TRUNG TƯỚNG ĐỒNG SỸ NGUYÊN – VỊ TƯ LỆNH HUYỀN THOẠI CỦA ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN – ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH - PHẦN IV

Vai trò trong kháng chiến chống Mỹ và sự nghiệp xây dựng Đường Trường Sơn

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đồng Sỹ Nguyên đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trong quân đội. Năm 1966, ông giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, phụ trách Tổng cục Hậu cần tiền phương. Đầu năm 1967, ông được điều động làm Tư lệnh Đoàn 559, kiêm nhiệm các chức vụ chỉ huy và lãnh đạo chính trị trong lực lượng Bộ đội Trường Sơn. Ông giữ cương vị Tư lệnh từ ngày 1 tháng 1 năm 1967 đến khi kết thúc Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975; một số tư liệu khái quát thời gian ông đảm nhiệm trọng trách này kéo dài đến tháng 5 năm 1976.

Đoàn 559 được thành lập ngày 19 tháng 5 năm 1959, ban đầu có nhiệm vụ tổ chức tuyến giao liên và vận chuyển người, vũ khí, lương thực từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Qua thời gian, tuyến đường Trường Sơn phát triển thành hệ thống vận tải chiến lược với nhiều lực lượng chuyên trách, bao gồm vận tải cơ giới, công binh, phòng không, thông tin liên lạc và các lực lượng bảo đảm khác. Trong bối cảnh Mỹ tăng cường đánh phá các tuyến giao thông, việc duy trì hoạt động vận tải trên địa bàn Trường Sơn có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng chi viện cho chiến trường.

Trên cương vị Tư lệnh, Đồng Sỹ Nguyên cùng Bộ Tư lệnh Trường Sơn tổ chức khảo sát, đánh giá tình hình trên toàn tuyến và triển khai nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận chuyển. Ông chú trọng phát triển vận tải cơ giới, mở rộng mạng lưới đường, tổ chức các binh trạm và tăng cường khả năng phối hợp giữa các lực lượng. Hệ thống binh trạm được tổ chức theo từng khu vực, góp phần nâng cao khả năng chỉ huy trực tiếp, bảo đảm phương tiện, nhiên liệu, sửa chữa và hỗ trợ các đoàn xe vận tải.

Một dấu ấn nổi bật trong tư duy chỉ huy của ông là chủ trương kết hợp mở đường, vận chuyển và chiến đấu bảo vệ tuyến giao thông. Thay vì chỉ tìm cách né tránh các hoạt động đánh phá, Bộ đội Trường Sơn tổ chức lực lượng công binh khắc phục đường hư hỏng, mở thêm tuyến mới, phối hợp phòng không bảo vệ đội hình vận tải và tổ chức các hoạt động nghi binh nhằm hạn chế hiệu quả đánh phá của đối phương. Cách tổ chức này gắn với phương châm thường được nhắc đến trong lịch sử Bộ đội Trường Sơn: “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”.

Dưới sự chỉ huy của Đồng Sỹ Nguyên cùng tập thể lãnh đạo và cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Trường Sơn, hệ thống vận tải chiến lược ngày càng phát triển về quy mô và năng lực cơ động. Đường Trường Sơn không chỉ là tuyến vận chuyển hàng hóa, vũ khí và lực lượng mà còn là một hệ thống bảo đảm chiến lược, góp phần kết nối hậu phương miền Bắc với các chiến trường miền Nam và khu vực Đông Dương.

Những đóng góp của ông trong giai đoạn này đã tạo nên dấu ấn sâu đậm trong lịch sử quân sự Việt Nam. Vì vậy, khi nhắc đến Đồng Sỹ Nguyên, nhiều tư liệu lịch sử gắn tên tuổi ông với hình ảnh người Tư lệnh của Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh huyền thoại.