Trung tướng Đồng Văn Cống - Bộ đội Ông Cống – từ bốn khẩu súng đến một vị tướng
Trung tướng Đồng Văn Cống (1918–2005), quê xã Tân Hào, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, sớm tham gia cách mạng từ năm 1936 và được kết nạp vào Đảng năm 1939. Sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, ông thành lập Đội du kích Tân Hào chỉ với 36 chiến sĩ và 4 khẩu súng săn, rồi phát triển thành lực lượng Chi đội 19, tiền thân của lực lượng vũ trang Bến Tre. Từ những đội quân áo vải ấy, ông trở thành một trong những vị tướng tài ba của Quân đội nhân dân Việt Nam, được truy tặng danh hiệu
Ở vùng đất Tân Hào, người dân vẫn truyền nhau một câu nói:
"Theo Bộ đội Ông Cống là theo cách mạng."
Không phải ngẫu nhiên mà cái tên "Bộ đội Ông Cống" trở thành niềm tự hào của người dân Bến Tre.
Bởi tất cả bắt đầu...
Chỉ với bốn khẩu súng.
Đầu năm 1946.
Thực dân Pháp quay trở lại đánh chiếm Bến Tre.
Làng xóm bị đốt phá.
Người dân phải bỏ nhà chạy giặc.
Là Bí thư Chi bộ xã Tân Hào, Đồng Văn Cống hiểu rằng muốn giữ được quê hương thì phải có lực lượng vũ trang.
Ngày 12 tháng 2 năm 1946, ông tập hợp 36 thanh niên.
Vũ khí chỉ có bốn khẩu súng săn.
Vài quả lựu đạn.
Dao găm.
Mã tấu.
Nhiều người nhìn lực lượng ấy rồi lắc đầu:
"Chừng này người thì đánh sao nổi quân Pháp?"
Đồng Văn Cống bình tĩnh đáp:
"Súng ít thì đánh bằng mưu.
Người ít thì dựa vào dân."
Đó là tư duy quân sự theo ông suốt cả cuộc đời.
Ngay sau khi thành lập, Đội du kích Tân Hào liên tiếp tổ chức những trận phục kích táo bạo.
Ở cầu Bà Ba Ngỡi.
Đội du kích bất ngờ tập kích một trung đội lính Lê dương.
Rồi đến trận chợ Hương Điểm.
Tiếng súng vang lên giữa ban ngày.
Quân Pháp hoảng loạn tháo chạy.
Chiến thắng nối tiếp chiến thắng.
Người dân bắt đầu gọi lực lượng ấy bằng cái tên thân thuộc:
"Bộ đội Ông Cống."
Điều khiến Đồng Văn Cống được đồng đội kính phục không chỉ là lòng dũng cảm.
Mà còn là cách ông đối xử với nhân dân.
Mỗi lần hành quân qua xóm làng.
Ông đều dặn:
"Không lấy của dân một cây kim, sợi chỉ."
Khi thiếu gạo.
Ông cùng chiến sĩ ăn củ chuối.
Ăn rau rừng.
Nhưng tuyệt đối không làm phiền dân.
Người dân vì thế càng tin yêu cách mạng.
Có người tự nguyện mang gạo.
Có người giấu cán bộ.
Có người dẫn đường cho bộ đội.
Sức mạnh của "Bộ đội Ông Cống" lớn lên từ chính lòng dân.
Đến tháng 5 năm 1946, lực lượng phát triển thành Phân đội vũ trang Giồng Trôm.
Không lâu sau là Chi đội 19.
Đồng Văn Cống được giao làm Chi đội trưởng.
Từ đây, những trận đánh quy mô hơn liên tiếp diễn ra.
Ở Châu Phú.
Đơn vị phục kích tiêu diệt một tiểu đội lính Pháp hành quân đường sông.
Thu nhiều vũ khí.
Đến đồn Cầu Giấy.
Chi đội 19 đánh thắng ngay trận đầu xuất quân.
Rồi trận lộ Quẹo đầu năm 1947.
Quân Pháp với xe bọc thép yểm trợ vẫn bị đánh thiệt hại nặng.
Tên tuổi Đồng Văn Cống vang khắp Nam Bộ.
Nhưng càng nổi tiếng.
Ông càng giản dị.
Chiếc áo bà ba.
Đôi dép cao su.
Thanh gươm Nhật thu được của địch luôn đeo bên hông.
Người dân kể rằng.
Mỗi lần thấy ông cưỡi ngựa hay đi đầu đội hình.
Ai cũng thêm vững tin.
Họ tin rằng.
Có "Ông Cống" thì quê hương sẽ không khuất phục.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, Đồng Văn Cống tập kết ra Bắc.
Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng.
Đến năm 1963, ông trở lại chiến trường miền Nam.
Lần lượt giữ chức Tư lệnh Quân khu 9, Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, rồi Tư lệnh Quân khu 8.
Dù ở cương vị nào.
Ông vẫn giữ phong cách của người chỉ huy từ bưng biền.
Gần gũi.
Quyết đoán.
Tin dân.
Dựa vào dân.
Sau ngày đất nước thống nhất.
Có người hỏi:
"Điều gì khiến ông tự hào nhất?"
Ông mỉm cười:
"Không phải quân hàm Trung tướng.
Mà là ngày xưa bà con gọi mình là 'Bộ đội Ông Cống'."
Đó là danh hiệu không ghi trong bất kỳ quyết định nào.
Nhưng lại được khắc sâu trong lòng nhân dân.
Ngày nay, tại quê hương Tân Hào, đền thờ Trung tướng Đồng Văn Cống vẫn luôn đỏ lửa hương.
Những đoàn viên, thanh niên và học sinh thường đến đây để nghe kể về người chỉ huy đã bắt đầu sự nghiệp quân sự bằng bốn khẩu súng săn, nhưng bằng tài thao lược và lòng yêu nước đã trở thành một vị tướng tài của Quân đội nhân dân Việt Nam.
