh việc mở nhiều tuyến đường song song và đường vòng tránh.

Đường bị đánh ở một nơi thì xe có thể đi theo hướng khác.

Cầu bị phá thì có cầu tạm.

Đường bị bom cày thì công binh lập tức sửa chữa.

Những đoạn đường nguy hiểm được tổ chức lực lượng bảo vệ.

Các kho hàng và trạm giao liên được bố trí phân tán.

Mạng lưới thông tin liên lạc được xây dựng để chỉ huy các đơn vị.

Trường Sơn dần không còn là một con đường duy nhất.

Nó trở thành một hệ thống đường ngang, đường dọc chằng chịt giữa núi rừng.

Đồng Sỹ Nguyên đặc biệt chú trọng việc cơ giới hóa vận tải.

Xe tải phải thay thế dần những phương thức vận chuyển thủ công.

Nhưng đưa xe cơ giới vào Trường Sơn không phải chuyện đơn giản.

Đường núi quanh co.

Dốc cao.

Suối sâu.

Mưa rừng kéo dài.

Và trên tất cả là bom đạn.

Có những đoạn đường ban ngày gần như không thể hoạt động.

Xe phải chạy ban đêm.

Đèn xe được che kín.

Khoảng cách giữa các xe được tính toán.

Người lái xe phải vừa điều khiển phương tiện vừa quan sát bầu trời.

Phía trước là bóng tối.

Phía trên là máy bay.

Phía dưới là những con đường vừa được san mở giữa núi rừng.

Nhưng những đoàn xe vẫn đi.

Có khi một chiếc xe bị trúng bom.

Những chiếc còn lại tiếp tục chạy.

Có khi cầu bị phá.

Công binh lập tức xuất hiện.

Có khi đường bị sạt lở.

Bộ đội phải san đất, làm đường.

Vì phía trước là chiến trường đang chờ hàng hóa.

Một trong những bước phát triển quan trọng của Trường Sơn là xây dựng hệ thống đường ống xăng dầu.

Khi xe cơ giới ngày càng nhiều, nhu cầu nhiên liệu tăng lên rất lớn.

Nếu chỉ vận chuyển xăng bằng can hoặc phuy thì vừa nặng vừa nguy hiểm.

Vì vậy, các đơn vị Trường Sơn từng bước xây dựng đường ống dẫn xăng dầu xuyên qua núi rừng.

Những đường ống ấy giúp đưa nhiên liệu đến các khu vực sâu trong chiến trường.

Đó là một công trình hậu cần đặc biệt trong điều kiện chiến tranh.

Không chỉ có đường bộ.

Trường Sơn còn có hệ thống cầu, ngầm, bến vượt, kho trạm, bệnh xá và các cơ sở sửa chữa.

Tất cả liên kết với nhau thành một mạng lưới.

Đó chính là điều làm nên sức mạnh của tuyến đường.

Một đoạn đường bị đánh không có nghĩa toàn bộ tuyến bị tê liệt.

Một cây cầu bị phá không có nghĩa xe phải dừng lâu.

Một kho bị đánh không có nghĩa hàng hóa không thể tiếp tục vận chuyển.

Mạng lưới càng phân tán thì khả năng sống sót càng cao.

Bom đạn Mỹ đánh phá Trường Sơn với cường độ rất lớn.

Nhiều khu vực trở thành những vùng đất bị bom cày xới liên tục.

Nhưng sau mỗi trận đánh phá, những người lính công binh, thanh niên xung phong và dân công lại xuất hiện.

Họ san hố bom.

Bắc cầu.

Sửa đường.

Dọn đất đá.

Mở tuyến mới.

Đôi khi công việc diễn ra ngay dưới tiếng máy bay.

Một người làm nhiệm vụ quan sát.

Một người sửa đường.

Một người vận chuyển vật liệu.

Tất cả phải làm thật nhanh.

Bởi chỉ cần chậm vài phút, một trận bom khác có thể lại bắt đầu.

Đồng Sỹ Nguyên nhiều lần đi sâu vào các tuyến đường để kiểm tra thực tế.

Ông không chỉ nhận báo cáo từ các đơn vị mà còn trực tiếp tìm hiểu những điểm khó khăn trên tuyến.

Có những nơi đường quá dốc.

Có nơi thường xuyên bị bom đánh.

Có nơi mùa mưa không thể vận chuyển.

Từ thực tế ấy, các phương án mới được đưa ra.

Đường vòng.

Đường tránh.

Cầu ngầm.

Bến phà.

Kho phân tán.

Tuyến dự phòng.

Mọi thứ đều nhằm một mục tiêu:

Đường Trường Sơn phải thông.

Bởi nếu đường thông, hàng hóa sẽ đến.

Nếu hàng hóa đến, các đơn vị chiến đấu có thêm khả năng giữ trận địa.

Nếu lực lượng được đưa vào, chiến trường có thêm quân.

Đường Trường Sơn vì thế trở thành một phần không thể thiếu của cuộc kháng chiến.

Trong những năm cuối chiến tranh, hệ thống Trường Sơn tiếp tục được mở rộng và nâng cấp.

Không chỉ vận chuyển vũ khí và lương thực, tuyến đường còn phục vụ đưa bộ đội, xe tăng, pháo binh và nhiều phương tiện quân sự vào chiến trường.

Khi các chiến dịch lớn diễn ra, yêu cầu vận tải tăng lên đột biến.

Các đoàn xe hoạt động liên tục.

Bộ đội Trường Sơn phải bảo đảm đường cho các lực lượng cơ động.

Đến năm 1975, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 bước vào giai đoạn quyết định, hệ thống Trường Sơn đã trở thành một mạng lưới hậu cần chiến lược rất lớn.

Những con đường năm xưa từng chỉ là đường mòn xuyên rừng nay đã có thể phục vụ các đoàn xe cơ giới và lực lượng lớn.

Đó là kết quả của hơn một thập kỷ xây dựng, chiến đấu và hy sinh.

Trong đó có dấu ấn rất lớn của Đồng Sỹ Nguyên trên cương vị Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn.

Ông từng nói về nhiệm vụ của mình không phải bằng những điều quá lớn lao.

Đối với ông, điều quan trọng là phải làm sao để đường thông, xe chạy và hàng đến được chiến trường.

Đó là một nhiệm vụ tưởng như rất bình thường.

Nhưng để thực hiện được nó giữa bom đạn, hàng vạn người đã phải hy sinh.

Những chiến sĩ lái xe.

Những người lính công binh.

Những thanh niên xung phong.

Những chiến sĩ thông tin.

Những người mở đường.

Những người làm kho.

Những người vận chuyển.

Họ tạo nên một hệ thống hậu cần mà ngày nay nhìn lại có thể thấy quy mô đặc biệt lớn.

Đường Trường Sơn không chỉ là một tuyến đường.

Đó là một mặt trận.

Ở đó cũng có chiến đấu.

Có hy sinh.

Có những người không trở về.

Nhưng cũng có sự sáng tạo, ý chí và khả năng tổ chức phi thường.

Đồng Sỹ Nguyên là một trong những người đứng ở trung tâm của quá trình ấy.

Sau năm 1975, khi chiến tranh kết thúc, những con đường Trường Sơn tiếp tục được sử dụng và phát triển trong thời bình.

Tên gọi Đường Hồ Chí Minh về sau trở thành biểu tượng gắn với tuyến đường huyền thoại năm xưa và hệ thống đường Hồ Chí Minh được xây dựng trong thời kỳ mới.

Nhìn lại lịch sử, có thể thấy Đường Trường Sơn đã đóng một vai trò đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nó nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

Nó nối những đoàn xe với những người lính.

Nó nối những kho hàng với những trận địa.

Và trên tất cả, nó trở thành một trong những biểu tượng về sức mạnh hậu cần của Việt Nam trong chiến tranh.

Đồng Sỹ Nguyên đã qua đời ngày 4/4/2019, nhưng tên tuổi ông vẫn gắn chặt với Trường Sơn.

Nhắc đến ông, người ta nhớ đến một vị tướng dành phần quan trọng của cuộc đời mình cho một tuyến đường mà bom đạn không thể khuất phục.

Một tuyến đường không chỉ được xây bằng đất đá.

Mà còn được xây bằng mồ hôi, máu và tuổi trẻ của hàng vạn con người.